وقتی کتابی را که از آن خوشش آمده بود، تمام کرد، نفس عمیقی کشید. با حسی خوشایند، کتاب را گذاشت روی نیمکت. بلند شد و راه افتاد. چند قدمی که دور شد برگشت و با لبخند نگاهی به کتاب انداخت. کتاب روی نیمکت، انتظار مخاطب جدیدی را میکشید.
کتابی روی نیمکت پارک، روی صندلی انتظار بانک، روی صندلیهای یک مرکز رختشویی، روی صندلیهای مترو یا اتوبوس درونشهری، کنار باجه تلفن همگانی، حتی بین چیپس و بیسکوئیتهای یک سوپرمارکت! کتابی که قبلاً کسی آن را خوانده و تصمیم گرفته به خواننده ناشناس دیگری هدیه بدهد. رمان، شعر، داستانهای کوتاه، مجموعه یادداشت یا هر کتاب دیگری. . .
جا گذاشتن کتاب در مکانهای عمومی رفتاری است که اکنون در ایتالیا و فرانسه هم رو به فزونی گذاشته. کسی که کتابش را در مکانی عمومی رها میکند، هویت خود را آشکار نمیکند و ادعایی هم بابت قیمت کتاب ندارد، اما یک درخواست از خواننده یا خوانندگان احتمالی بعدی دارد: «شما نیز بعد از خواندن کتاب، آن را در محلی مشابه قرار دهید تا دیگران هم بتوانند از این اثر استفاده کنند.» «رول هورنباکر» نخستین کسی بود که این حرکت را انجام داد. او یک فروشنده رایانه در ایالت میسوری امریکا بود و نام این رفتار را «Book Crossing »گذاشت یعنی «کتاب در گردش». در فرانسه کتابهای در حال گردش از دههزار جلد فراتر رفته است. این رفتار جدید را میشود به نوعی «کمپین کتابخوانی» یا «کمپین به اشتراک گذاشتن کتاب» در نظر گرفت؛ کمپینی که میتواند به مثابه یک پروژه فرهنگی قابل تأمل باشد.
حالا رفتار مذکور به قدری در غرب رواج یافته که کمکم از ترکیه نیز سردرآورده است. در «ترکبوکو» - یکی از شهرهای ساحلی ترکیه - کنار دریا قدم میزدم که کتابی روی شنها توجهم را جلب کرد. فکر کردم حتماً صاحب کتاب فراموش کرده آن را با خود ببرد. آن را برداشتم و همینکه چشمم به صفحه اولش افتاد از خوشحالی در پوست خود نگنجیدم. در صفحه اول کتاب یک نفر متن زیر را نوشته بود: «من این کتاب را با علاقه خواندم و آن را در همان مکانی که به آخر رسانده بودم رها کردم. امیدوارم شما هم از این کتاب خوشتان بیاید. اگر از آن خوشتان آمد بخوانید وگرنه در همان نقطهای که پیدایش کردهاید بگذارید بماند. اگر کتاب را خواندید شمارهای به تعداد خوانندگان اضافه کنید و با ذکر محل پایان مطالعه، در جایی رهایش کنید. » در همان صفحه دستخط سومین خواننده توجهم را جلب کرد: «خواننده شماره سه در ترکبوکو». پس تا به حال سه نفر که همدیگر را نمیشناسند این کتاب را خواندهاند. طبق اطلاعات موجود در همان صفحه، خواننده اول کتاب را در استانبول و خواننده دوم در شهر بدروم مطالعه آن را به پایان رسانده و رهایش کرده بود.
برای این سنت جدید کتابخوانی سایت اینترنتیای هم راهاندازی شده تا علاقهمندان بتوانند با عضویت در آن به رهگیری کتابهایی که رها کردهاند بپردازند. توصیه میکنم سری به سایت bookcrossing. com بزنید. طبق اطلاعات موجود در حال حاضر بیش از دومیلیون و پانصدهزار جلد کتاب که اطلاعاتشان در این سایت ثبت شده در حال گردش هستند. هدف گردانندگان سایت یادشده، تبدیل کردن دنیا به یک کتابخانه بزرگ است. از این به بعد اگر در کافه، در لابی هتل یا سالن انتظار سینما کتابی را پیدا کردید، تعجب نکنید؛ چون ممکن است با یک جلد «کتاب در گردش» روبهرو شده باشید. بیایید ما هم از همین حالا شروع کنیم.
منبع: پایگاه اینترنتی مؤسسه شهر کتاب
