زدن كارت نشانه شخصيت شماست

فرشته فرزانه - هر چند بحث استفاده از كارت بليت به جاي بليت كاغذي چندين بار در شهر تهران به صورت آزمايشي به اجرا در آمد اما به دليل ناآگاهي و نبود زير‌ساخت‌‌ها به صورت كامل عملياتي نشده است، با اين حال شهرداري تهران در يك اقدام هماهنگ در صدد است تا تمامي سفرهاي درون‌شهري با وسايل نقليه عمومي ‌ با بليت الكترونيك انجام شود. بر اين اساس شهرداري قصد دارد تا يک شهر الکترونيک در تهران ايجاد کند. شعار ايجاد شهر الکترونيک همزمان با حضور قاليباف در تهران مطرح شد.حالا شهردار مي‌‌خواهد تا تمام پرداخت ها براي عبور و مرور با وسايل نقليه عمومي را به صورت الکترونيکي کند. بعد از فرهنگسازي براي استفاده از بليت‌هاي اعتباري در مترو امسال نوبت اتوبوس‌هاي شهر تهران است تا براي هميشه پول خرد و بليت‌هاي کاغذي از آن جمع شده و کنترل و پرداخت بليت ها معطوف به کارتي شود که حتي مي‌‌تواند از کيف پول هم خارج نشود. شوراي شهر تهران در اسفند ماه سال گذشته اتوبوسراني را موظف کرد تا شيوه پرداخت بليت در اين وسيله را متحول کرده و از بليت الکترونيکي در اين وسايل استفاده شود ولي قبل از اين مصوبه گويا اتوبوسراني گام هايي را براي اين منظور برداشته و با شرکتي براي نصب دستگاه‌هاي کارتخوان به توافق رسيده بود. توجيه مديران شهري براي استفاده از دستگاه‌هاي کارتخوان و بليت الکترونيکي اين است که توليد و توزيع بليت‌هاي کاغذي غير قابل اعتماد، پرهزينه و زمانگير است بنابراين بايد شيوه پرداخت در اين وسيله را عوض کرد.‌ با همين توجيه است که استفاده از کارت بليت‌ها از فروردين ماه آغاز شده و از مجموع بيش از 7 هزار دستگاه اتوبوس‌، نيمي از آنها به دستگاه کارتخوان مجهز شده‌اند، اين در حالي است که بنا به اعتقاد کارشناسان فرهنگ سازي‌هاي لازم براي استفاده از اين کارت بليت‌ها همراستا با تجهيز اتوبوس ها انجام نشده است و مديريت شهري صرفاً به تجهيز فيزيکي اين اتوبوس‌ها اقدام کرده و فعاليت‌هاي نرم افزاري براي استفاده گسترده مردم از آنها انجام نشده است. در حال حاضر، تمام اتوبوس‌هاي بليتي و اكثر اتوبوس‌هاي بخش خصوصي به سيستم بليت الكترونيك مجهز شده‌اند. اكبر عربي، معاون بهره‌برداري شركت واحد اتوبوسراني تهران اعلام کرد: «950 دستگاه اتوبوس باقي‌مانده بخش خصوصي از 2700 دستگاه اتوبوس هنوز به اين سيستم مجهز نشده‌اند. از آنجايي كه اين دستگاه‌ها از كشور ديگري وارد مي‌شوند ما منتظريم دستگاه‌ها به دست پيمانكار برسد و اتوبوس‌هاي باقي‌مانده نيز تجهيز شوند. طبق پيش‌بيني ما تا كمتر از يك ماه آينده، تمام اتوبوس‌هاي بخش خصوصي به اين دستگاه‌ها مجهز مي‌شوند و به محض تجهيز تمام ناوگان اتوبوس‌هاي بخش خصوصي به دستگاه‌هاي كارتخوان، استفاده از اين دستگاه‌ها آغاز مي‌شود.» به گفته عربي، از آنجايي كه خطوط مختلف، مسافت‌هاي متفاوتي دارند نرخ بليت هر يك از اين مسيرها متفاوت است. در جلسه شوراي شهر، نرخ بليت اتوبوس شهري با تأييد فرمانداري تهران 50 ريال گران شد و از اين پس بليت‌هاي 20توماني با قيمت 25تومان به مسافران عرضه خواهد شد. تجربه ناموفق شهرداري جرقه اوليه طرح کارت بليت 10 سال‌پيش زده شد اما شهرداري وقت در تصميم خود موفق نبود.اکنون برنامه بلندمدت شهرداري، استفاده از اين شيوه براي تمام سيستم حمل‌ و ‌نقل عمومي و در بعد كلان‌تر براي تمام خدمات شهرداري است. به‌دست آوردن اطلاعات آماري دقيق از بار ترافيكي شهر از مهم‌ترين مزاياي اين طرح است. با استفاده از اين روش آمارها، ديگر به روش دستي و تقريبي گرفته نمي‌شوند. بليت الكترونيكي اين امكان را به كارشناسان ترافيك مي‌دهد كه مدل حركتي و ترافيكي شهروندان را در ساعات اوج ترافيك تهيه كنند. از سوي ديگر تخمين بار ترافيكي و نوع خدمات‌رساني به مناطق پر‌ترافيك در ساعات اوج سفر، راحت‌تر انجام مي‌شود. زدن كارت نشانه شخصيت شما‌ست!اما در سوي ديگر برخي از کارشناسان حمل و نقل و جامعه شناسان، استفاده از بليت الكترونيك در خطوط اتوبوسراني را سخت توصيف کرده‌اند و اين کار را نيازمند فرهنگ‌سازي‌ براي مسافراني مي‌‌دانند كه سال‌هاست از بليت كاغذي استفاده کرده‌اند. پذيرش بليت الكترونيك در خطوط اتوبوسراني ‌از سوي شهروندان متفاوت از مترو و سخت‌تر است زيرا در كل، مترو نظام حمل‌و‌نقلي جديدي بود. در زمان استفاده از بليت‌هاي کاغذي در سيستم اتوبوسراني برخي از مسافران که تعدادشان کم هم نبود از پرداخت بليت سر باز مي‌‌زدند، جمله‌هايي مانند«ارائه بليت نشانه شخصيت شماست» از همان زمان بر روي اتوبوس ها حک شد، با وجود چنين پيشينه‌اي شهرداري تهران قصد دارد تا اين شيوه سنتي پرداخت بليت را متحول کرده و از کارتخوان‌ها استفاده کند، تنها سيستم نظارت بر چنين روش پرداخت بليتي، بازرساني هستند که به صورت موردي بليت مسافران را چک مي‌‌کند. در 4 روز اول استفاده از سيستم كارت بليت، يعني از 14 تا پايان روز 17 فروردين تعداد 7 هزار كارت بليت اتوبوس فروخته شده است كه رقم قابل توجهي است. هر چند آمار فروش كارت بليت‌هاي الكترونيك نشان از استقبال خوب مردم دارد اما بايد ديد در عمل خريداران اين وسيله تا چه حد از آن استفاده مي‌‌کنند.شارژ 200 هزار بليت الكترونيكيشهردار تهران نيز به آينده خوب اين طرح اميدوار است؛ وي در جديدترين اظهار نظر در اين مورد گفت: «قرار شد 200 هزار بليت الكترونيك ظرف ده روز آينده شارژ شود. از اين طرح استقبال خوبي شده و فكر نمي‌كرديم در مدت حدود 10 روز100 هزار بليت الكترونيك براي اتوبوس خريداري كنند.»قاليباف گفت:‌« بلافاصله بعد از شارژ بليت‌ها ظرف حداكثر يك ماه آينده بيش از يك ميليون بليت الكترونيك در شهر توزيع خواهد شد.»اتوبوس‌هاي بليتي اما يک سوي داستان کارت‌هاي الکترونيکي هستند، در سوي ديگر ماجرا اتوبوس‌هاي بخش خصوصي قرار دارند که چند سالي است در تهران مورد استفاده قرار مي‌‌گيرند.ارائه خدمات بيشتر با صرفه‌جويي در زمان در ابتداي مطرح شدن بحث بليت‌هاي الکترونيکي خبرهايي مبني بر عدم تمايل بخش خصوصي به استفاده از اين بليت ها عنوان شد. عربي در اين مورد گفت: «بر خلاف برخي شايعاتي كه گفته مي‌شد رانندگان بخش خصوصي تمايل چنداني به استفاده از دستگاه‌هاي كارتخوان ندارند، اتفاقاً استقبال خوبي صورت گرفته و نقد شدن كاركرد در پايان هر روز و از طرفي صرفه‌جويي زماني، در هنگام اخذ وجه از مزاياي استفاده از اين دستگاه‌هاست.» وي افزود:«در بخش خصوصي نيز براساس مسافت خطوط نرخ كرايه‌ها افزايش مي‌يابد و كرايه‌هاي مصوب به‌صورت برچسب بر شيشه اتوبوس‌هاي خصوصي نصب مي‌شود تا مسافران از افزايش كرايه‌هاي خطوط نيز آگاه شوند. با تجهيز اتوبوس‌ها به سيستم كارتخوان بليت الكترونيك از اين پس نرخ كرايه‌هاي تعييني از سيستم كارتخوان كم خواهد شد. بر اين اساس، اتوبوس‌هاي بخش خصوصي بعد از شروع به كار با دستگاه‌هاي كارتخوان اين امكان را دارند كه در پايان هرروز، دريافتي خود را نقد كنند و آماري از تعداد مسافران داشته باشند. با توجه به اين امكان، براي اينكه تناقض و بي‌نظمي در محاسبه كاركرد اتوبوس‌هاي بخش خصوصي به‌وجود نيايد، تا قبل از تجهيز تمام اتوبوس‌هاي بخش خصوصي به اين سيستم، از دستگاه‌ها استفاده نمي‌شود. راننده‌هاي اتوبوس‌هاي بخش خصوصي نيز همگي براي استفاده از اين دستگاه‌ها آموزش ديده‌اند. همچنين ميزان كرايه مسافران برحسب مسافت طي شده يك، دو، سه و چهار بليت تعيين شده كه از آنان اخذ خواهد شد. مسافراني كه از صفر تا 7كيلومتر را با اتوبوس بپيمايند، يك بليت 25 توماني بايد بپردازند، مسير 7 تا 12 كيلومتر 2 بليت، 12 تا 16، 3بليت و 16 كيلومتر به بالا بايد 4بليت بپردازند.»مسئولان شهري به موفقيت آميز بودن طرح خود اميد زيادي دارندمدير عامل شرکت واحد اتوبوسراني در اين مورد گفت: « طرح استفاده از بليت الكترونيك در راستاي صرفه جويي در وقت شهروندان و تسهيل خدمات رساني به آنها اجرايي شده كه تمام اتوبوس‌هاي شهر تهران يعني حدود 7 هزار اتوبوس به اين سيستم مجهز مي‌شوند.» حسين بيژني تأكيد کرد: «اتوبوس‌هاي بليتي مجموعاً حدود 3 هزار دستگاه هستند. كارتخوان‌هاي بليت الكترونيك در خطوط تندرو نيز در ايستگاه‌ها نصب شده كه اميدواريم مردم با استقبال از اين نوع بليت‌ها هم در زمان خود و هم در زمان رانندگان اتوبوس صرفه‌جويي كنند و خدمات رساني مناسب‌تري در اين راستا صورت پذيرد.»ارائه تخفيف ويژهشهرداري مزايايي را براي استفاده از بليت‌هاي الکترونيکي درنظر گرفته است. شهروندان با استفاده از بليت الكترونيك همچون مترو مي‌توانند از تخفيف‌هاي ويژه‌اي برخوردار شوند و همچنين برنامه‌ريزي‌هايي براي اقشار آسيب پذير صورت مي‌گيرد تا اين گروه‌ها از تخفيف‌هاي خاصي بهره‌مند شوند. تهراني ها براي خريد بليت الكترونيكي بايد هزار و 500تومان پرداخت كنند كه هزينه وديعه كارت‌ها 500تومان است و هزار تومان اعتبار نيز در هر كارت براي استفاده مسافران وجود دارد. در حال حاضر پس از اتمام اعتبار هر كارت بليت، شهروندان مي‌توانند مجدداً كارت‌ها را در ايستگاه‌هاي مترو شارژ كنند و يا كارت خود را درصورت سالم بودن به كيوسك‌هاي بليت فروشي تحويل داده و كارت جديدي دريافت كنند.زمان جمع‌آوري بليت‌هاي كاغذي اتوبوس هنوز مشخص نيست و به گفته مسئولان اين كار زماني صورت مي‌گيرد كه اكثر شهروندان استفاده از اين كارت‌ها را جايگزين بليت كاغذي كرده باشند. بايد ديد اين زمان فرا مي‌رسد.