احمد پرهیزی - مثل این که کارآگاه مقیم لندن که نخستین بار در 1887 سر و کلهاش پیدا شد خیال مردن ندارد! شرلوک هولمز و دوست قابل اعتمادش دکتر جان واتسن اواخر سال گذشته میلادی بر روی پرده سینما ظاهر شدند و فروش 260 میلیون دلاری فیلم نشان داد که مخاطبان سینما هنوز این زوج مکمل را از یاد نبردهاند، اگر چه کارآگاه باهوش کمی از شیطنتهایش کاسته است و مخاطبان آن کمی متفاوت شدهاند، چنان که گای ریچی کارگردان به نیویورک تایمز گفته است: ما عمداً او را به شکل کنونی طراحی کردهایم چون میخواستیم که همه بتوانند همراه با دوستان و خانواده فیلم را ببینند بیآن که آزار ببینند. از جمله در این فیلم نشانی از مواد مخدر نیست.
بازگشت قاتل
در فیلم تازه گای ریچی به سال 1891 میرویم. پرونده لرد بلک وود قاتل زنجیرهای با مرگ بسته میشود. هولمز و دستیارش باردیگر ذکاوت خود را نشان میدهند. سه ماه بعد واتسن تصمیم میگیرد از هولمز جدا شود و حرفه کارآگاهی خود را به تنهایی ادامه دهد. در همین زمان است که بلک وود به شیوهای مرموز از قبر برمیخیزد و جنایتهای خود را از سر میگیرد؛ پرونده تازهای برای هولمز گشوده شده است. او با پیگیری سرنخها به زنجیرهای از جادوی سیاه خیانت و جنایت میرسد.
شرلوک هولمز گای ریچی مرد جوانی است که نقش او را رابرت داونی جونیور بازی میکند، کسی که به تازگی او را با فیلم «مرد آهنین» به یاد میآوریم. بنابراین آن تصویر کارآگاه پیر را از ذهن خود پاک کنید. ما با شرلوک هولمز جوانی روبهرو میشویم. ریچی به نیویورک تایمز گفته بود که در ابتدا فکر میکرد که داونی برای این فیلم زیادی سنش بالا بوده است و او میخواسته کارآگاه جوانتری داشته باشد. در نهایت کارگردان قانع میشود تا به او بخت حضور در این فیلم را بدهد. داونی درباره این تصمیم کارگردان به بیبیسی گفته بود: «من و گای برای کار با هم تناسب زیادی داریم. هر چه بیشتر کتابهای شرلوک هولمز را خواندم بیشتر به نظرم فوقالعاده آمد. هولمز واقعاً شخصیت عجیب و غریبی است.»
هولمز بامزه
شخصیت کارآگاه مشهور را بیشتر با هوش نبوغ آمیزش در ذهن داریم؛ کسی که مو را از ماست میکشید، هیچ چیزی را از نظر دور نمیداشت و مظنون را به رگبار استدلال میبست و ماهرانه با جدل دشوارترین پروندهها را حل میکرد. اما در این فیلم کارگردان چندان تأکیدی بر این جنبه از شخصیت او ندارد. اصولاً هوش و نبوغ هیچ وقت جزو دغدغههای اصلی گای ریچی نبوده است. چنان که نیویورک تایمز مینویسد او بیشتر در خلق شخصیتهای بامزه تبحر دارد: «علاقه اول او بخصوص در فیلمهای موفق اخیرش همواره خلق افراد بامزه بوده است و او میتواند فیلمهای بامزهای راجع به آدمهای بامزه با اطرافیانی بامزه بسازد. بله، شرلوک هلمزی که او ساخته هم به نوعی بامزه است.»
بدین ترتیب نباید انتظار اثری عمیق و ماندگار از این فیلم داشته باشیم. شرلوک هولمز گای ریچی را در صورتی ببینید که میخواهید برای لحظاتی سرگرم شوید.راجر ابرت منتقد سختگیر شیکاگو سانتایمز هم کم و بیش این فیلم را به عنوان یک اثر کلاسیک شرلوک هولمز پسندیده است. او این نسخه از هولمز را «یک ابر مرد (سوپرمن) مدرن در هزاره سوم» نامیده است و با تطبیق آن با دیگر نسخههای این کارآگاه مینویسد یکی از نکات جالب داستانهای آرتور کونان دویل [خالق شرلوک هلمز] همین تناسب محتوی با فرم اثر است. آدم بدها و پروندهها یک راست سر از پلکان خانه هولمز در خیابان بیکر درمیآورند، اما در این پناهگاه زندگی همواره روندی ثابت دارد: هلمز همواره آدمی همه چیزدان و آرام است. واتسن کمی ترسیده و مضطرب است، سرنخها در سیری عادی به دست کارآگاه میرسند، قربانیان پریشان حواسند و به نظر میرسد هیچ مشکلی نیست که نتواند حل شود. او در ادامه مینویسد: «همه داستانهای هولمز با هم تفاوت دارند و در عین حال یکی هستند، هولمز و واتسن همیشه بینهایت تلاش میکنند تا بهتر از قبل باشند.»
