به گزارش ایسنا، در مدت حدود دو سالی که محمود بهمنی ریاستکلی بانک مرکزی را برعهده دارد، در مناسبتهای گوناگون در جمع خبرنگاران حضور یافته و تا جای ممکن به برخی سوالات آنها پاسخ گفته است و از این حیث یکی از رییسکلهای خوشخلق بانک مرکزی بهشمار میرود.
با این حال در اینگونه مصاحبهها معمولا مباحث کلان همچون اعلام نرخ تورم یا رشد سپرده بانکها و اینگونه مسائل کلی مطرح میشود و فرصت به سوالات کمی تخصصیتر نمیرسد. بهمنی هم معمولا در مورد این سوالات با یکی دو رسانه خاص سخن میگوید.
با این حال با توجه به حجم مسئولیتهای بانک مرکزی و آنچه که در حیطه وظایف و حقوق این بانک تعریف شده حجم سوالات و ابهامات بسیار زیادی وجود دارد که با دستهبندی آنها از آنچه که در نشستهای مختلف فعالان بخشهای مختلف اقتصادی جامعه اعم از تولیدکنندگان و صادرکنندگان برداشت شده است، میتوان به شاکلهای از این ابهامات دست یافت.
* کمیته ناظر بر اعطای تسهیلات
برخی فعالان اقتصادی به دلیل آنچه که برخورد سلیقهیی مدیران بانکها در اعطای تسهیلات میخوانند، خواستار تشکیل کمیتهای برای نظارت و بررسی اعطای تسهیلات بانکها شدهاند.
آیا این موضوع در دستور کار بانک مرکزی قرار دارد؟
* سیاست انبساطی؟!
در دو سال اخیر اعمال سیاستهای انقباضی با هدف کاهش نقدینگی سنگین جاری در شریانهای اقتصادی و غیراقتصادی و همچنین مهار تورم در دستور کار بوده است. دستاندرکاران معتقدند این امر بسیاری از بنگاههای تولیدی را با شوک عدم تامین نقدینگی لازم، کاهش بازار و از دست دادن اجباری نیروی کار و بعضا ناتوانی در بازپرداخت تعهدات مواجه کرده است. در پایان سال 88 نوید طراحی بسته سیاستی انبساطی داده شد که بعد از گذشت جهار و نیم ماه از سال 89 به اذعان فعالان بخش تولید، هنوز ظهور آن در بهبود گردش نقدینگی دیده نمیشود.
با این اوصاف چه زمانی شاهد آثار انبساطی بسته 89 خواهیم بود؟
* تشخیص انحرافها
حفظ سهم هر بخش از اعتبارات و تسهیلات در نظر گرفته شده معمولا از سوی بانکها نادیده گرفته میشود و عمده بانکها تسهیلات خود را در اختیار بخش خدمات و تجارنت میگذارند. سال گذشته 8 درصد تسهیلات به بخش صادرات اختصاص یافته بود که این رقم تنها دو درصد محقق شد. آیا در پایان سال انحرافها و هرزروی این معیارها بازنگری و ارزیابی میشود؟ ضمانت اجرایی بانک مرکزی در برخورد با بانکهایی که به این حدود گردن نمیگذراند چیست؟ چون مسلما بانکها برای کسب سود بیشتر علاقهمند به هدایت منابع به رشتههایی هستند که از آنها بهره بیشتری تحصیل کنند.
* نرخ ارز
سیاستی که رییسکل بانک مرکزی برای تعیین نرخ ارز اعلام میکند " شناور مدیریتشده" است. این سیاست به گفته فعالان بخش صادرات باعث شده تا صادرات با توجه به تورم داخلی صرف نکند، چون تورم سالانه در تولید جنس صادرشده به هنگام تبدیل نرخ ارز در نظر گرفته نمیشود و این امر صادرات را حتی زیانآور کرده است.
پس از هدفمندکردن یارانهها امکان واقعی شدن نرخ ارز وجود دارد؟ یا سیاست جبرانی بانک مرکزی در این زمینه چیست؟
* زمان پنج تا هفتساله برای اختصاص تسهیلات
به گفته فعالان بخش صنعت برای بررسی کارشناسی و توجیه فنی یک طرح و اجرای آن حداقل پنج تا هفت سال زمان لازم است. بنابراین اگر طرحی در ابتدای سال 80 کلید خورده باشد، اکنون به بهرهبرداری رسیده است؛ اما متاسفانه در بدو شروع کار، با بازاری مواجه شده که دچار بحران و با تحریم ها و رکود سنگین دست به گریبان شده است. در این موارد بانک مرکزی و به طور کل نظام بانکی چه برنامههایی برای حمایت از این بانکها دارند؟
* مشکلات عقود مشارکتی
به گفته فعالان اقتصادی در شرایط فعلی بانکها قراردادهای مشارکتی می بندند، ولی شریک زیان نیستند و فقط شریک سود هستند. این در حالی است که مطابق رساله امام (ره) شراکتی که در آن سود لحاظ نشود، ربا محسوب میشود.
با اینکه نرخ سود در عقود مشارکتی آزاد اعلام شده، اما به نظر نمیرسد منظور بانک مرکزی ارائه نرخ های بیحساب و کتاب باشد و در شرایطی که به گفته برخی کارشناسان نرخ سود این عقود به بیش از 30 درصد رسیده است، نحوه نظارت بانک مرکزی چگونه است؟
* جریمه؟
یک بنگاه تولیدی ناگزیر است برای انجام یک گشایش اعتبار ساده حداقل 18 فرم و تعهدنامه آن هم بصورت کاملا یکطرفه تنظیم و توسط همه اعضای هیاتمدیره امضا و ارایه کند . علاوه بر وثیقه، محتوم به ارائه سفته جداگانه نیز هست. با وجود اعلام کمیته فقهی بانک مرکزی اما همچنان طبق برخی فتواها جریمه ربا است. در این باره اقدامات بانک مرکزی چه بوده است؟
* معوقات
گرچه باید معوقات بانکی وصول و البته گزارش کاهش و افزایش آنها دائما به رسانهها داده شود، اما برخی معتقدند باید در نظر داشت افرادی که بر اثر رکود و حوادث اقتصادی پیش آمده دچار خسران شدهاند، اکنون باید هم اصل تسهیلات هم سود آن و هم جریمه دیرکرد را به بانک بپردازند. برای بخشش جرایم و تسهیل بازپرداخت آنها چه اقدامات جدیدی انجام شده است؟
* تورم حاصل از هدفمند کردن یارانهها
پیش از این یک بار رییسکل بانک مرکزی حداکثر تورم حاصل از هدفمند کردن یارانهها را 15 درصد اعلام کرده بود، اما پس از آن درباره این رقم تردیدهای جدی به وجود آمد.
بهتر نیست که رییسکل بانک مرکزی صراحتا رقم تورم حاصل از هدفمند کردن یارانهها را به طور شفاف اعلام کند؟
* شورای پول و اعتبار
حدود هشت هفته و چهار جلسه پیاپی است که جلسات شورای پول و اعتبار تشکیل نمیشود. کارشناسان معتقدند با توجه به جایگاه بسیار مهم این نهاد در تنظیم نظام پولی کشور، برگزار نشدن جلسات آن میتواند ضربه زیادی به تصمیمگیریهای کلان در این حوزه بزند. آیا بهتر نیست در این زمینه پاسخگویی شود که دلیل تاخیر در برگزرای این جلسات چیست؟
* فعالیت بانکهای خارجی در ایران
حدود دو سال است وعده فعالیت بانکهای خارجی در ایران داده میشود اما این امر تا کنون عملی نشده است. بانکهای خارجی چه زمانی در ایران برای مشارکت، افتتاح شعبه و تاسیس بانک مستقل حضور مییابند؟
* اقدامات بانک مرکزی برای مقابله با تحریم
با توجه به اینکه بسیاری از بانکهای ایرانی خود را برای مقابله با اثرات تحریمها آماده کردهاند به نظر میرسد بانک مرکزی برنامههای خود را برای تحریمها اعلام نکرده است. اعلام شفاف این مواضع به روشن شدن اذهان فعالان اقتصادی برای یافتن راهکارهای جدید کمک زیادی خواهد کرد.
* حساب ذخیره ارزی و صندوق توسعه ملی
با توجه به اینکه صندوق توسعه ملی به زودی تشکیل میشود و یکی از منابع آن مانده حساب ذخیره ارزی است، به نظر میرسد اعلام آن ضروری است. از سوی دیگر باید مشخص شود جایگاه این صندوق در کدام نهاد تعبیه شده است؛ آیا مثل حساب ذخیره ارزی در بانک مرکزی خواهد بود؟
* سبد ارزی کشور
رییس کل بانک مرکزی پیشتر اعلام کرده، همان طور که بانک مرکزی زمانی سود سبد ارزی کشور از تبدیل دلار به یورو را اعلام کرده است، حالا و با توجه به کاهش ارزش یورو، ضرر آن را هم اعلام خواهد کرد. آیا این اعلان فردا صورت خواهد گرفت؟
* معامله با ارزهای دیگر
با توجه به تحریمها علیه ایران، اخباری مبنی بر انجام معاملات ایران با ارزهای دیگر از جمله یوآن چین و درهم امارات منتشر شده است. این اخبار تا چه حد صحت دارد؟
* نحوه نظارت بر موسسات
حالا که به قول رییسکل بانک مرکزی کلیه موسسات پولی کشور قانونمند شدهاند، بانک مرکزی چه برنامهای برای هزاران صندوق قرضالحسنه، تعاونی اعتبار، موسسه مالی و امثالهم با هدف نظارت بر آنها و جلوگیری از عدول از قوانین بسته سیاستی ـ نظارتی دارد؟
* تعیین تکلیف مرجع اعلام آمار
مرکز آمار همچنان بر اعلام نرخ تورم اصرار دارد. با توجه به قوانین جاری بهتر است بانک مرکزی نقش خود را در این زمینه شفافتر اعلام کند. البته رییسکل بانک مرکزی پیش از این گفته بود هر مرجع دیگری هم که آمار اعلام کند بانک مرکزی به وظیفه خود ادامه خواهد داد.
* تجدید نظر در بسته سیاستی ـ نظارتی
با توجه به در پیش بودن اجرای قانون هدفمند کردن یارانهها و آزاد شدن نرخها، آیا نرخ سود بانکی در نیمه دوم امسال تغییر خواهد کرد؟
5 ماه از اجرای بسته سال 89 گذشته است و حالا نقاط ضعف و قوت آن مشخص شده است آیا امکان تجدید نظر در آن برای ادامه سال وجود دارد؟
* افزایش سرمایه بانکها
کف سرمایه بانکها طی 4 سال گذشته چند بار بالا و پایین شده است. از 20 به 350 میلیارد تومان. از 350 به 200 میلیارد تومان و حالا از 200 میلیارد تومان به 400 میلیارد تومان. سیاست مشخص بانک مرکزی در این زمینه چیست؟
* اجرای ذینفع واحد و ماده 15 قانون اصل 44
هنوز بسیاری از بانکها اقدام به تعدیل حق سهامداران خوسان به 5 درصد نکردهاند و در برخی بانکها برخی اشخاص حقوقی و حقیقی تا 30 درصد سهامدارند. با توجه به اینکه بانک مرکزی پایان مهلت این تعدیل را انتهای سال 88 اعلام کرده بود،
از سوی دیگر ارائه وامها بسیار کلان به سهامداران همچنان در برخی از بانکها ادامه دارد.
* تسهیلات 12 درصدی
به اذعان تمام کارشناسان و به اذعان رئیس کل در محافل خصوصی نرخ سود 13 و 14 درصدی پایینتر از قیمت تمام شده پول در بانکها است و به همین دلیل ارائه تسهیلات براساس عقود مبادلهای که عمده اقشار جامعه خواستار آن هستند تقریبا متوقف شده است. بانکهای خصوصی تقریبا به طور مطلق نمیپردازند و بانک ملی و سپه هم دارای صفهای طویل المدت هستند. بالاخره باید مشخص شود که این نرخ واقعی است یا خیر؟ و اگر واقعی نیست بانک مرکزی چرا همچنان بر آن اصرار دارد؟
پاسخگویی به این سوالات میتواند بخشی از ابهامات موجد در فضای پولی کشور را پاسخ دهد.
