«ما برای بحران یورو پول بیشتر پرداخت نمیکنیم». این جمله یکی از شعارهایی بود که آلمانها در تظاهرات خود در شهر برلین سر میدادند. تظاهرات مردم در دو شهر برلین و اشتوتگارت به دعوت احزاب، سندیکاها، اتحادیههای اجتماعی و منتقدان سرمایهداری در آلمان برگزار شد که بنابر گزارشها، دهها هزار آلمانی به خیابانها ریختند تا به سیاست ریاضت اقتصادی آنگلا مرکل، صدراعظم آلمان، اعتراض کنند. گفته میشود که تظاهرات در برلین از سوی گروهی به نام بلوک ضد سرمایه داری به خشونت کشیده شد و بنابر گزارش رویترز، تظاهر کنندگان با بطری، سنگ و اشیای منفجره به نیروهای امنیتی حمله کردند که در نتیجه حمله آنان، 15 مأمور پلیس آسیب دیده و دو مأمور نیز به دلیل شدت جراحت تحت عمل جراحی قرار گرفتند. یکی از سازمان دهندگان این تظاهرات به رسانهها گفت: «اگر دولت آلمان فکر میکند که میتواند عاملان بحران مالی را همچنان نادیده بگیرد و قربانیان این بحران را تحت فشار قرار دهد، باید به این بیندیشد که این اعتراضات تنها یک شروع است». از این رو، تظاهر کنندگان در هر دو شهر اعلام کردهاند که در تابستان و پاییز به «مبارزه» خود ادامه خواهند داد. این تظاهرات واکنش سریع احزاب و گروههای آلمانی به برنامهای است که مرکل در اواخر هفته پیش برای صرفه جویی اقتصادی اعلام کرد که واکنش تند مردم اینک و درست چند روز بعد در خیابانها نشان داده شد.
برنامه ریاضت اقتصادی مرکل شامل یک دوره طولانی مدت صرفه جویی است تا آنکه دولت آلمان طی چهار سال آینده بتواند حدود 80 میلیارد دلار از هزینههای خود را کاهش دهد. طبق این برنامه قرار است تا در سال آینده حدود 11 میلیارد و100 میلیون یورو و در سالهای 2012، 2013 و 2014 به ترتیب؛ 17 میلیارد و 100 میلیون، 25 میلیارد و 700 میلیون و 32 میلیارد و 400 میلیون یورو از هزینههای دولت کاسته شود. این برنامه که به نام ریاضت عظیم اقتصادی خوانده شده به شدت از سوی مرکل حمایت میشود. او در مصاحبه با روزنامه بیلد ام زونتاگ از مردم خواست تا برنامه صرفه جویی اقتصادی را درک کرده و گفت: «ما باید صرفه جویی کنیم تا بدهیهای خود را کاهش دهیم». هر چند که مرکل در موقع اعلام این بسته پیشنهادی انتظار حمایت گستردهای از سوی گروههای سیاسی و مردم آلمان را نداشت و میدانست که مخالفتهایی با آن انجام خواهد شد، اما شاید او هرگز پیش بینی نمیکرد که علاوه بر مخالفتهای احزاب سیاسی، گروههای اجتماعی و اعتراضهای خیابانی در شهرهای آلمان، متحدانش در دولت نیز مخالفتهایی با بسته وی ابراز کنند.
کمتر از چند روز بعد از اعلام برنامه ریاضت اقتصادی، مرکل با اختلاف نظرها بر سر چگونگی اجرای این برنامه از سوی متحدانش در کابینه مواجه شد. بنابر مقاله روزنامه اقتصادی فایننشیال تایمز تحت عنوان «بینظمی در برلین برای اروپا بد است»، برخی از متحدان مرکل معتقدند باید در مقابل کاهش کمک هزینهها به اقشار کم درآمد، مالیاتهای طبقه ثروتمند نیز افزایش بیابد تا به این وسیله تعادلی بین این دو طبقه برقرار شود. در برابر این نظر، حزب دموکراتهای آزاد به عنوان عضو کوچکتر ائتلاف در دولت با هر گونه افزایش مالیات به شدت مخالفت کرده است. در واقع، بخش عمدهای از صرفه جوییهای اعلام شده از محل کمکهای اجتماعی و رفاهی دولت به اشخاص کم درآمد، خانوادههای بیبضاعت و سالمندان تأمین میشود که کاهش اعلام شده بیشترین میزان کاهش خدمات دولتی از زمان جنگ جهانی دوم است.
گروههای اجتماعی و احزاب اپوزیسیون ضمن مخالفت شدید با این برنامه، هشدار دادهاند که چنین اقدامی با وارد کردن فشار زیادی بر قشرهای آسیب پذیر جامعه موجب بروز خشونتهای جدی در جامعه خواهد شد. به نظر میرسد که اعتراض گروههای مخالف دولت توانسته به کابینه مرکل راه یابد و اکنون او با چالشی در بین متحدان خود روبهرو است.
واضح است که مرکل بسته ریاضت اقتصادی خود را برای درامان نگه داشتن اقتصاد آلمان از بحران مالی منطقه یورو ارائه داده است، اما این بسته در شرایطی مطرح شده که چندان سودی به حال وی ندارد. او زمانی بسته خود را مطرح کرده که ناگهان با استعفای هورست کوهلر، رئیس جمهور آلمان و بحران بر سر تعیین جانشین برای وی و همچنین تهدید به استعفای کارل تئودور تسو گوتنبرگ، وزیر دفاع آلمان، همزمان شده است. گذشته از این مشکلات و افت شدید محبوبیت عمومی مرکل، نظر سنجی اخیر شبکه یک تلویزیون آلمان نشان میدهد که 79 درصد مردم مخالف بسته پیشنهادی مرکل هستند و حتی 93 درصد نیز معتقدند که با این برنامه اهداف دولت از صرفهجویی تامین نمیشود و دولت مجبور به اقداماتی شدیدتر خواهد شد. با توجه به این نظرسنجی و اختلاف نظرها در کابینه ائتلافی دولت روشن است که بحران مالی در خیابانهای آلمان چهره شدیدتری از خود نشان خواهد داد و در پی آن موقعیت سیاسی مرکل و حزب دموکرات مسیحی وی به شدت ضربه خواهد خورد.
