رونیا کریمی
شنبه شب گردهمایی جوامع ترک تبار در استانبول برگزار شد که در آن سیاسیون ترک از پایان عمر کودتا در ترکیه سخن گفتند و تأکید کردند که ترکیه دیگر به گذشته بر نخواهد گشت.
در این نشست رجب طیب اردوغان ، نخست وزیر ترکیه، با اشاره به ادامه تحقیقات قضایی درباره پرونده طرح کودتای موسوم به عملیات پتک آهنین گفت: هیچکس نباید از پاکسازی در درون سازمانهای مختلف ترکیه ناراحت شود.
نخست وزیر ترکیه با بیان اینکه کشورش روند دشواری را سپری میکند، گفت: بر این باورم که ارزیابی وقایع روزهای اخیر به عنوان تنش اشتباه خواهد بود.
در واقع اردوغان میخواهد این نکته را گوشزد کند که محاکمه چند تن از نظامیان در راستای تقابل با نظامیان ارزیابی نشود بلکه آن را در چارچوب گذر ترکیه به روند دمکراسی باید بررسی کرد و در این روند کسی فرای قانون نیست و هر کسی در هر مقامی چنانچه جرمی مرتکب شود باید به دستگاه قضایی معرفی شود، به عبارت دیگر اردوغان تلاش میکند تحولات امروز ترکیه را از فضای تقابل خارج کند.
اردوغان با انتقاد از احزاب مخالف دولت خود ، آنان را متهم کرد که تلاش میکنند بر سر مسائل کوچک تنش ایجاد کنند.
وی حتی پا را کمی فراتر میگذارد و سخن از تغییر قانون اساسی به میان میآورد که ارتش به طور سنتی خود را پاسدار آن میداند و حتی چندین کودتا هم به بهانه دفاع از قانون اساسی انجام داده است. وی با اشاره به اینکه تغییر قانون اساسی ترکیه در دستور کار دولت وی قرار دارد، میگوید: با تشکیل مجلس مؤسسان برای تغییر قانون اساسی مخالف نیستم اما این ادعا که مجلس کنونی ترکیه نمیتواند قانون اساسی را تغییر دهد، انکار صلاحیت سیاستمداران خواهد بود و مجلس ترکیه از تمام ابزارهای لازم برای تغییر قانون اساسی برخوردار است.
برخی کارشناسان بر این عقیدهاند که زمان و مکان برای کودتای ارتش به سرآمده است و 13 سال پس از شبه کودتای ارتش علیه دولت اربکان امروز همه بازیگران کودتای پست مدرن 28 فوریه 1997 میلادی ترکیه به اتهام دست داشتن در کودتا و دست داشتن در قاچاق مواد مخدر، یا در بازداشت و زندان بسر میبرند و یا به عنوان مظنون تحت تعقیب قرار گرفتهاند و این به معنی پایان عمر کودتا در این کشور است.
صاحبنظران و اغلب سیاستمداران متفقالقول هستند که انجام کودتا دیگر در ترکیه میسر نیست و بازگشت به گذشته محال است. در این راستا بلند آرینچ معاون نخست وزیر ترکیه با تشریح طرح اصلاحات دمکراتیک در ترکیه گفت : روند 28 فوریه پایان یافته است و ترکیه هیچگاه به گذشته بازنخواهد گشت.
رمضان گُزن، پروفسور علوم سیاسی و روابط بینالملل درباره دلایل و هدف نظامیان ارشد ترکیه از اقدام علیه دولت گفت : متاسفانه، مدتهای زیادی است که ارتش ترکیه تاثیر قابل توجهی را بر توسعه سیاست از طریق مداخله در فرآیندهای سیاسی دارد و حتی در گذشته چندین کودتای نظامی را برای براندازی دولت دموکراتیک انجام داده است.یکی از دلایل این مداخله حفظ یا دفاع از سکولاریسم در ترکیه است.
دیدار اردوغان با فرمانده نیروهای مسلح ترکیه
رجب طیب اردوغان پس از آن با ژنرال ایلکر باشبوغ دیدار میکند که دو روز پیش دو تن از ژنرالهای بازنشسته به اتهام دست داشتن در توطئه براندازی دولت دستگیر شدند.
به گزارش شبکه تلویزیونی سیانان ترک، اردوغان و باشبوغ در مراسم تشییع جنازهای شرکت کردند و نخست وزیر ترکیه از فرمانده نیروهای مسلح این کشور برای مذاکره در دفترش دعوت کرد.
برای این دیدار زمان قبلی تعیین نشده بود و انتظار میرود پس از دیدار اردوغان و باشبوغ بیانیهای صادر شود.
هشدار عبدالله گل به ارتش
عبدالله گل، رئیس جمهور ترکیه، با هشدار مستقیم به ارتش که دهها افسر بازنشسته و فعال آن به اتهام دست داشتن در برنامهریزی برای کودتا علیه حزب عدالت و توسعه در سال 2003 بازداشت شدهاند، تأکید کرد: من مطمئن هستم که ترکها این بحران را پشت سر خواهند گذاشت ولی این امر به بورس ترکیه و لیره، واحد پول کشور آسیب رسانده است.
عبدالله گل در گفتوگو با روزنامه حریت تصریح کرد: هدف اصلی از دموکراسی ترکیه پاسخ به معیارهای اتحادیه اروپا است.
براساس گزارش پایگاه اینترنتی شبکه الجزیره، این هشدار گل پس از هشدار روز گذشته رجب طیب اردوغان، نخست وزیر ترکیه اعلام شد.
اردوغان گفته بود هیچ کس در ترکیه فراتر از قانون نیست. وی با تأکید بر لزوم محاکمه عاملان برنامهریزی برای کودتا خاطرنشان ساخته بود که هیچ کس نمیتواند از مجازات بگریزد.
گفتنی است نفوذ ارتش ترکیه که طی نیم قرن موجب سرنگونی چهار دولت شده، در سالهای اخیر کاهش یافته و حزب عدالت و توسعه با اصلاح قانون اساسی و استفاده از محبوبیت و فشار اتحادیه اروپا در پی کاهش هر چه بیشتر این نفوذ است تا با کاهش نقش مؤسسات نظامی با معیارهای دموکراسی اروپا منطبق شود.
