سید باقر نبوی
بی تردید سینما مهمترین رسانه جهان امروز است که عالم را در تسخیر خود گرفته است. امروز ما در محاصره تصویرهایی متحرک هستیم که مرز میان رویا و واقعیت را شکستهاند و حال و روز زندگی ما را دگرگون ساختهاند. این تصویرها در جهان امروز غالبا از منبعی اخذ میشوند که نام آن را هالیوود گذاشتهاند. نامی آشنا برای ساکنان زمین که گویا اگر یک روز کار و بارش را تعطیل کند ما و هرکسی در هر گوشه جهان نه فیلم میبینیم و نه لابد درباره آن حرف میزنیم. پس از آنجا که غالب فیلمهایی که میبینیم از هالیوود آمدهاند، شاید ناگزیر باشیم در صفحه موسوم به سینمای جهان تنها ازهالیوود بگوییم و بس.
اما چنین نیست. سینما را اگر آینه حیات انسان کنونی بدانیم، حتماهالیوود چهره نمای کاملی برای عالم نخواهد بود. قبول است که سینما میتواند حقیقت را بنماید، اما این سخن ساده لوحانه باورش به شدت برای من بوی حماقت میدهد که سینما در جهان امروز تنها شکل صنعت گرفته است و تمام حرفها و ادعاهای خود ر ا با پول توجیه میکند. چگونه میتوان چهره تماما امریکایی محور، مسخ شده و غیر انسانی که هالیوود از انسان نشان میدهد را پذیرفت و وانمود کرد کسی برای امرار معاش، آنسوی جهان بی فکر و بی سخن تنها به فروش فیلمش میاندیشد و هرکاری میکند تا فیلم او در چشم مردمان مقبول افتد تا حاضر شوند برایش پول دهند. سینما غیر از این ادعای سادهلوحانه، که آن را به حد سرگرمی صرف تقلیل میدهد، آینه اندیشه است و اگر نباشد برای ملتی به منزله روح بیدار آن، دیگر هنر نخواهد بود. همین تصویر دروغ از بشر معاصر است که ما را بر آن میدارد تا از سینمای دیگری نیز سخن بگوییم. چه آنکه تمام عالم آنکههالیوود میگوید نیست. سینما به عنوان هنری مدرن در سرزمینها و فرهنگهای گوناگون ظهور و بروز جدی دارد؛ در امریکای جنوبی، آسیای شرقی و در بسیاری از دیگر نقاط جهان که هرکدام سینما را با خاستگاهی متفاوت دنبال کردهاند. این نمونهها همگی نمونههایی از فرهنگهای متفاوت هستند که خود را در سینما بازنمایی میکنند. باز شکافی و واکاوی این فرهنگها چیزی است که به صورت شایسته هرگز در کشور ما قدر دانسته نشده است. این بیاطلاعی از روح سینما و اثری که میتواند داشته باشد تبدیل به غفلت فاجعه آمیز میان ما شده است.
این صفحه قصد ندارد بازگو کننده همه رخدادها در سینمای جهان باشد، تنها در پی آن است تا به بیانی ساده، به ذکر نکتههایی در باب سینما در سطح جهانی آن بپردازد که کمتر گفته میشود و آن غفلت ورزی را بار میدهد. فرهنگ و فرم از هم جدا نیستند و چنان در هم تنیدهاند که نمیتوان یکی را بدون دیگری فهمید. برای سخن گفتن از فرهنگ باید جهان سینما را شناخت و نشناختن ما سطح دیگری از غفلتی است که بدان دچاریم.
