نعیم شرافت - هنوز بیش از یک چهارم سریال نیز تولید نشده بود که دستور پخش فوری آن برای ماه رمضان امسال در چند شبکه ماهوارهای مصر از سوی دولت صادر شد. سریال «جماعت» به دلیل همین حساسیت، هم اکنون پرمخاطبترین سریال ماه رمضان شده و همه را حتی بینندگان عربزبان دیگر کشورها را نیز به پیگیری مشاهده قسمتهای آن واداشته است. موضوع سریال، تاریخ شکلگیری و فعالیتهای جماعت اخوانالمسلمین است و زندگی حسنالبناء مؤسس این گروه بنیادگرا را از دوران کودکی و نوع تربیت و آموزش او آغاز کرده و قرار است که داستان با فاش شدن عملیات کودتای نظامی مخفیانه رهبران اخوانالمسلمین در سال 2006 در دانشگاه الازهر پایان یابد؛ عملیاتی که به دلیل جاسوسی برخی روحانیون دولتی الازهر نافرجام ماند. داستان از آنجا شروع میشود که دختر دانشجویی برای بررسی تاریخ سیاسی جمعیت اخوانالمسلمین به سراغ پدربزرگ خود که حقوقدانی است رفته و از او میخواهد که خاطرات دوره مبارزات اخوانالمسلمین را تعریف کند.
تخریب سیاسی یک سازمان با سریال
جمعیت اخوانالمسلمین که این روزها، مشغول فعالیتهای زیرزمینی تبلیغاتی محمد البرادعی برای انتخابات ریاستجمهوری سال 2011 هستند و شور و اشتیاقی دوباره به روح این سازماندمیده شده است، ساخت چنین سریالهای انتقادی که مغرضانه به تمسخر و تخریب ایدئولوژی و تاریخ فعالیتهای سیاسی آنها میپردازد را به هیچ وجه به سود سازمان خود نمیبینند. آنها در بیانیهای اعتراض شدید خود را به ساخت چنین سریالهایی بیان داشته و اعلام کردهاند که خود نیز در فکر تولید سریالی به نام حسنالبناء هستند تا زندگی و افکار رهبر خود را بدون دخل و تصرف نشان دهند.
وحید حامد نویسنده سریال «جماعت»، که این روزها به دلیل تهدیدهای فراوان، از سوی وزارت کشور مصر تحت مراقبت قرار گرفته، در حال نوشتن قسمتهای پایانی سریال است. حامد داستان را متاثر از زندگی مادرش سوسن بدر نوشته است، زن خدمتکاری که در عمارتی مشغول به کار بوده و جوانی که تازه به عضویت جمعیت اخوانالمسلمین درآمده است، به او علاقهمند شده و از صاحب عمارت تقاضای خرید این خدمتکار را میکند. از آنجا بود که اضطراب و هیاهو و فرار به زندگی سوسن وارد میشود و این زوج همواره به اتهام مشارکت با اخوانالمسلمین در حال تعقیب و گریز هستند. نکته قابل توجه این سریال برای دولتمردان مصری این بود که وحید حامد مسیر داستان را به گونهای تعریف میکند که همواره سوسن را فدایی دگماندیشیها و آشوبگریهای اخوان میداند و از سویی دیگر دولت مصر یا همان حزب الوطن حاکم مصر را به دلیل پیگیریها و فعالیتهای شدید امنیتی خود برای کنترل فعالیت اخوان تمجید میکند. پخش چنین سریالی برای توجیه عملکردهای خشونتآمیز دولت مصر در آستانه برگزاری انتخابات پارلمانی نوامبر سال جاری، برخلاف انتظار تولیدکنندگان فیلم، تأثیر منفی بسیاری بر ذهنیت مردم نسبت به دولت مصر ایجاد کرده است.
تصویری تروریستی از یک رهبر
سریال در حین به تصویر کشاندن عملیات نافرجام کودتای 2006 الازهر، بازگشتی به دوران کودکی حسنالبناء دارد و آموزهها و بازیهای کودکانه او را به تصویر میکشد. تأکید استاد او بر نهی از منکر و لزوم رعایت احکام اسلام و توبیخ گناهکاران و همچنین بازی دزد و پلیس او و دوستانش در مکتبخانه، که کفار را در یک طرف و مسلمانان را در یک طرف دیگر قرار میدهند و مسلمانان باید به دنبال کفار بدوند و آنان را دستگیر و زندانی کنند. «ایاد نصر» بازیگر شناخته شده اردنی است که مردم عرب بیشتر او را در نقشهای منفی تاکنون دیده بودند، نقش بزرگسالی حسنالبناء رهبر جمعیت اخوانالمسلمین را در این سریال بازی میکند. نویسنده داستان تمام تلاش خود را میکند تا موضوع تروریسم را به دوران شکلگیری اندیشه سیاسی حسنالبناء ربط دهد و تأسیس جمعیت اخوان را بر همین اساس و با هدف ترور غیر مسلمانان تعریف کند. اما غافل از آنکه بسیاری از پدران و مادران نسل امروزی مصر که تماشاگر این سریال هستند، به دلیل گرایشهای دینی و ملی خود ارتباطی به اخوانالمسلمین داشتهاند و بسیاری زندان کشیده و بسیاری نیز جان خود را در راه حاکمیت اسلام از دست دادهاند، بنابراین نمیتوان انتظار داشت که با تولید چنین سریالهای ریاکارانهای فساد اخلاقی و مالی دولتمردان مصری پوشیده و سیبل اتهامات و اعتراضات به سوی حزبی بگردد که در اذهان عمومی مردم، انسانهایی پاک و فدایی دین و خلق تربیت کرده است. مخصوصاً آنکه این روزها که با آمدن محمد البرادعی، اتحاد و ائتلافی میان ملیگرایان، اخوانیها و لیبرالهای مخالف دولت مصر ایجاد شده است که فعالان اخوانالمسلمین را تنها در مقابل دولت خودکامه مصری نمیگذارد.
