الهام غلامی - با نگاهی به سریالهای در دست تولید، در حال پخش یا پایان یافته از تمامی شبکههای تلویزیونی سراسری با نامهای آشنایی رو به رو میشویم که پیشتر این هنرمندان را به عنوان کارگردانان سینما میشناختیم. کمال تبریزی، کیانوش عیاری، رسول صدرعاملی، حسن برزیده، حمید نعمتالله، مهرشاد کارخانی، ایرج کریمی، مونا زندی، سیروس الوند، سامان مقدم و مازیار میری از جمله کارگردانان عرصه سینمای کشور هستند که این روزها به دلیل اقتصاد نابهسامان سینما و ادامه روند رو به گسترش ساخت و اکران آثارسطحی و حمایت مالی و کیفی بسیار بیشتر و بهتر مدیریت تلویزیون در قیاس با سینما، ترجیح میدهند ذوق، قریحه و خلاقیت خود را در راستای اثری که تمایل بیشتری برای ساخت آن دارند، احترام به مخاطب و بالا بردن کیفیت آثار این جعبه جادویی صرف کنند.
اینکه این جریان و کوچ و سیر عزیمت کارگردانان صاحب سبک سینما و بر اساس چه آسیبهای اساسی به سمت سریال سازی در سیما و آبشخور چه حوادث و معضلاتی است موضوع این گزارش نیست و تنها به یکی، دو نقل قول در این نوشتار کفایت میکند اما در آینده نزدیک با یک گزارش تحلیلی روزنامه جوان قصد واکاوی دلایل این کوچ اجباری را در همین صفحه مد نظر خود دارد. بر همین اساس در گزارش زیر به معرفی آثاری که در حال ساخت برای پخش از شبکههای سراسری هستند و یا مدت کوتاهی است که پخش آنها آغاز شده میپردازیم تا شما خوانندگان با شناخت و دقت نظر بیشتری به انتخاب اثر مورد علاقهتان برای تماشا بپردازید.
ریل طلایی تولیدات حرفهای
گام اول: «سرزمین کهن»، نگاهی به تاریخ معاصر ایران!کمال تبریزی مدتهاست که درگیر ساخت سریال «سرزمین کهن» است. این سریال که از سریالهای (الف) ویژه سازمان صدا و سیماست، تاریخ معاصر ایران را از سال 1320 تا پیروزی انقلاب اسلامی روایت میکند. سریال سرزمین کهن را محمد مسعود برای شبکه 3 سیما تهیه میکند.
گام دوم: «در انتظار معجزه»، پایان سهگانه سینمای رضوی!رسول صدرعاملی چندی پیش، مجوز ساخت فیلم سینمایی «در انتظار معجزه» را از معاونت سینمایی گرفت. صدرعاملی این فیلم را به سفارش شبکه یک سیما کارگردانی میکند. این کارگردان از دو سال پیش، ساخت سهگانه «شهری که دوست میدارم» را با محوریت امام رضا(ع) آغاز کرد و تاکنون فیلمهای «شب» و «هرشب تنهایی» را ساخته است و با کارگردانی «در انتظار معجزه» این سهگانه کامل میشود.
گام سوم: «گاو صندوق»، جانشینی مناسب برای «دلنوازان»!مازیار میری که این روزها فیلم «کتاب قانون» را در حال اکران دارد، مشغول سپری کردن آخرین روزهای تولید سریال «گاو صندوق» است، گفتنی است که این سریال در 26 قسمت ساخته خواهد شد و پخش آن پس از پایان سریال «دلنوازان» از شبکه 3 سیما آغاز شده است.
و گامهای بعد: «راه شیری»، کهکشانی در تلویزیون!سامان مقدم نیز که سریال «شمسالعماره» اش چندی پیش با پایانبندی ساده و به دور از انتظار مخاطب از پخش شبکه 2 سیما به انتها رسید از کارگردانانی است که یک اپیزود شامل شش قسمت از سریال «راه شیری» را نیز کارگردانی کرده است. سریال راه شیری در 75 قسمت به تهیهکنندگی رامین عباسیزاده برای پخش از شبکه 2 سیما ساخته میشود. علاوه بر مقدم، کارگردانان دیگری که آنها را تاکنون بیشتر در سینما دیدهایم، با سریال «راه شیری» همکاری دارند؛ کارگردانانی مانند حسن برزیده، که اپیزود «خلسه» را کارگردانی کرده است، مونا زندی که اپیزود «خط رو خط» را ساخت، ایرج کریمی که کارگردانی اپیزود «تحقیر» را به عهده داشته است.
گفتنی است مونا زندی چند سال پیش فیلم «عصر جمعه» را برای سینما کارگردانی کرد اما این فیلم هنوز نتوانسته اکران عمومی بگیرد. برزیده نیز پس از ساخت سریال «مثل هیچکس»، ترجیح داد که همکاری خود را با تلویزیون ادامه بدهد. ایرج کریمی هم که تاکنون فیلمهای «از کنار هم میگذریم»، «چند تار مو»، «باغهای کندلوس» و «نسل جادویی» را برای سینما کارگردانی کرده، فعلا برای تلویزیون سریال میسازد. این کارگردان چند اپیزود از سریال «یک لحظه دیرتر» را نیز برای شبکه 2 کارگردانی کرده است.
. . . و دیگر همراهان سیما
کیانوش عیاری بعد از ساخت سریال موفق «روزگار قریب» سریالی را مقابل دوربین نبرده است، اما به جای کارگردانی، در زمینه تهیهکنندگی تلویزیون فعالیت میکند. او در ماههای گذشته چند تله فیلم را برای سیما فیلم تهیه کرده است. همچنین حمید نعمتالله، هم که فیلم «بی پولی» او چندی پیش به اکران خود در سینماهای سراسر کشور پایان داد پشت دوربین ساخت سریال «وضعیت سفید»، برای شبکه 3 سیما قرار گرفته است. پخش سریال «خسته دلان» به کارگردانی سیروس الوند کمتر از یک ماه است که از شبکه یک سیما آغاز شده است. مهرشاد کارخانی هم که فیلمهای «ریسمانباز» و «گناه من» را برای سینما ساخته است، این روزها مشغول ساخت فیلم سینمایی «سینمای سوخته» به سفارش سیما فیلم است.
ناگفته نماند که نمایش آثار ارزشمند از تلویزیون باعث ارتقای سطح سلیقه مخاطب میشود و او را وامیدارد تا پس از این و با دیدن این آثار دیگر به تماشای آثار سطحی تلویزیون ننشیند، به همین دلیل است که شاهدیم مدتی است سازندگان آثار سطحی میکوشند سطح کیفی تولیدات خود را برای جلب نظر مخاطبان تیز هوش تلویزیون بالا ببرند.
هدیهای به نام ارتقای سطح سلیقه مخاطب
اما حضور کارگردانان سینما در تلویزیون چه محاسن و معایبی برای هر دو طرف خواهد داشت؟ این پرسشی است که به نقل از «سینمای ما»، در گفتوگو با ایرج کریمی و مهرشاد کارخانی مطرح شده است. جالب اینجاست که هر دو آنها در انتهای صحبتهای خود به این نتیجه میرسند که حضور کارگردانان سینما در تلویزیون باعث ارتقای سطح سلیقه مخاطب میشود و این اتفاق هم برای سینما خوب است و هم برای تلویزیون!
ایرج کریمی ابتدا به این نکته اشاره میکند که بدترین حالت همکاری کارگردانان سینما در تلویزیون این است که سینما شبیه تلویزیون شود و به عکس. چرا که هر کدام از اینها تعریف و جایگاه خود را دارند. کارگردان فیلم سینمایی «از کنار هم میگذریم»، فعالیت کارگردانان سینما در تلویزیون را وقتی مفید میداند که کارگردانان سینما هنگامی که سفارش کار از تلویزیون میگیرند، حساسیتهای خود را از دست ندهد و با همان وسواسهایی که در سینما کار میکنند در تلویزیون هم به ارائه کار بپردازند و در این راه نباید کسب درآمد، کیفیت کار آنها را تحتالشعاع قرار دهد. البته در این راه باید تهیهکنندگان هم حمایت لازم را از اثر و کارگردانان انجام دهند و آنها را برای پایین آوردن زمان تولید تحت فشار قرار ندهند.
مهرشاد کارخانی نیز در این ارتباط معتقد است که کارگردانان سینما با خود داستانهای تازه به تلویزیون میآورند و باعث میشوند که مخاطب تلویزیون افزایش یابد و او با آثار غنی آشنا شود. کارگردان «ریسمان باز» بر این باور است که در هیچ زمانی نباید مخاطب را دستکم گرفت، چون او بسیار هوشمند است و اگر کارگردانی به بهانه اینکه آنتن تلویزیون برنامه میخواهد و کیفیت مهم نیست، آثار نازل را به نمایش بگذارد، مخاطب حتما متوجه میشود و اثر ساخته شده را تماشا نخواهد کرد، حالا سازنده آن هر کسی که میخواهد باشد.
کارخانی در پایان معتقد است که نمایش آثار ارزشمند از تلویزیون باعث ارتقای سطح سلیقه مخاطب میشود و او پس از دیدن این آثار دیگر به تماشای آثار سطحی نمینشیند، به همین دلیل سازندگان آثار سطحی میکوشند سطح کیفی تولیدات خود را بالا ببرند.
در این راستا ایرج کریمی هم با صحبتهای کارخانی موافق است. کریمی بر این باور است وقتی تلویزیون سطح سلیقه مخاطب را ارتقا بخشد همین مخاطب وقتی میخواهد برای رفتن به سینما فیلمی انتخاب کند مطمئناً سراغ آثار سطحی و مبتذل نخواهد رفت. آنها تأکید دارند که ساخت اثر خوب در تلویزیون حمایت مدیران سیما را میطلبد و از سوی دیگر حساسیت و دقت نظر کارگردانانی که تصمیم دارند آثاری برتر و ماندگار را بسازند بالا میبرد.
