علی خدایی بیجاری - بنا به روایات در صدر اسلام در کل عربستان تنها 20 نفر سواد داشتند که با ظهور اسلام، قرآن با خط «کوفی» نوشته میشد و بعدها با سوادآموزی یاران پیامبر (ص) خط وسعت یافت. خط «کوفی» دارای نقطهگذاری و اعراب است ولی در بیشتر متون تحریر شده با این خط از نقطهگذاری پرهیز شده و تنها حرکت اصلی خطوط ثبت شده، با آمدن خط «نسخ» و دیگر خطوط نوآوری شده به دست ایرانیان، خط کوفی کنار گذاشته شد. یکی دیگر از خطوط مهم در خوشنویسی اسلامی خط «ثلث» است. خط ثلث خطی است که از کوفی استخراج شده و ابداع آن را به «ابوعلی بن مقله بیضاوی»معروف به «ابنمقله» نسبت دادهاند و در روایات دیگر «ابن بواب» یا «یاقوت مستعصمی» را مبدع این خط دانستهاند.
معرفی «کرشمهها» و «سفیر»
آنچه مهم است پس از حدود 5 قرن عمر خطوط مختلف در عرصه خوشنویسی اسلامی بار دیگر این خطوط دستمایه ذوق هنرمند ایرانی قرار گرفت. «حمید عجمی» در سال 1378 از دل خطوط «کوفی» و «ثلث» خط «معلا» را ابداع کرد و دو سال پس از وی «احمدآریامنش» با اقتدا به خط «معلا» خطوط «کرشمه» و «سفیر» را ابداع کرد. احمد آریامنش خط کرشمه را با الهام از خط «میخی» کتیبههای «گنجنامه» همدان ابداع نموده و منحنیهایی با اشاره به حرکت، آب، موج، علفزار و حتی منحنیهای معماری ایران به زوایای خشک عناصر خط میخی افزوده است. وی در روز میلاد حضرت رسول (ص) خط مستقلی به نام «سفیر» ارائه کرد.بنا به تعبیر این هنرمند، سفیر مانند نامش پیامرسان است. خط کرشمه فرزند زمان جلوتری است در حالی که سفیر فرزند زمان خودش است. این هنرمند همدانی مجموعهای با استفاده از این خطوط خلق کرده که فقط اسماء جلاله «الله» و صفتهای باریتعالی است و فقط در این مجموعه به نام خداوند پرداخته است. آریامنش کتابی درباره «کرشمه» چاپ کرده و مجموعهای دیگر درباره «خطسفیر» در دست چاپ دارد.
اسامی جلاله؛ زینت بخش تابلوهای گالری
در روز یکشنبه، مورخ بیستم دی سال جاری نمایشگاهی در گالری صبا با عنوان «حضرت دوست» افتتاح شد. در این نمایشگاه «خط نگاره»های «سپیده اشرفی» و «عباس سیف آبادی» مقابل نگاه علاقهمندان قرار گرفت. عباس سیف آبادی شاگرد کلاسهای آزاد آریامنش بوده و «سپیده اشرفی» دانشجوی رشته گرافیک،به صورت آکادمیک از هنر این استاد بهره بردهاند. سیف آبادی درباره طرحهای اولیه تابلوهای خود و سپیده اشرفی گفت:خط نگارههای حضرت دوست با تکنیک «نقاشی خط» کار شده که سوژه و طرح تابلوها از آثار احمد آریامنش و با محوریت اسامی جلاله و ترکیبات مقدس «الله»،«بسم الله» و «بسم الله الرحمن الرحیم» انتخاب شدهاند. وی در پاسخ به سؤالی در مورد رعایت کمپوزیسیون (ترکیب بندی) و مبانی هنرهای تجسمی گفت برای انجام کارهایش از اصول و مبانی هنرهای تجسمی استفاده کرده و انتخاب کادر، چگونگی قرار گرفتن موضوع در صفحه و مباحث دیگر را مد نظر قرار داده است. سیف آبادی درباره تابلوهایش که سیاه و سفید بود گفت:سیاه بودن پایین و سفید بودن بالا و فراری که به سمت بالا صورت گرفته، بیشتر حس رهایی را میرساند و به صورت نمادین کنده شدن از زندگ ی خاکی و سفر به سوی بالا را تفهیم میکند. در این گفتوگو «سپیده اشرفی» یکی از تابلوها با سوژه «بسم الله الرحمن الرحیم» را بهترین کارش دانست.
این تابلو اولین کار این دانشجوست که در مورد این کار میگوید: «من با بسم الله الرحمن الرحیم که هم اسم و هم صفات خداوند بزرگ در آن هست کار نقاشی خط را شروع کردم.» اشرفی در پاسخ به «جوان» که نظر وی را درباره چگونگی طرح پیشنهاد مبنی بر معرفی و فراگیر شدن خط سفیر و کرشمه به جامعه جویا شد گفت:خط سفیر خطی است مثل سایر خطوط. درست مثل سبکهای نقاشی، چرا نباید در مورد معرفی خط سفیر سایرین کوتاهی کنند؟ آن هم در حالی که این خط رشد فوقالعاده داشته است. این دانشجو در بخش پایانی صحبتهایش ادامه داد: خیلی ناراحت کننده است که به خاطر جدید بودن خط سفیر و کرشمه آن را نفی کنیم. وی از استادان و هنرمندان خواست که با همت جمعی سعی در معرفی، رشد و اعتلای این خط ارزنده داشته باشند.
