گزارش«جوان» از روند تأثیر تغییرات بنیادی در مدیریت اجرایی جشنواره فیلم فجر

جدایی فارابی از جشنواره بیست و هشتم مفید یا عقب‌گرد!؟

زمانی که اولین نشست خبری بیست و هشتمین جشنواره بین‌المللی فیلم فجر با دبیری مهدی مسعودشاهی برگزار شد تمامی فکرها به این سمت بود که پس از تغییرات ساختاری و بنیادی صورت گرفته در دل بزرگترین جشنواره هنری و سینمایی کشورمان، آن هم پس از 27 سال، این جشنواره قرار است چگونه به حیات پرسابقه خود با رنگ و نمای جدید مدیریتی و به صورت مستقل از بنیاد سینمایی فارابی ادامه دهد. این مقدمه‌ای بود که در ذهن هر خبرنگاری می‌گذشت تا پاسخش را در اولین نشست دبیر جدید جشنواره جویا شود اما مواجه شدن با این گفته که «فیلم فجر شب قدر سینمای ایران است و شب قدر زمانی است که همه گذشته را به یاد می‌آورند و برای آینده تصمیم گرفته می‌شود و قرار است جشنواره فیلم فجر چنین حالتی را برای سینمای ایران داشته باشد» شاید تمامی معادلات را بر هم ریخت. بر همین اساس بر آن شدیم که در گزارش زیر با مرور گفته‌های دبیر جشنواره و واقعیت‌های پیدا و پنهان سینمای ایران که تبلور آن را در جشنواره فیلم فجر شاهد هستیم به واگویی ساحت‌های مختلف رویدادی بپردازیم که همیشه حواشی پر رنگ و لعاب و شعارهای پیرامون آن از خود 10 روز جشنواره و کیفیت برگزاری و فیلم‌های نمایش داده شده در تمامی بخش‌های داخلی و بین‌المللی‌اش نمود بیشتری داشته و برای این سؤال پاسخی درخور بیابیم که آیا جشنواره بیست و هشتم با چنین تغییرات بنیادین در بطن خود می‌تواند موفقیت بدل به آرزو شده را در دل هنردوستان و سینماگران کشور جامه حقیقت بپوشاند یا... چاره‌سازی با تعامل سازنده نه تهاجم بی‌بنیادجشنواره بین‌المللی فیلم فجر یکی از بهترین جشن‌های ملی ماست که بزرگ‌ترین خانواده هنری کشور را در بر می‌گیرد و در کنار این جمع بزرگ سینمایی است که جایگاه و اهداف جشنواره تبیین می‌شود. با مروری به دوره‌های قبلی جشنواره می‌توان به وضوح دریافت که در حوزه سینما همواره سه اصل «هدایت»، «حمایت» و «نظارت» همواره مورد توجه مسؤولان، ‌متولیان و برگزارکنندگان این رویداد هنری بوده است. در بعد هدایت شاید مهم‌ترین اقدام برگزاری جشنواره بین‌المللی فیلم فجر است که برای تصمیم‌گیری در مورد برنامه‌های کلان سینمای کشور حوزه و تشکیلات مستقلی را می‌طلبید که در این دوره و متأسفانه پس از بیست و هفت سال این اتفاق صورت گرفت!در ضمن باید به یادداشت که مدیریت جشنواره فیلم فجر باید تلاش کند تا زمینه تحول و نوآوری این رویداد را فراهم کند، چرا که این لازمه هر گونه فعالیت فرهنگی است. همچنین فعالیت فرهنگی و هنری نیاز به ممارست پیگیر و مفاهمه بیشتر مسؤولان و دست اندرکاران این حوزه دارد و مفاهمه از ارکان اصلی سازندگی در فعالیت‌های هنری به ویژه سینماست و ناگفته پیداست که در این میان تهاجم‌های بی‌بنیاد تنها با هدف نادیده گرفتن تلاش‌های صورت گرفته برای اعتلای سینمای کشور نمی‌تواند در این برهه محلی از اعراب داشته باشد. اما نظر مسعودشاهی، اولین دبیر مستقل جشنواره فیلم فجر در جای خود قابل اهمیت است، وی درباره نحوه همکاری و چگونگی تعامل در زمینه تولیدات فرهنگی و هنری می‌گوید: «در سال 59 عده‌ای می‌خواستند به طور کلی سینمایی وجود نداشته باشد و به اصرار و تأکید من و دوستانم در برگزاری جشنواره فجر این جشنواره تا امروز به حیات خود ادامه داده است. با اصرار ما اولین جشنواره فیلم فجر با حضور چهار، پنج فیلم برگزار شد و هر سال رشد پیدا کرد. در حالیکه امکانات آن زمان با زمان حاضر اصلاً قابل مقایسه نیست. امسال با کمک دوستان جشنواره فیلم فجر، یعنی جشن بزرگ خانواده سینما را با انرژی برگزار خواهیم کرد و امیدواریم با همکاری و تعاون با عزیزان دست‌اندرکار در سینما و با تجربه 30 ساله جشنی خوب در شأن سینمای کشور برگزار کنیم. »دبیر بیست و هشتمین جشنواره بین‌المللی فیلم فجر همچنین با بیان این نکته که با توجه به این مسأله که در جشنواره امسال تمامی فیلم‌هایی که دارای پروانه ساخت هستند، می‌توانند حضور داشته باشند، درباره تفاوت جشنواره امسال با سال‌های گذشته و تفکیک فیلم‌هایی که در آن به نمایش گذاشته می‌شود افزود: «بخش «در جست‌وجوی حقیقت» امسال تغییر نام پیدا کرد، و تفاوت‌ دیگری در بخش‌های جشنواره رخ نداده است. جشنواره فجر محصول تولیدات سال قبل است و شاید نتوانیم در این باره تصمیم بگیریم که فیلم‌های امسال جذابتر از سال گذشته باشند. در این 30 سال تحولات خبری گستردهای در سینما اتفاق افتاده است و بر این اساس است که اگر شرایط تولید را با مفاهمه با هنرمندان بهبود دهیم، کیفیت تولیدات سینمایی بهتر خواهد شد. باید کمک کنیم کیفیت روز به روز افزایش پیدا کنند. »حذف صورت مسأله، یعنی موافقت؟سال‌هاست این رویداد سینمایی در دو بخش ملی و بین‌المللی برگزار می‌شود و خوشبختانه مشارکت و همکاری خوبی از جانب هنرمندان سینمای کشور نیز در طی تمامی ادوار این رویداد دیده شده است و همه تلاش می‌کنند تا در جشنواره فیلم فجر به عنوان جشن ملی سینما که یک رویداد بزرگ برای هنر و صنعت سینمای کشور و خانواده پرتلاش این حوزه است، مشارکت داشته باشند. اما در این میان تب جشنواره زدگی به عنوان بزرگ‌ترین آسیب سینمایی کشور و البته جشنواره فیلم فجر به حساب می‌آید که حتی نظرات منفی خود سینماگران و متولیان امور سینمایی کشور را نیز به همراه خود داشته و دارد. مسعودشاهی درباره برگزاری جشنواره‌های موازی با جشنواره فیلم فجر اینگونه توضیح می‌دهد: «خوشحالیم که در سطح کشور جشنواره‌های مختلفی برگزار می‌شود. باید تلاش کنیم از تمامی ظرفیت‌های موجود کشور استفاده کنیم. جشنواره‌های متفاوت فضاهای جدیدی برای ارائه آثار فیلمسازان ایجاد می‌کند. اما اگر اکنون به دنبال یافتن آسیب‌ها و ضعف‌های این حرکات هستیم باید بگویم که در این مقطع مهم این است که با هر توانی که داریم در راستای برطرف کردن ضعف‌ها گام برداریم و با بازگو کردن مکرر آنها راه به جایی نخواهیم برد. اما این قول را می‌دهم که در داوری‌های جشنواره امسال با تأکید‌ بر حفظ سطح کیفی و هنری آثار شاهد جشنواره کیفی و پرباری باشیم. »تمام مسائل را به گردن می‌گیرم!کلیت سینمای کشور نیاز به یک همکاری و همراهی دارد و در این راستا باید از توان تمامی دست اندرکاران بخش‌های پیش از تولید و پس از تولید سینمای ایران بهره گرفت و به آنها توجه کرد تا سینمای ما به یک نقطه مطلوب جهانی که شایسته این حوزه است، برسد. اما اولین دبیر مستقل جشنواره بیست و هشتم فیلم فجر با چالش بزرگی نیز رو به روست و آن اینکه تولیدات حاضر در جشنواره امسال مربوط به دوران مدیریت او و معاونت سینمایی دولت دهم نیست وبا این مقدمه این سؤال به ذهن متبادر می‌شود که آیا مسؤولیت آنها را وی بر عهده می‌گیرد؟در پاسخ به این سؤال، دبیر جشنواره فیلم فجر با بیان اینکه با پذیرفتن دبیری جشنواره در حقیقت پذیرفته‌ام که تمامی مسائل به نام من تمام شود تصریح می‌کند: «امیدوارم بتوانیم برگزار کننده خوبی باشیم. معتقدم که با جدا سازی مدیریت فارابی از دبیری جشنواره، بخش‌هایی که برای تولید تلاش می‌کنند باید عمده فعالیت خود را در این بخش متمرکز کنند و بخش‌های دیگر که در برگزاری جشنواره به نظر من نقش هدایتی و از جنس مفاهمه با هنرمندان دارند، بایستی در جایگاه خود عمل کنند. همچنین لازم است بگویم که اکران فیلم‌های به نمایش درآمده در جشنواره در اختیار بنیاد فارابی نیست، یعنی اکران فیلم‌ها در دست دبیر جشنواره نیست و خروجی اکران سینماها ربطی به جشنواره ندارد و تابع مقررات جاری کشور خواهد بود. »این همه آن چیزی بود که شاید در دید اول لازم بود تا با دانستن آنها به سراغ برداشتن آغازین گام‌ها برای استقبال از جشنواره فیلم فجر رویم اما هنوز تا پایان جشنواره هم نمی‌توان مطمئن بود که جدا شدن مدیریت و دبیری جشنواره از فارابی که بیست و هفت سال در کنار این جریان به طور مستمر حضور داشت می‌تواند مفید باشد یا پایه‌گذار گام‌های معلقی خواهد بود که این جشنواره بزرگ را نیزکم‌کم به سوی سراشیبی فراموشی هدایت خواهد کرد.