جنگلهای «حرا» یکی از انواع اکوسیستم مانگرو در سواحل خطه جنوب کشور است که به طور پراکنده از تنگه هرمز به سمت شرق اقیانوس هند در سواحل عمان کشیده شده و در سواحل خلیج فارس در اطراف بندر لافت، شمال جزیره قشم تا بندر خمیر دیده میشود. تراکم درختان حرا در حوالی جزیره قشم، بخصوص بین لافت و بندر خمیر و گوران چشم انداز طبیعی بسیار زیبا و نادری را پدید آورده است به گونهای که در مناطقی از این جنگلها مناظر زیبا و بدیع به وجود آورده که با هیچ نقطهای از ایران قابل مقایسه نیست.
نام علمی «حرا» به نام دانشمند بزرگ ایرانی ابوعلی سینا نامگذاری شده و از خصوصیات بارز این درختان تبدیل آب شور دریا به آب شیرین برای تغذیه از آن است؛ ارتفاع آنها گاهی تا چهارمتر و قطر تنه آن تا ۳۰ سانتی متر نیز میرسد و دارای رگهای بیضوی شکل و کشیده با قاعده انتهایی بسیار باریک هستند.
این سواحل ماندابی روی خاکهای لجنی ناشی از رسوب خاکهای حاصل از فرسایش سواحل استقرار یافته و دائماً در معرض جذر و مد منظم آب دریا قرار گرفته به طوری که هنگام جذر، درختان و بستر لجنی آنها از آب بیرون آمده و به صورت جزایری پراکنده نمایان میشوند و در موقع مد تمامی جنگل به زیر آب رفته و ناپدید میشوند. اما توجه به نظر مسؤولان سازمان جنگلها و مراتع و آبخیزداری در مورد این جنگلها خالی از لطف نیست.
معاون مناطق خشک و نیمهخشک سازمان جنگلها، مراتع و آبخیزداری در حالی که این جنگلها را میراث بیبدیل ایران زمین میخواند به افزایش سطح جنگل به میزان 25 درصد سطح فعلی در طول برنامه پنجم توسعه اشاره میکند و میگوید: سازمان جنگلها و مراتع توانایی دستیابی به این هدف را دارد.
وی با این حرف خود توقع زیادی را ایجاد کرد چون تعیین این هدف نزدیک شدن شاخصهای کشور به استانداردهای جهانی را در پی خواهد داشت. مقدسی ادامه میدهد: تلاش میکنیم سطح جنگلهای ایران به 10 درصد کل سطح کشور نزدیک شود.
وی لایحه قانون جامع منابع طبیعی را بسته مناسبی در راستای پیشبرد اهداف بخش منابع طبیعی دانست و اظهار امیدواری میکند: این لایحه بدون تغییر یا با کمترین میزان تغییرات به تصویب نمایندگان مجلس شورای اسلامی برسد. آنهایی که چند سال پیش سری به جنگلهای «حرا» زده بودند، اقدامات سازمان جنگلها بیشتر به چشمشان آمد چون نه تنها دیگر از قلع و قمع شاخ و برگ درختان خبری نبود، بلکه کارهایی هم برای احیای این جنگل انجام شده بود.
شایان ذکر است این جنگلها نه تنها در سطح ملی حائز اهمیتاند، بلکه دارای دو عنوان جهانی ذخیره گاه زیست کره و تالاب بینالمللی هستند و با محیط زیست پویا و سازو کارهای پیچیده،پرندگان نادر، آبزیان غیر متعارف کارکردهای مختلف و ارزشها و زیباییهای سحرانگیز خود پدیدههای شگفتانگیزی هستند که برای طیف گستردهای از مردم جذابیتهای خاصی به همراه دارد.
بیدلیل نیست که امروزه مناطق حفاظت شده ساحلی دریایی با وجود درک دیرهنگام اهمیت آنها به گل سر سبد و نماد برنامههای حفاظت دریایی تبدیل شدهاند زیرا این مناطق با عرضه ارزشهای بیشمار خود در پرتو حفاظت اصولی در گسترههایی نه چندان بزرگ و فراهم آوری امکانات دسترسی مناسب، مردم را با پدیدههایی آشنا میکنند که در گذشته برای همگان دست نیافتنی بود.
همه ساله گردشگران زیادی از کشورهای خارجی و از داخل کشور برای دیدن این جنگلها به استان هرمزگان سفر میکنند و از نزدیک شاهد طبیعت زیبای این جنگلها میشوند.
افزایش 7 هزار هکتاری جنگل مانگرو
جنگلهای مانگرو در بندر خمیر قرار دارد. این جنگل دریایی در سالهای گذشته رشد زیادی داشته طوری که در چهار سال گذشته 7 هزار هکتار توسعه جنگلهای مانگرو به صورت کشت نهال دستکاشت در استان هرمزگان انجام شده است. به گفته ناصر مقدسی تا پیش از این چهار سال حداکثر سطح کاشته شده مانگرو در کشور در حدود 500 هکتار بود. او ادامه داد: در حال حاضر 20 هزار هکتار جنگل مانگرو طبیعی در کشور وجود دارد که 90 درصد از این پهنه در استان هرمزگان قرار گرفته است. مقدسی وعدهای دیگر هم داد: در تلاش هستیم تا در طول برنامه پنجم توسعه، سطح جنگلهای مانگرو را به رقم گذشته آن یعنی 40 هزار هکتار برسانیم. به گفته معاون مناطق خشک و نیمهخشک سازمان جنگلها، تولید و کشت نهال مانگرو و انتقال آن به عرصه برای هر هکتار، بین یک تا 5/1 میلیون تومان هزینه دارد و به طور متوسط در هر هکتار، یکهزار نهال کاشته میشود. جالب اینکه بخشی از توسعه جنگل دستکاشت مانگرو در استان هرمزگان توسط اداره کل منابع طبیعی انجام شده و بخشی دیگر نیز توسط مردم صورت گرفته است. درنهایت کار اصلی توسط مردم محلی انجام میشود. مقدسی در این باره گفت: هدف نهایی ما حفاظت از جنگلهای مانگرو توسط خود جامعه محلی است. مردم محلی از برگ درختان مانگرو برای تعلیف دام استفاده میکنند که باعث ایجاد مشکل در جنگلهای طبیعی میشود. در جنگلهای دستکاشت میتوان تا اندازهای، اجازه سرشاخهزنی و بهرهبرداری از برگ درختان مانگرو را به مردم محلی داد، چرا که با این کار درختان دست کاشت هرس شده و در رشد آنها تأثیر مثبت خواهد داشت. همچنین در وضع معیشتی و اقتصاد جامعه محلی نیز نقش مثبت خواهد داشت. در پایان این بازدید، تعدادی نهال مانگرو نیز توسط خبرنگاران شرکت کاشته شد که حال و هوای متفاوتی را ایجاد کرد.
