مدیر گروه مطالعات منطقه‌ای دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران در گفت‌وگو با «جوان»:

مطالعات منطقه‌ای را ایرانی- اسلامی می‌کنیم

پرویز احمدی درگاهی - مدیر گروه مطالعات منطقه‌ای دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران در گفت‌وگوی اختصاصی با «جوان» از برگزاری همایش ملی «رویکرد ایرانی به مطالعات منطقه‌ای» در دی ماه 89 خبر داد. آنچه در ادامه از نظر می‌گذرد حاصل گفت‌وگوی خبرنگار ما با دکتر احمد دوست محمدی دارنده دکترای علوم سیاسی، عضو هیأت علمی و مدیر گروه مطالعات منطقه‌ای دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران و دبیر علمی همایش ملی «رویکرد ایرانی به مطالعات منطقه‌ای» است.آقای دکتر! در ابتدا در خصوص مبانی و اهداف بومی رشته مطالعات منطقه‌ای توضیح دهید.کشورهای جهان، جهت تأمین اهداف و منافع ملی خود در عرصه بین المللی، نیازمند همکاری‌های منطقه‌ای و میان منطقه‌ای بوده و برای اینکه بتوانند در این مسیر بهترین رویکردها را برای نیل به اهداف خود انتخاب کنند، نیازمند شناخت دقیق علمی ابعاد این موضوع هستند. این امر موجب شده تا در کنار رشته‌هایی همچون علوم سیاسی و روابط بین‌الملل، رشته مطالعات منطقه‌ای، به عنوان یک رشته مستقل، برای آموزش متخصصان و انجام پژوهش‌های علمی در این زمینه در مراکز دانشگاهی و علمی شکل بگیرد. رشته مطالعات منطقه‌ای، همچون بسیاری از رشته‌های دیگر علوم انسانی، ابتدا در غرب و بر اساس مبانی و اهداف بومی کشورهای غربی و نوع نگرش آنها به تقسیم جهان به مناطق مختلف، شکل گرفت. پس از شکل‌گیری رشته مطالعات منطقه‌ای، در کشورهای غیر غربی از جمله ایران تا حد زیادی همان رویکرد غربی حاکم بر مطالعات منطقه‌ای، بدون توجه به مبانی بومی و اهداف ملی این کشورها، مورد توجه و مبنای عمل قرار گرفت. نتیجه این رویکرد آن است که به رغم هزینه انسانی و مالی که در این جهت صرف می‌شود، نتایج دلخواه کمتری برای اهداف ملی حاصل می‌شود. بنابراین با توجه به اینکه هدف اصلی علم آموزی و پژوهش مراکز علمی کشور باید توجه به جنبه‌های کاربردی برای کمک به رفع مشکلات در عرصه عمل باشد، در زمینه مطالعات منطقه‌ای نیز آموزش‌های دانشگاهی و پژوهش‌های علمی کشور باید کانون توجه خود را به تأمین منافع جمهوری اسلامی معطوف کند. این منافع چگونه تأمین می‌شود؟ همایش ملی «رویکرد ایرانی به مطالعات منطقه‌ای» چه نقشی در این عرصه ایفا می‌کند؟تحقق این امر با تقلید بی چون و چرا از رویکردهای غربی حاکم در این عرصه عملی نیست و نیازمند بازنگری در آن بر اساس مبانی، اصول و اهداف بومی و منافع ملی کشور است. همایش ملی «رویکرد ایرانی به مطالعات منطقه‌ای» قصد دارد در این مسیر گام بردارد و زمینه را برای بومی‌سازی رشته مطالعات منطقه‌ای در دانشگاه‌ها و مراکز علمی کشور هموار ‌سازد. از اساتید، پژوهشگران،‌اندیشمندان و دانشجویان دعوت می‌شود با ارسال مقالات و پژوهش‌های مرتبط با محورهای این همایش علمی و کاربردی، بر غنای آن بیفزایند. اهداف شما از برگزاری این همایش چیست؟از جمله اهداف این همایش ملی می‌توان به نقد رویکردهای موجود در رشته مطالعات منطقه‌ای، شناسایی ملاک‌ها و معیارهای شکل‌گیری رشته مطالعات منطقه‌ای در غرب و نقد آنها، شناسایی رویکردهای بومی متناسب با اهداف جمهوری اسلامی در مطالعات منطقه‌ای، آسیب شناسی رویکردهای کنونی جمهوری اسلامی به ترتیبات منطقه‌ای و بسترسازی برای بازتعریف رشته مطالعات منطقه‌ای متناسب با مبانی بومی اشاره کرد. چه محورهایی را برای برگزاری این همایش ملی در نظر گرفته‌اید؟همایش ملی «رویکرد ایرانی به مطالعات منطقه‌ای» دارای محورهایی به شرح زیر است: نقد مبانی نظری مطالعات منطقه‌ای (شامل ضرورت‌ها و الزامات، ملاک‌ها و معیارها، نظریه پردازی ایرانی، تحول مفاهیم و رویکرد ایرانی، نقد نظریه‌های موجود و تعریف مناطق از منظر‌سازمان‌های بین المللی)‌، بازنگری در رشته مطالعات منطقه‌ای با رویکردی ایرانی (شامل باز تعریف مناطق مطالعاتی از دیدگاه ایران، امکان و امتناع، نقد اروپا محوری در تعریف مناطق مطالعاتی، ضرورت طراحی گرایش‌های جدید در مطالعات منطقه‌ای و آسیب شناسی مطالعات منطقه‌ای در ایران)‌، مناطق فرهنگی از نگاه ایران (شامل ایران فرهنگی و زبان و تمدن ایرانی، رویکرد اسلامی و شیعی، نگاه آسیایی و منطقه نوروز)‌، سیاست منطقه‌ای جمهوری اسلامی ایران (شامل آسیب شناسی رویکرد جمهوری اسلامی ایران به پیمان‌های منطقه‌ای، سیاست نگاه به شرق، فرصت‌ها و چالش‌ها، سیاست نگاه به جهان اسلام؛ فرصت‌ها و چالش‌ها، سیاست نگاه به آفریقا، سیاست نگاه به امریکای لاتین و ایران و ترتیبات بین منطقه‌ای(جنبش عدم تعهد،‌سازمان کنفرانس اسلامی‌، گروه 77 و چین،‌سازمان همکاری اقتصادی (اکو)‌،‌سازمان شانگهای، گروه هشت (D8) و گروه 15 و سایر موضوعات مرتبط با همایش.برنامه‌های همایش در قالب چه زمانبندی اجرا می‌شود؟زمانبندی همایش بدین صورت است که تاریخ 3/4/89 آخرین مهلت ارسال خلاصه مقالات و تاریخ 28/5/89 زمان اعلام پذیرش خلاصه مقالات است. همچنین آخرین مهلت ارسال اصل مقالاتی که خلاصه آن پذیرفته شده 28/7/89 است. این همایش در تاریخ هفتم و هشتم دی ماه 89 در محل تالار شیخ مرتضی انصاری در دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران برگزار می‌شود.مسئولیت برگزاری این همایش بر عهده چه نهادهایی است؟برگزارکنندگان همایش گروه مطالعات منطقه‌ای دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، معاونت فرهنگی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، دانشگاه امام صادق(ع)‌، پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، معاونت آموزش و پژوهش وزارت امور خارجه و معاونت پژوهش نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌ها هستند. همچنین پست الکترونیکی دبیرخانه [e-mail] است.