سید حسن روتن:این روزها بحث تصویب لایحه اصلاحات قانون اساسی ترکیه در پارلمان این کشور مطرح است؛ لایحهای که در صورت تصویب توازن سیاسی ترکیه تا حد زیادی به نفع اسلامگرایان سوق خواهد یافت. مصطفی آکیول کارشناس مسائل سیاسی در ترکیه در گفتوگو با «جوان» در مورد تصویب این لایحه و نتایج آن توضیحاتی داده که به شرح زیر است:
*در اخبار منتشر شده در مورد تصویب اصلاحات قانون اساسی در پارلمان ترکیه تناقضهایی وجود دارد. ممکن است در مورد روند رأیگیری توضیح دهید؟ آیا این اصلاحات تصویب شده است یا خیر؟
دولت اردوغان درخواست ایجاد اصلاحات در 21 بخش از قانون اساسی را مطرح کرده است. برای اینکه این مسأله تصویب شود، این 21 مورد باید به طور جداگانه مورد بررسی قرار گرفته و به تصویب پارلمان برسد. تاکنون بخش عمدهای از آن تصویب شده است اما یک بخش آن در مورد ایجاد محدودیت در حذف و انحلال احزاب به تصویب نرسیده است.
*منظور شما این است که قسمتهای مهم و عمده این لایحه اصلاحات تصویب شده است؟
برخی از بخشهای این لایحه به تصویب رسیده است، اما هنوز تصویب بخشی از آن باقیمانده است. سه نکته مهم در مورد این لایحه اصلاحات وجود دارد. مورد نخست بحث ایجاد محدودیت در انحلال احزاب است و باعث شگفتی است که این بخش از لایحه به تصویب نرسیده است. نکته مهم و عجیب در این مورد این است که برخی از اعضای حزب عدالت و توسعه نیز با تصویب این لایحه مخالفت کردهاند و این نکته عجیب و باورنکردنی است. مردم ترکیه معتقدند که این افراد عضو حزب عدالت توسعه، جزو ملیگراهای ترکیه هستند که به این دلیل به این لایحه رأی ندادهاند که نمیخواهند احزاب کرد در ترکیه باقی بمانند. این یکی از دلایل تصویب نشدن این لایحه بود. مورد دوم در مورد این لایحه بحث وضعیت دادگاه قانون اساسی ترکیه است و مورد سوم در مورد موقعیت دادگاه عالی، دادستانها و قضات ترکیه است که در این لایحه ایجاد اصلاحات در این موارد خواسته شده است. از این 3 لایحه مهم یکی به تصویب رسیده است. یکی تصویب نشده است و مورد سوم امروز یا فردا به رأی گذاشته خواهد شد.
*ممکن است توضیح دهید در صورت تصویب این لایحه چه رخ خواهد داد؟
در صورتی که این لایحه در پارلمان تصویب شود، مفاد آن به رفراندوم گذاشته خواهد شد. بنابراین مرحله نهایی تصویب در صورتی انجام خواهد شد که در رفراندوم نیز به تصویب برسد. البته به نظر میرسد که در رفراندوم نیز این لایحه به تصویب خواهد رسید.
*احتمال تصویب این لایحه در پارلمان چقدر است؟
من فکر میکنم در پارلمان فضا برای تصویب این لایحه وجود دارد و لایحه به تصویب خواهد رسید. در مورد رفراندوم نیز فکر میکنم اکثریت مردم به آن رأی مثبت خواهند داد.
* در صورت تصویب این لایحه، چه تغییراتی در سیاست ترکیه ایجاد خواهد شد؟
در صورت تصویب، زمان زیادی لازم است تا این قانون اجرا شود. اما در صورت تصویب در دستگاه قضایی ترکیه مانند دادگاه قانون اساسی و دستگاههای قضایی عمده ترکیه، انتخاب قضات و دادستانها از میان احزاب و گروههای بیشتری صورت خواهد گرفت. هم اکنون بسیاری از قضات و اعضای دستگاه قضایی ترکیه از میان سکولارهای افراطی انتخاب میشوند.
در صورت تصویب این طرح، قضات و اعضای دستگاه قضایی بدون در نظر گرفتن ایدئولوژی افراد انتخاب خواهند شد و گروههای مختلفی در دستگاه قضا عضویت خواهند داشت.
*منظور شما این است که تصویب این لایحه باعث افزایش قدرت دولت اردوغان خواهد شد؟
تصویب این لایحه باعث می شود دستگاه قضایی ترکیه کمتر بتواند در امور و کارهای دولت دخالت کند.
*منظور شما این است که موقعیت دولت اردوغان تقویت خواهد شد؟
بله همین طور است، ما میتوانیم این طور بیان کنیم که دولت اردوغان میتواند تا حد زیادی از دخالت دستگاه قضایی ترکیه در امور خود خلاصی یابد.
*آیا این به این معنا است که قدرت سکولارها و ارتش ترکیه کاهش خواهد یافت؟
بله، این مسأله باعث میشود سوء استفاده ارتش و سکولارها از قدرتشان تا حد زیادی کاهش یابد زیرا این دو گروه اکنون تا حد زیادی از قدرت خود سوء استفاده میکنند. تصویب این لایحه باعث خواهد شد وضعیت سیاسی ترکیه به ویژه در مورد عملکرد ارتش و سکولارها قانونمندتر شود.
