محسن بیدی - یکی از مهمترین عوامل توسعه تجارت در کشورها وجود اطلاعات بازارهای هدف و شناسایی چگونگی ورود به آنها است که نقش سفارتخانهها، رایزنهای بازرگانی و مسولان اقتصادی آنها بسیار حائز اهمیت است؛ از اینرو سازمان توسعه وتجارت ایران در اقدامی جدید با بازنگری در اعزام این گروههای تأثیرگذار و باز گرداند رایزنهای کم کار، نویدبخش تحول جدیدی در این عرصه شده است.
به گزارش روزنامه جوان، سازمان توسعه و تجارت ایران 20 رایزن بازرگانی را به کشورهای طرف تجاری خود اعزام کرده و قرار است تا چندی دیگر این تعداد به 30 کشور برسد. همچنین براساس اعلام فعالان بخش خصوصی، عملکرد رایزنان بازرگانی تا کنون نتایج مثبتی در بر نداشته است. آنان معتقدند 20 رایزن اعزام شده در جهت توسعه مبادلات اقتصادی کشور نقثش مؤثری را ایفا نکردهاند.
این در حالی است که براساس قانون هر یک از رایزنان بازرگانی دارای شرح وظایفی هستند که میتوان به اطلاعرسانی به صادرکنندگان کالاها و خدمات ایرانی و واردکنندگان بالقوه کالا و خدمات از ایران، ارائه خدمات مشورتی درباره اقتصاد و بازرگانی ایران به متقاضیان مستقر در بازار هدف، ارائه اطلاعات درخصوص ویژگیهای بازار محل استقرار نمایندگی یا شعب سازمان به تجار و صنعتگران ایرانی و سازمانهای اقتصادی ذیربط، راهنمایی سرمایهگذاران خارجی که درصدد سرمایهگذاری در ایران هستند و بالعکس، ارسال مناقصههای ذیربط برای صادرکنندگان یا تولیدکنندگان ایرانی، در اسرع وقت، کمک به معرفی و تبلیغ کالاها و خدمات صادراتی ایران و ارائه نظرات مشورتی در این زمیه به صادرکنندگان ایرانی، تسهیل مسافرت هیأتهای اقتصادی یا بازرگانی عازم ایران یا هیأتهای بازرگانی و اقتصادی که از جمهوری اسلامی ایران به کشور محل فعالیت شعبه یا نمایندگی سازمان اعزام میشوند و ارائه نظر مشورتی درخصوص ترکیب و ویژگیهای آنها و. . . اشاره کرد.
اما به راستی کدام یک از سفارتخانههای کشور و رایزنهای بازرگانی توانستهاند این وظایف را به خوبی به انجام برسانند؟ و علت آن چیست؟
بسیاری از دستاندرکاران تجارت و فعالان بخش خصوصی در این باره معتقدند که نحوه انتخاب رایزنان و حتی سفیران در انجام این وظایف نقش بسزایی دارند. یک فعال اقتصادی در اینباره گفت: عموماً سفیران و اعضای سفارتخانهها از مسئولان و مدیران قبلی دولتها انتخاب میشوند و شما بهراحتی میتوانید با نگاهی به اسامی مسئولان سفارتخانههای مختلف دریابید که عموماً وزیران و معاونان وزیرهای قبلی به این سمتها گمارده میشوند که متاسفانه اکثر آنها نیز نقش اقتصادی سفارتخانهها را یا نادیده میگیرند ویا در اولویتهای آخرکاری خود تعریف میکنند.
مدیرکل دفتر امور نمایندگیهای سازمان توسعه وتجارت ایران نیز در گفتوگو با خبرنگار روزنامه جوان در اینباره گفت: سازمان توسعه و تجارت ایران برای هریک از رایزنان بازرگانی علاوه بر شرح وظایفشان پروژههایی را نیز تعریف کرده است تا فعالیت آنان بیش از گذشته به چشم آید. همچنین سازمان در نظر دارد آن دسته از رایزنهای بازرگانی که عملکرد قابل قبولی را طی سالهای اخیر نداشتهاند به کشور بازگرداند.
حمیدرضا زادبوم ادامه داد: در حال حاضر رایزنان کشورهای هند و اتریش به دلیل تحقق نیافتن اهداف سازمان توسعه و تجارت به کشور بازگشتهاند و افراد جدیدی برای این دوکشور به وزارت امور خارجه معرفی شدهاند. این اقدام در جهت شفاف سازی عمل کرد رایزنان بازرگانی صورت گرفته است.
وی اظهار داشت: ایران درحال حاضر با بیش از 40 کشور همکاری تجاری دارد که در 20 کشور رایزن بازرگانی فعالیت میکند. براساس برنامههای پیش رو نیز قرار است تا چندی دیگر به کشورهای برزیل، سوریه، عمان، اندونزی، آذربایجان و قطر رایزن بازرگانی اعزام شود.
به گفته وی با توجه به محدودیتهای در نظر گرفته شده برای انتخاب رایزنان بازرگانی از سوی دستگاههای مربوطه و معرفی آنان به وزارت امور خارجه، انتخاب افراد کاری بسیار مشکل و زمانبر است و همین امر سبب طولانی شدن اعزام افراد به کشورهای هدف شده است.
مدیرکل دفتر امور نمایندگیهای سازمان توسعه و تجارت ایران خاطرنشان کرد: دیدگاه ما نسبت به فعالیت رایزنان بازرگانی باید تغییر کند. سازمان باید به گزارشهای ارسالی آنان بیش از همرزمان توجه داشته باشد و چکیده گزارشات را در اختیار فعالان بخش خصوصی قرار دهد.
وی افزود: هم اکنون سازمان در جهت تسهیل فعالیتهای تجاری شمارههای تماس، ایمیل و دیگر مشخصات لازم رایزنهای بازرگانی را روی سایت سازمان قرار داده است تا تجار بهطور مستقیم با آنان در تماس باشند و آخرین اطلاعات تجاری مورد نظر خود را از رایزنان بازرگانی دریافت کنند.
وی در خصوص جایگزین کردن رایزنان بازرگانی که دوره خود را به اتمام رساندهاند، گفت: تا پایان سال براساس برنامه رایزنان بازرگانی کشورهای پاکستان، افغانستان، عراق و عربستان به کشور برگشته و افراد جایگزین به کشورهای مورد نظر اعزام میشوند. البه باید اشاره داشت که در صورت شفاف نبودن فعالیت انان احتمال بازگشت به کشور وجود دارد.
سید حمید حسینی عضو اتاق بازرگانی، صنایع و معادن ایران و تهران نیز در این باره به خبرنگار ما گفت: چندین سال است که رایزنان بازرگانی در کشورهای هدف فعالیت دارند اما آنان هیچ نقشی را در جهت توسعه مبادلات اقتصادی صورت ندادهاند.
وی ادامه داد: ساختار فعلی اعزام رایزان بازرگانی غیرمنطقی است چرا که افراد فاقد اطلاعات اقتصادی، تجاری و صنعتی نمیتوانند در جهت رشد اقتصاد کشور حرکتی را صورت دهند.
حسینی اظهار داشت: تا زمانی که رقابت میان معاونان اقتصادی در سفارتخانهها با رایزنان بازرگانی وجود داشته باشد تجار و فعالان بخش خصوصی نمیتوانند اطلاعات درست را از سفارتخانهها دریافت کنند، چراکه هر یک اطلاعات متفاوتی را نسبت به دیگری به تجار ارائه میدهند.
وی به روابط تجاری ایران با کشورهای هدف اشاره کرد و گفت:حجم صادرات غیرنفتی ایران در حال حاضر حدود 20 میلیارد دلار است که از این میزان سهم رایزنان بازرگانی در جهت تسهیل امر صادرات بسیار ناچیز است.
حسینی در پایان درباره بازگرداندن رایزنان بازرگانی نیز گفت:این اقدام سازمان درخور توجه است و بهطور حتم با این دست اقدامات میتوان نقش رایزنان بازرگانی را در کشور بار دیگر احیا کرد.
سوتیتر: ساختار فعلی اعزام رایزنان بازرگانی غیرمنطقی است چرا که افراد فاقد اطلاعات اقتصادی، تجاری و صنعتی نمیتوانند در جهت رشد اقتصاد کشور حرکتی را صورت دهند.
