فرهنگ ایرانی در چنگال اژدهای بی توجهی

الناز خمامی زاده - معمولاً ردپای قهرمانان بزرگ اسطوره را در کتاب‌های اساطیری جست‌وجو می‌‌کنند اما این بار به دنبال ردپای قهرمان اژدها کش ایران، خیابان‌های تهران را در می‌نوردیم؛ از جنوب خیابان کارگر جنوبی به سوی شمال آن حرکت می‌‌کنیم و بعد از چهار راه لشکر به میدان رزمی قدم می‌‌گذاریم که قهرمان اسطوره‌ای ایران بر فراز آن پا برجا ایستاده و تیر حریت را در قلب اژدهای اهریمنی فرو نموده است.
آری، اینجا میدان حر است اما هر چه اهتمام کنید که صدای قهرمان اژدها‌کش ایران را گوش فرادهید جز بوق و کرنای ماشین‌ها صدایی نمی شنوید. نه تنها شنیدن بلکه اگر نگاهی به دور و اطراف نیز بیندازید خواهید دید که هیچ چشمی نیز قهرمانی‌های بزرگ مرد اسطوره‌ ایران را پذیرا نیست. اگر به صورت اتفاقی از رهگذری درباره نام قهرمان اژدهاکش ایران بپرسید این بار نیز در کمال تعجب خواهید دید که کمتر کسی این قهرمان اساطیری ایران را می‌‌شناسد.
به نظر می‌‌رسد که گرشاسپ اژدهاکش نه تنها در میان انبوهی از دود و سر و صدای ماشین‌ها و دغدغه‌های روزمره از دیدگان رهگذران گم شده است بلکه این اسطوره‌ی تاریخی کم کم هویت خود را نیز در میان اساطیر ایران رو به موت می‌‌بیند و همچون بسیاری از اساطیر دیگر کشورمان که روز به روز کمرنگ تر می‌‌شوند به باد فراموشی سپرده می‌‌شود.
به راستی امروز چه تعداد از رهگذرانی که از کنار میدان حر رد می‌‌شوند نام این قهرمان افسانه‌ای ایران را از خود می‌‌پرسند؟ به عبارتی چه تعداد از ایرانیان با اسطوره‌های کشورشان آشنا هستند؟ اساطیری که در شکل گیری فرهنگ اصیل ایرانی سهم بسزایی داشته اند و همواره نماد میهن پرستی، آزادگی، قهرمانی، ایثار و فداکاری را با حماسه آفرینی‌های خود زنده داشتند.
ابوالقاسم اسماعیل پور، محقق، اسطوره پژوه، پژوهشگر ایرانشناسی و عضو هیأت علمی دانشگاه شهید بهشتی در معرفی گرشاسپ، قهرمان اسطوره‌ای ایران می‌‌گوید:
گرشاسپ از پهلوانان و اسطوره‌های بزرگ فرهنگ آریایی است. نام گرشاسپ با عنوان «کرساسپ» به معنای دارنده اسب لاغر در اوستا و متون پهلوی ساسانی آمده است. در واقع گرشاسپ از لحاظ آوازه قدرت و پهلوانی‌ها همچون رستم است با این تفاوت که او یک قهرمان دینی است. حال آنکه رستم یک قهرمان ملی است. به همین خاطر نام رستم در متون مقدس دینی اوستا و کتاب زرتشت نیامده است. اما نام گرشاسپ به عنوان نجاتبخش دین زرتشت و مبارز شجاع در برابر نیروهای اهریمنی در این کتاب ذکر شده است.
گرشاسپ از ‌نژاد زرتشت و گشتاسپ بوده و از مرکز ایران و محل حکومت اصیل ایرانی رشد می‌‌کند.
وی در ادامه می‌‌افزاید:مجسمه میدان حر از اژدهاکشی به عنوان یک سنت و اسطوره کهن ایرانی نشأت می‌‌گیرد. نام اصیل اژدها نیز اژی دهاکه است که برگردان آن به زبان عربی ضحاک می‌‌باشد (به معنای مار و اژدهایی که نماینده اهریمن است).
قهرمان اسطوره‌ای همواره باید اژدها بکشد تا قهرمانی‌اش را به اثبات برساند و ملت را از ستم آن اژدها نجات دهد. حر نیز به معنای آزاد است و آن گرشاسپ قهرمانی که اژدها را می‌‌کشد در واقع آزادی را برای ملتش به ارمغان آورده است. تناسب نام این میدان با نام یکی از آزادگان دینی و قهرمانان قیام عاشورا با پهلوان اسطوره‌ای ایران بسیار جذاب و با معنی شده است.
حال در میان میدان حر، گرشاسپ اژدهاکش، همچنان در میان انبوهی از دود و بوق اتومبیل‌ها اژدها می‌‌کشد و ما بی توجه به او دیگر اساطیر کهنمان را هم به دست فراموشی می‌‌سپاریم و امروز به جای معرفی آنها به نسل‌های جدید و اشاعه فرهنگ پر افتخار ایرانی، ناخواسته پای فرهنگ بیگانه و اساطیر تازه به دوران رسیده‌اش همچون سوپرمن، بتمن و هزاران اسطوره خیالی دیگر را به خانه‌هایمان می‌‌گشاییم بی خبر از خطری بزرگ که همچون اژدهایی نامرئی، فرهنگ اصیل کشورمان را این بار در نبود گرشاسپ‌ها، رستم‌ها و سیاوش‌ها می‌بلعد.