جوان آنلاین: محمدرضا ظفرقندی روز دوشنبه در نشست مشترک وزارت بهداشت و شورای اطلاع رسانی دولت با موضوع عملکرد نظام سلامت در دوران جنگ، اظهار کرد: باید درس بیاموزیم و الگو بگیریم، چه جنگ تمام شده باشد، چه نشده باشد و چه ادامه داشته باشد باید نقاط ضعف و قوت خود را بررسی کنیم.
به گزارش ایرنا، وی ادامه داد: از روز اولی که ستاد بحران جنگ را در وزارت بهداشت تشکیل دادیم و کار فشرده مدیریتی را برای این دوره آغاز کردیم، به دوستانی که در ستاد بحران بودند گفتیم که باید نقاط ضعف و قوت خود را ثبت و استخراج کنیم.
ظفرقندی افزود: این کار برای ادامه فعالیت، افزایش تابآوری و آمادگی برای فصلهای آینده و اتفاقاتی که ممکن است رخ دهد، ضروری است، چرا که ممکن است در یک زمان کوتاه، چند اتفاق به صورت همزمان رخ دهد و لازم باشد به همه آنها رسیدگی کنیم.
وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی گفت: اگر تجربه جنگ هشتساله وجود نداشت، شاید در بسیاری از موارد مجبور بودیم از صفر شروع کنیم، اما آن تجربه کمک کرد بسیاری از آمادگیها از قبل انجام شود.
تامین ۱۰ میلیون لیتر سرم پیش از جنگ ۱۲ روزه
ظفرقندی با اشاره به اقدامات انجامشده در جنگ ۱۲ روزه اظهار کرد: اینکه در جنگ ۱۲ روزه تیم سلامت ۱۰ میلیون لیتر سرم را از قبل آماده کرده بود، بخشی از همین آمادگی و استفاده از تجربههای گذشته بود.
وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی با تأکید بر لزوم ارتقای تابآوری و آمادگی همهجانبه کادر بهداشت و درمان در شرایط بحرانی، تصریح کرد: اخلاق حرفهای، مدیریت علمی و اولویتبندی دقیق منابع، مهمترین سرمایههای نظام سلامت در حفظ جان مجروحان و خدماترسانی به مردم است.
وی با بازخوانی تجربیات دوران هشت سال دفاع مقدس و حوادث بحرانی اخیر اظهار کرد: امدادرسانی به مصدومان و مجروحان فراتر از یک وظیفه اداری، نیازمند ادراک عمیق صحنه نبرد و بحران است؛ همانگونه که در ایام دفاع مقدس، از جمله عملیات کربلای ۴ و شرایط دشوار غواصان، کادر بهداشت و درمان با وجود محدودیت شدید امکانات، با ایثارگری محیط امن و تسکینبخشی برای رزمندگان فراهم ساختند.
وی با اشاره به ضرورت مستندسازی تجربیات تاریخی حوزه بهداشت و درمان افزود: فداکاریهای کادر درمان بهویژه پرستارانی که با وجود تمام سختیها و دغدغههای شخصی در خط مقدم خدمت ایستادهاند، از وقایع ماندگار کشور است و باید ثبت و روایت شود.
پیشبینی سناریوهای بحران و آمادگی پیشدستانه
وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی با تأکید بر اینکه نظام سلامت باید برای استمرار خدمت و تابآوری، همواره آمادگی مواجهه با سناریوهای گوناگون را داشته باشد، گفت: ما از نخستین روزهای کاری خود موضوع مدیریت بحران و ارتقای تابآوری را به عنوان یک راهبرد اساسی دنبال کردهایم؛ چراکه واکنش در زمان کوتاه مستلزم تسلط بر مبانی علمی، تجربیات عملی و پیشبینیهای پیشدستانه است.
ظفرقندی تأمین ذخایر راهبردی را یکی از الزامات تابآوری سلامت خواند و بیان کرد: آمادهسازی و ذخیرهسازی ۱۰ میلیون لیتر سرم از پیش، نمونهای از اقداماتی است که بر مبنای مدلسازی بحران انجام شد. در همین راستا، در جلسات تخصصی با همکاران، جزئیات مدلهای مختلف محتمل بحران و شرایط جنگی تحلیل شده تا حتی در صورت پیش نیامدن حوادث، آمادگی کامل تیمهای درمانی تضمین شده باشد.
وی اخلاق حرفهای را محور جداییناپذیر حوزه درمان دانست و تصریح کرد: در تمام بحرانها، نحوه مواجهه کادر درمان با مجروحان و بیماران باید بدون در نظر گرفتن هیچ تفاوت و گرایشی، بر پایه پایبندی اخلاقی و انسانی باشد. این تعهد اخلاقی است که سبب میشود پزشکان و پرستاران روزها و شبهای متمادی در صحنه بمانند و خدمت به ایران و مردم را بر آسایش خود ترجیح دهند.
وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ادامه داد: در شرایط بالینی حاد، به عنوان مثال هنگامی که بیمار دچار شوک ناشی از خونریزی است، دقایق و ثانیهها تعیینکنندهاند؛ تأخیر چند دقیقهای در زنجیره امداد از محل حادثه تا اتاق عمل میتواند به قیمت از دست رفتن جان یک انسان تمام شود. از این رو، سازوکارهای حرفهای و زنجیره مدیریت مجروحان باید کاملاً تثبیت و با انضباط پیگیری شود.
ظفرقندی با اشاره به نتایج پیمایشها و نظرسنجیهای ملی، از جمله دادههای پژوهشی کشور پیرامون سرمایه اجتماعی گفت: در نظرسنجیها، جامعه سلامت جزو مورد اعتمادترین بخشها از نگاه مردم است. این اعتماد اجتماعی بزرگترین سرمایه ماست و مدیران و پرسنل درمان در سختترین شرایط موظف به حفظ این پیوند و سرمایه ملی هستند.
وی بر ضرورت انضباط در اولویتبندی منابع تأکید کرد و افزود: در شرایط تحریم و چالشهای اقتصادی، شیوه زیست و مدیریت نمیتواند مشابه روزهای عادی و آسودگی باشد. به عنوان مثال، در شرایطی که خطوط تولید دارویی یا زنجیرههای واردات با چالش مواجه میشوند یا هزینه حمل و نقل هوایی تا چندین برابر افزایش مییابد، مدیریت هوشمند منابع و اولویتبندی تأمین داروهای اساسی در برابر داروهای برند دارای مشابه داخلی، یک ضرورت محاسباتی و مدیریتی است.
وزیر بهداشت با بازخوانی مدیریت بیمارستانهای صحرایی در زمان جنگ تحمیلی یادآور شد: زمانی که تعداد مصدومان از ظرفیت تختها و اتاقهای عمل فراتر میرود، اصول علمی تریاژ باید با دقت تمام اعمال شود تا امکانات محدود برای مجروحانی به کار گرفته شود که شانس بقای بالاتری دارند و از تلفات بیشتر جلوگیری شود.
ظفرقندی با قدردانی از پایمردی پزشکان، پرستاران و عوامل شبکه سلامت در سراسر کشور خاطرنشان کرد: اگر امروز با وجود فشارهای سخت اقتصادی و تحریمها، خدمترسانی بیوقفه به مردم جریان دارد و شاخصهایی نظیر شبکه تأمین و توزیع خون و دارو پایدار مانده است، حاصل ازخودگذشتگی کادر درمان و حضور شبانهروزی آنان در خط مقدم خدمت به کشور و مردم است.
تبدیل خدمت به اعتماد و مشارکت اجتماعی در نظام سلامت
حسین کرمانپور رئیس مرکز روابطعمومی و اطلاعرسانی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی هم در این نشست با تشریح دستاوردها و رویکردهای نوین این مرکز، جلب اعتماد عمومی و پیوند میان مردم و نظام سلامت را مهمترین سرمایه عنوان کرد و از رشد مشارکتهای مردمی در پویشهای سلامتمحور، بهبود چشمگیر شاخصهای شفافیت و توجه ویژه به سلامت روان کادر درمان خبر داد.
وی با اشاره به پیوند ناگسستنی میان خدمترسانی و جلب اعتماد اجتماعی اظهار کرد: زمانی که آحاد جامعه احساس کنند نظام سلامت صادقانه در کنار آنها ایستاده است، متقابلاً با تمام توان به یاری این مجموعه میآیند، این دقیقاً همان نقطهای است که خدمت به اعتماد و در ادامه، اعتماد به مشارکت مدنی بدل میشود.
وی با اشاره به ثبتنام گسترده هموطنان در پویش «یاران وطن» جهت اعزام داوطلبانه به اقصینقاط کشور افزود: در حوزه اهدای خون نیز شاهد تحولی امیدبخش بودیم، بهطوریکه سهم بانوان اهداکننده برای نخستین بار جهش قابلتوجهی ثبت کرد و به بیش از ۴۶.۷ درصد رسید. همچنین شاخصها نشان میدهد میانگین سنی ذخایر خونی کشور جوانتر شده که پیامی روشن از پویایی و مسئولیتپذیری اجتماعی نسل جوان دارد.
ارتقای شاخصهای شفافیت و پاسخگویی در دولت چهاردهم
رئیس مرکز روابطعمومی وزارت بهداشت با تأکید بر لزوم شفافیت و دسترسی آزاد شهروندان به دادهها، به وضعیت آغاز به کار دولت چهاردهم اشاره کرد و گفت: در سال ۱۴۰۳ و در بدو تحویل مسئولیت توسط وزیر بهداشت درمان و آموزش پزشکی، با انباشت ۴۲۳ درخواست با تأخیر در سامانه انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات، ۹۹ فقره شکایت ثبتشده و نرخ پاسخگویی نازل ۵۸ درصدی مواجه بودیم.
کرمانپور تصریح کرد: با پیگیریهای مستمر و ساماندهی فرآیندها، وزارت بهداشت هماکنون در زمره ۵ دستگاه برتر کشور در حوزه شفافیت و پاسخگویی قرار گرفته است؛ بهگونهای که تنها در ماه گذشته به ۷۷۱ درخواست به صورت دقیق پاسخ داده شد و میانگین زمان پاسخگویی به حدود دو روز تقلیل یافته است، در حالی که مهلت قانونی تعیینشده بسیار فراتر از این بازه زمانی است. گاهی مؤثرترین شیوه اقناع افکار عمومی، نه ساخت نماهنگهای تبلیغاتی، بلکه شنیدن بیواسطه مطالبات و ارائه پاسخ شفاف به مردم است.
وی سلامت روان پرسنل را از دیگر اولویتهای محوری خواند و خاطرنشان کرد: در چارچوب طرح غربالگری سلامت روان کارکنان نظام سلامت، ۱۸ هزار و ۲۵۳ نفر از پرسنل وزارتخانه مشارکت کردند که از این میان، بیش از هزار نفر متقاضی دریافت خدمات مشاورهای شدند و بر اساس سنجشها، میزان رضایتمندی از خدمات ارائهشده به ۸۷ درصد رسید.
کرمانپور با بیان اینکه سیاستگذاری رسانهای در حوزههایی نظیر پویش نه به تصادف، جوانی جمعیت، مصرف منطقی داروو خودمراقبتی بر پایه افکارسنجی و پژوهشهای جامعهمحور استوار شده است، تأکید کرد: تلاش ما این بوده است که سلامت از رویکرد مناسبتی، مقطعی و انفعالی خارج شده و از طریق تولیدات مستمر رسانهای و همافزایی با رسانهها و نخبگان، به یک مطالبه و مسئولیت همگانی تبدیل شود.
وی خاطرنشان کرد: اگر امروز نامی از مجموعه بهداشت و درمان در حوزه تبیین و اطلاعرسانی به نیکی برده میشود، در واقع قدردانی از سرمایه اجتماعی و همراهی مردم است؛ تمام تلاش ما در دستگاه اطلاعرسانی این است که پاسخی شایسته به اعتماد شهروندان داده و این پیوند ملی را بیش از پیش تحکیم بخشیم.
