دکتر مجید ابهری
متخصص علوم رفتاری و آسیبشناسی
ازدواج یکی از مقاطع حساس زندگی هر فرد است. با توجه به حساسیت موضوع روشهای مختلفی در این زمینه وجود دارد. از آنجاییکه روش سنتی در کشور ما بسیار رایج بوده و هست، پارهای از اوقات بعضی از روشهای ازدواج رایج میشود که مشکلاتی را برای جوانان، خانوادهها و جامعه به همراه میآورد.
با گسترش رایانه در زندگی امروز و نقش حساس فضای سایبری، ازدواجهای اینترنتی متولد شده که 89 درصد از آنها ناموفق بوده و به طلاق منجر میشود.
اما از این مهمتر مراکز همسریابی است. با توجه به علاقه جوانان به تغییر سبک و روش ازدواج در حال حاضر مراکزی تحت عنوان مراکز همسریابی ایجاد شدهاند که تنها 3 درصد از آنها تحت نظارت نهادهای متولی بوده و با شرایط و ضوابط معین و قانونی فعالیت میکنند و 97 درصد فاقد نظارت قانونی و حقوقی هستند. در چنین مراکزی جوانان علاقهمند به ازدواج مراجعه کرده و اطلاعات خود را میدهند، اطلاعاتی که مشخص نیست به کجا میرود و سپس آن مراکز همسریابی، فرد موردنظر را به آنها معرفی میکنند. از این به بعد دیگر معلوم نیست روابط این دو نفر براساس چه موازین اخلاقی، حقوقی و شرعی صورت میگیرد. چه کسی به آنان مشاوره ازدواج میدهد یا تحلیل میکند که این دو به درد هم میخورند یا خیر، نظر خانوادهها چیست؟ آیا آنها سنخیت و تناسبهای لازم و معیارهای ضروری برای ازدواج را دارند؟ این مراکز معمولاً اهداف مادی را دنبال میکنند به گونهای که دختر یا پسر، پرسشنامهای پر کرده با پرداخت مبلغی به عضویت آنها درمیآیند. هیچ معیاری برای ارزیابی اطلاعات ارائه شده به عهده دارند و نمیتوان به معیارهای نظارتی آنها اعتماد کرد. معرفی را به عهده دارند و نمیتوان به معیارهای نظارتی آنها اعتماد کرد. من با توجه به پژوهشهای میدانی که داشتهام به این نتیجه رسیدهام که با توجه به نیاز بسیاری از جوانان ما به ازدواج از آنجایی که بسیاری از آنها سلیقه خانواده را قبول ندارند یا جدا از خانواده زندگی میکنند، عبور آنها از مرز سن ازدواج سبب میشود تا خود برای این کار اقدام کنند. بهترین سازمان متولی برای این کارها سازمانهای جوان، سازمان ملی جوانان، شهرداریها و ... هستند که میتوانند با دایر کردن مراکز ازدواج و کمک به برگزاری ازدواج ساده جوانان را به سر و سامان برسانند. اما اینگونه مراکز تا تحت کنترل نهادها و سازمانهای متولی درنیامده و قانون مدار نشوند هیچ فایدهای نداشته و معلوم نیست جوانان و فرزندان ما را به کجا خواهند برد.
در مورد سایتهای همسریابی نیز به دلیل ویژگیهای فضای سایبر هیچ کنترلی وجود ندارد و از آنها تنها یک آدرس اینترنتی وجود دارد. نزدیک به 700 سایت برای مسأله ازدواج و همسریابی فعالند که اینگونه سایتها بیشتر به عنوان دوستیابی برای دختران و پسران عمل میکنند. افراد میتوانند در این سایتها کلیه مشخصات خود را با اطلاعات غلط ارائه بدهند.
قانونمند شدن فعالیتهای سایبری مخصوصاً در مسأله ازدواج توسط نهادهای ذیربط همچون قوهقضائیه و مجلس شورای اسلامی و نیروی انتظامی میتواند از سقوط جوانان ما به ورطه نابودی و رسوایی جلوگیری کند، زیرا مشخص نیست که اطلاعات و عکسهایی که در این سایتها ارائه میشود، سر از کجا درمیآورد. بنابراین غیر از یک یا دو سایت که وابسته به نهادهای قانونی است سایتهای اینترنتی ازدواج نیز مورد قبول محققان و صاحبنظران نیست، چرا که 95 درصد ازدواجهای انجام شده توسط این سایتها منجر به طلاق شده است.
با توجه به شرایط روز به نظر میرسد بهترین روش ازدواج همان روش سنتی است که در آن معیارهای ضروری برای دوام زندگی در نظر گرفته میشود و از آنجایی که در جامعه امروز دخترها و پسرها در محیط تحصیل و جامعه یکدیگر را میبینند تا حد امکان باید از ازدواجهای اینترنتی، تلفنی و... خودداری کنند و برای تداوم زندگی شاد و موفق، نظر مشاوران و والدین را جویا شوند.
اختلاف سطح سواد یا سطح بینش و فرهنگ والدین هیچ ربطی به مسأله ازدواج جوانان ندارد و مستقیماً وابسته به تجربه تلخ و شیرین بزرگترها از این مسأله حیاتی است اما بسیاری از دختران و پسران قادر به یافتن همسر از طریق مجاری گفته شده، نیستند، بنابراین حرکت در مجاری عقلی و منطقی برای مسأله حساس ازدواج به نظر بهترین روش است.
