هشتی در معماری سنتی ایران

رادوین نوبری - اگر به خانه‌ای قدیمی قدم بگذارید با جلوه‌های متنوعی از معماری سنتی ایرانی رو به رو خواهید شد که هر جلوه در علم معماری سنتی ایران دارای اصطلاحی بوده است. اگرچه در دنیای به اصطلاح مدرن امروزی از این جلوه‌های هنر معماری سنتی ایرانی چیزی جز یک نام باقی نمانده است، اما معرفی هر چه بیشتر این عناصر، علاوه بر نمود نبوغ معماران و هنرمندان ایرانی، از فراموشی برخی عناوین و سبک‌های معماری گذشتگان جلوگیری می‌نماید.
هشتی، یکی از عناصر معماری سنتی در ایران است. در واقع از این عنصر دیگر در خانه‌های مدرن امروزی مشاهده نمی شود.
هشتی در خانه‌های قدیمی نقش فیلترهای ورودی امروزی به منزل را ایفا می‌کرد؛ در واقع یک فضای مکث یا یک فضای تقسیم بود که بلافاصله پس از درگاه قرار داشت و مخاطب با ورود از درگاه و رسیدن به آن تصمیم می‌گرفت از آنجا به کدام قسمت خانه برود. به وسیله هشتی، مسیر ورودی خانه به دو یا چند جهت تقسیم و فضاهای اندورنی و بیرونی خانه از یکدیگر جدا می‌شد که اندورنی شامل بر فضاهای خصوصی خانه و بیرونی نیز به پذیرایی و بخش‌هایی از خانه منتهی می‌شد که افراد نامحرم اجباراً نباید از آنجا خارج می‌شدند.