واکنش‌های منتقدانه به چاپ اسکناس جدید با شعر سعدی

تحقیق جالب بانک مرکزی درباره یک شعر

در‌پی رونمایی اسکناس ‌١٠هزار تومانی که اول تیرماه در بانک مرکزی انجام شد، خبرهایی درباره اصالت و صحت مصرع اول بیت معروف شیخ اجل سعدی با مضمون «بنی‌آدم اعضای یکدیگرند / که در آفرینش زیک گوهرند» که در پشت اسکناس ‌١٠ هزار تومانی درج شده است، منتشر شد که بانک مرکزی را مجبور به ارائه توضیحاتی کرده است. توضیحات روابط عمومی بانک مرکزیبا توجه به وجود دو نگارش متفاوت اما صحیح برای این مصرع، از نظر بانک مرکزی چاپ هر دو نگارش بر پشت اسکناس ‌١٠٠هزار ریالی بیان‌کننده پیامی عمیق و انسانی نهفته درشعر مشهور این شاعربزرگ در تاریخ ادبیات فارسی است.با این تفکر برای استفاده از این بیت در طراحی اسکناس جدید صلاح کار را در فصل‌الخطاب قرار دادن نظر کارشناسانه نهادی رسمی قرار دادیم و از همان ابتدا با فرهنگستان زبان و ادب فارسی مکاتبات لازم انجام شد که در پاسخ، فرهنگستان قرائت بیت «بنی آدم اعضای یکدیگرند / که در آفرینش زیک گوهرند» را از نظر مرحوم دکتر غلامحسین یوسفی ارجح اعلام کرد. توسل به مستنداتمستنداتی مرتبط با بیت به‌کار رفته در پشت اسکناس یکصدهزار ریالی از گلستان شیخ اجل سعدی علیه‌الرحمه: استاد فقید مرحوم دکتر غلامحسین یوسفی در توضیحات گلستان (ص ‌٢٦٤) در تائید و تاکید صحت این مطلب چنین می‌نویسد: «اعضای یکدیگرند»: چنین است در همه نسخه‌ها.استاد مجتبی مینوی در پاسخ اظهار نظری مبنی بر ترجیح ضبط «اعضای یک پیکرند» (رک: یغما ‌١٠/٥٢٤)، چنین نوشته است: «صحیح این شعر سعدی همین طور است [اعضای یکدیگرند] ...مضمون از عبارات معروف عصر سعدی بوده و او جمله‌ای را که زبانزد بوده است به قلم درآورده است.نکته دیگر اینکه در اینجا کلمه «یکدیگرند» معنی عام دارد و اگر بجای «یکدیگرند» فرض و تصور کنیم که «یک‌پیکرند» باید باشد (و چنین حقی نداریم) نه تنها مضمونی که در کمال بلندی است سقوط می‌کند بلکه لطف مصراع دوم که پیوستگی تمام به مصراع اول دارد از میان می‌رود. بنا بر این جهات بر اهل ادب و طبع فرض است که این قطعه معروف را همچنان که سعدی فرموده و از عصر او تا‌کنون در همه نسخه‌ها نقل و کتابت شده بدانند و بخوانند: «بنی‌آدم اعضای یکدیگرند / که در آفرینش زیک گوهرند.»