معصومه دیودار - نمایشگاه «عکس عاشوراییان»، چهارشنبه دوم دی مصادف با ششم محرم در خانه عکاسان ایران گشایش یافت. خانه عکاسان ایران طبق سنت هر ساله خود، همزمان با ایام سوگواری سرور و سالار شهیدان، با هدف نمایش فرهنگ عاشورا در اقشارمختلف جامعه، نمایشگاهی را با نام «عکس عاشوراییان» برپا میکند.
این نمایشگاه به شکل گروهی در نگارخانه شماره یک خانه عکاسان ایران برپا شد و شامل عکس های مختلفی از مراسم سوگواری در تکایا و هیأت های عزاداری در نقاط مختلف ایران است.
در ششمین نمایشگاه «عکس عاشوراییان» بیش از 80 عکس از 72 عکاس از جمله مجتبی آقایی، مهدی توکلیان، حسن غفاری، محمدرضا بهارناز، منصوره متعمدی و. . . به نمایش در آمده است که در آنها شاهد برگزاری مراسم عزای حسینی در شهرها و روستاهای مختلف با خصوصیات اقلیمی و فرهنگی متفاوت هستیم.
رسول اولیازاده، رئیس خانه عکاسان ایران که مجری برگزاری این نمایشگاه است، در حاشیه برگزاری این نمایشگاه به «جوان» میگوید: از آنجایی که به احترام عدد شهدای کربلا بر حضور72 هنرمند در این نمایشگاه تأکید داشتیم از این روی فراخوانی جهت شرکت در این نمایشگاه اعلام نشد و آثاری که در این نمایشگاه به نمایش در آمده است حاصل کار عکاسانی است که به طور دائم با آنها در ارتباط هستیم.
در این نمایشگاه بیش از صد عکاس شرکت کردهاند، اولیازاده به این نکته اشاره میکند که «به دلایلی از جمله ملاحظاتی در خصوص تصاویر قمه زنی، شمایل و. . . و در کل تصاویری که خرافه پرستی و شبهات را دربر داشتند تعدادی از عکسها به نمایش در نیامدند چراکه هدف ما فرهنگسازی در حوزه هنرعاشورایی و عکس عاشورایی است.»این نمایشگاه مختص نمایش آیینهای قومی مردم مسلمان ایران در عزاداری سرور و سالار شهیدان است چراکه مردم در هر گوشه از ایران در ایام محرم برای ادای سهم خویش در عزاداری امام حسین(ع)، مراسمی خاص و ویژه دارند که در این میان، وظیفه عکاسان عاشورایی با توجه به حساسیت موضوع برای ثبت و روایت این آیینها بسیار سختتر است. به گونه ای که اولیازاده این را یک وظیفه تلقی میکند و میگوید:«عکاسان ما با دوربینهایشان نیایش را عکاسی میکنند به این معنا که عکاس سوگواری عزاداران حسین (ع) را ثبت وضبط میکند و برای آیندگان به یادگار میگذارد.»
وی عقیده دارد، این عکسها اسناد تاریخی به شمار میآیند که بیانگر عزاداری امام حسین(ع) در عصر حاضر هستند و آیندگان ما میتوانند از طریق این عکسها به حال و هوای حسینی که در این زمان حاکم بود، پیببرند. جمعآوری و مستندنگاری این آثار میتواند نوعی جریان سازی برای آیندگان با خود به همراه بیاورد چراکه هدف اصلی، مبارزه با خرافه و شبهات و نشان دادن عزاداری اصیل به جامعه است.
ثبت تصویری وقایع
اکثر عکس های به نمایش درآمده در این نمایشگاه رنگی و در قطع 50 در 70 است. به هر سو که روی میگردانی با نگاه نو و جذاب عکاسان عاشورایی روبه رومیشویم، هر عکسی را که مینگریم دارای ویژگی های خاص خود است به طور مثال هنگامیکه جلوی عکس وحید اصفهانیان میایستیم شاهد گردهمایی و گردش مردم در اطراف یک مرکز که همان ضریح امام حسین است(ع) هستیم و گویی مردم در آن فنا شدهاند. در اثر داور علایی نیز شاهد این گردش و از خود بیخود شدن عزاداران هستیم.
دراین نمایشگاه عکسهایی از زنجیر زنیهای اقوام مختلف، سرهای روی نیزه، پختن نذری و. . . دیده میشود، حتی در برخی از آثار اشاراتی به تعزیه شده و هنرمند توانسته به زیبایی و با ظرافت هنرمندانه خود این تصاویر را برای مخاطبین ملموس و قابل درک کند.
گذشتگان ما با برگزاری تعزیه خوانی، شعر و حماسه های مختلف فرهنگ عاشورایی را برای ما به یادگار گذاشتند، حال این وظیفه بر دوش نسل امروز است تا این فرهنگ را حفظ و به آیندگان بسپارد و زبان تصویر یکی از بهترین راهها برای انجام این مهم است، از این روی اولیازاده بر رسالت فرهنگی که بر دوش عکاسان است، تأکید میکند و هدف نمایشگاه «عکس های عاشورایی«را صرفاً برای نمایش در نمایشگاهی چند روزه نمیداند بلکه از این فعالیتهای هنری به عنوان روشن سازنده راه نسل آینده هنرمندان ایران زمین نام میبرد.
حال و هوای غریب
هنگامیکه هنرمند در فضای خلق اثر قرار میگیرد، گویی از این عالم خارج میشود و پا به عرصه ای دیگر مینهد این اتفاق در خصوص حوزه های گوناگون هنرهای تجسمیصادق است، عکاسی نیز از این امر جدا نیست. مدیر خانه عکاسان ایران نیز بر این اعتقاد است که عکاس هنگامیکه از صحنه ای همانند مراسم عزاداری اباعبدالله حسین (ع) عکاسی میکند در حال و هوایی قرار میگیرد که از خود بی خود میشود و در مکان و زمان نمیگنجد و پس از پایان کار با دیدن عکس های خود به آن مهم پیمیبرد.
عکس های مراسم عزاداری محرم از دیدگاه عکاسان در واقع سندی تصویری برای روایت این مراسم در تاریخ دینی این سرزمین است، هنگامیکه عکاس از مراسمیروحانی و معنوی عکاسی میکند در ابتدا باید با آن فضا ارتباط برقرار کند تا بتواند عکس هایی در خور آن واقعه را ثبت کند. عکسی تأثیرگذار خواهد بود که حس درونی هنرمند را در بر داشته باشد و اگر این ارتباط برقرار نشود اثر او فاقد عمق و روح هنری خواهد بود و تأثیری را که باید در مخاطب برجای بگذارد، نخواهد داشت. رئیس حوزه هنری استان کرمانشاه نیز از تصاویر به عنوان ابزاری که گویاتر از هزار کلمه عمل میکنند نام میبرد و قدر و ارزش هنر عاشورایی و هنر متعالی را در تأثیر گذاری فوق العاده و منحصر به فرد آن میداند که خود به نوعی ترویج دهنده ارزش های والای دینی و اخلاقی درجامعه است.
تولید آثار فاخر هنر دینی، شناسایی و رشد استعدادهای جوانان و تربیت هنرمندان متعهد باید در رأس اهداف مسؤولان گنجانده شود چرا که جوانان سرمایه های آینده ایران زمین هستند.
نمایشگاه «عکس عاشوراییان» تا 17 دی ماه از ساعت 9 صبح الی 19 در خانه عکاسان برقرار است و علاقهمندان با مراجعه به نگارخانه شماره یک خانه عکاسان ایران واقع در طبقه همکف ساختمان مرکزی حوزه هنری به نشانی تقاطع خیابان حافظ و سمیه میتوانند از این نمایشگاه بازدید کنند.
