جوان آنلاین: زخمها همیشه ساده و سطحی نیستند؛ بعضی زخمها میتوانند بیمار را ناتوان کنند و حتی او را به کام مرگ بکشانند. همچنانکه بنا به تأکید رئیس سازمان جهاد دانشگاهی دانشگاه علوم پزشکی تهران حدود ۶ درصد از بیماران دیابتی به زخم مبتلا میشوند و در طول زندگی یک فرد دیابتی، ۲۵ درصد احتمال دارد که به زخم مزمن مبتلا شود. نکته قابل تأمل اینکه آخرین برآوردها نشان میدهد مرگومیر پنجساله بیمارانی که دچار زخم دیابتی هستند، حدود ۵۰ درصد است. این میزان مرگومیر حتی از برخی سرطانهای شایع هم بیشتر است؛ از جمله سرطان پستان که یکی از شایعترین سرطانها در زنان است و سرطان پروستات که از شایعترین سرطانها در مردان محسوب میشود. از سوی دیگر سرگردانی بیماران دچار زخمهایی همچون زخمهای دیابتی و عدم حمایت بیمهها از پانسمان و درمان این زخمها خود زخم دیگری بر پیکر این گروه از بیماران است. این در حالی است که به جای پانسمان زخمهای دیابتی، قطع عضو زخمشده مشمول حمایت بیمه است!
همه ما بارها و بارها در طول زندگیمان زخمها را تجربه کردهایم. زخمهایی که اغلبشان خودبهخود با کمک سیستم ایمنی بدنمان بهبود مییابند و نیازی به درمان خاصی ندارند. اما زخمها انواع مختلفی دارند و بعضی از انواع زخمهای مزمن میتوانند کیفیت زندگی افراد را تحت تأثیر قرار دهند. موضوعی که اهمیت زخم را آنچنان بالا میبرد که نیازمند بررسی در یک کنگره باشد و امسال دوازدهمین سالی است که کنگره بینالمللی زخم و ترمیم بافت به همت جهاد دانشگاهی دانشگاه تهران برگزار میشود.
انواع زخمها
زخمها به دو گروه زخمهای حاد و زخمهای مزمن تقسیم میشوند؛ زخمهای حاد در اثر جراحات، تصادفات، سوختگیها، تروماها و آسیبهای مختلف ایجاد میشوند و نیازمند اقدامات اورژانسی و درمانهای بیمارستانی هستند که بحث جداگانهای دارد. دسته دوم، زخمهای مزمن هستند؛ یعنی زخمهایی که به صورت طبیعی و با روند معمول ترمیم و توان عادی بدن انسان، قابلیت بهبود در مدت زمان مشخص را ندارند و معمولاً بیش از ۱۲ هفته طول میکشد تا بهبود پیدا کنند.
سید مهدی طبایی، رئیس سازمان جهاد دانشگاهی دانشگاه علوم پزشکی تهران، در نشست خبری این کنگره با تأکید بر اینکه زخم نه به عنوان یک بیماری، بلکه به عنوان یک چالش بزرگ در حوزه سلامت در دنیا مطرح است، افزود: «بیماریهای زمینهای مختلف از جمله دیابت، مشکلات قلبی و عروقی، چاقی و سالمندی جزو عوامل زمینهساز و تشدیدکننده اختلال در بهبود زخمها هستند و همین مسئله چالش بسیار بزرگی را برای سیستم بهداشت و درمان ایجاد کرده است.»
مرگ ۵۰ درصد از قطععضویهای دیابتی
زخمهای مزمن حدود یک تا دو درصد جمعیت دنیا را به نوعی درگیر میکنند. دیابت نیز که یکی از علل مهم زخمهای مزمن است، به تنهایی بار بسیار بزرگی را به نظام بهداشت و درمان کشورها تحمیل میکند.
در کشور ما هم بر اساس آخرین برآوردها حدود ۵ میلیون و ۵۰۰ هزار نفر مبتلا به دیابت هستند و همین برآوردها نشان میدهد که احتمالاً در سال ۲۰۵۰ بیش از ۸ میلیون نفر دیابتی در کشور خواهیم داشت.
بنا به تأکید رئیس دوازدهمین کنگره بینالمللی زخم و ترمیم بافت یارا، متأسفانه بزرگترین چالش ما علاوه بر مباحث درمانی در حوزه زخمهای مزمن، بحث ثبت داده است که یک بحران بزرگ در کشور ما محسوب میشود.
طبایی با اشاره به آمار مربوط به زخم پای دیابتی گفت: «حدود ۶ درصد از بیماران دیابتی به زخم مبتلا میشوند و در طول زندگی یک فرد دیابتی، ۲۵ درصد احتمال دارد که به زخم مزمن مبتلا شود. این دو آمار، آمارهای قابل توجهی هستند.»
به گفته وی، در ایران نیز بر اساس مطالعات منطقهای انجامشده، از هر پنج بیمار مبتلا به زخم دیابتی، متأسفانه یک نفر دچار قطع اندام تحتانی میشود و این آمار بسیار مهم است.
رئیس سازمان جهاد دانشگاهی علوم پزشکی تهران ادامه داد: «مرگومیر بیمارانی که دچار زخم پای دیابتی میشوند نیز بسیار قابل توجه است. آخرین برآوردها نشان میدهد مرگومیر پنجساله بیمارانی که دچار زخم دیابتی هستند، حدود ۵۰ درصد است و این موضوع بسیار فاجعهبار است. این میزان مرگومیر حتی از برخی سرطانها نیز بیشتر است؛ از جمله سرطان پستان که یکی از شایعترین سرطانها در زنان است و سرطان پروستات که از شایعترین سرطانها در مردان محسوب میشود.»
سرگردانی بیماران مبتلا به زخم
وقتی بیماری دچار زخم دیابتی یا زخم بستر میشود، نمیداند باید به کجا مراجعه کند و سرگردان میشود. از سوی دیگر بیمهها اینجا هم مانند بسیاری از بخشهای دیگر عملکرد مناسبی ندارند و در حالی که هزینههای درمان و پانسمان زخم پای دیابتی مشمول بیمه نیست، قطع عضو تحت حمایت بیمههاست!
بنا به تأکید طبایی، واقعیت این است که در کشور ما مرکزی وجود ندارد که سیاستگذار باشد و درمان، پژوهش و آموزش زخم را هدایت کند. با وجود اینهمه فعالیت در حوزه زخم، هنوز کلینیک استاندارد و مجوز تأسیس درمانگاه زخم از وزارت بهداشت نداریم. باید کار علمی و پژوهشی انجام شود، امکانسنجی بشود و نتیجه به مراکز تصمیمگیری مثل مجلس و وزارت بهداشت ارائه شود تا این خلأ پر شود.
وی ادامه داد: «یکی از کارهای مهم، ثبت دادههای زخم در کشور است. این موضوع هنوز اولویت نبوده است. تا وقتی درباره یک موضوع داده نداشته باشیم، نمیتوانیم تصمیم بگیریم یا برنامهریزی کنیم. بنابراین این مرکز میتواند پیشنهاد بدهد و خودش مجری باشد که در سطح ملی، ثبت بیماران زخم انجام شود.»
بنا به تأکید رئیس کنگره زخم، بحث بعدی، سیاستگذاری در حوزه بیمه است. وی تصریح کرد: «بیمههای درمانی ما نقص دارند. اگر بیماری زخم پای دیابتی داشته باشد و نیاز به پانسمان و مراقبت داشته باشد، بیمه هزینهاش را نمیدهد؛ اما اگر پایش قطع شود، هزینه قطع پا را بیمه پرداخت میکند! این سیاست اشتباه است.»
به گفته وی، بیماران زخم مزمن معمولاً از قشر ضعیف جامعه هستند. کسی که باید دو سال برای درمان زخمش هزینه پزشک و پرستار بدهد و بیمه هم حمایتش نمیکند، ترجیح میدهد پایش را قطع کند تا راحت شود. اینجاست که یک مرکز ملی میتواند سیاست درست را پیشنهاد بدهد، مطالعه کند و بگوید این معضل کشور است و باید بیمهها اصلاح شوند.
رونمایی از شبکه ملی زخم جهاد دانشگاهی در دوازدهمین کنگره یارا
طبایی از رونمایی شبکه ملی زخم جهاد دانشگاهی در این کنگره خبر داد و گفت: «این شبکه بهعنوان یک شبکه ملی، پژوهشگران و محققان سراسر کشور، درمانگران، پزشکان، پرستاران، فناوران، شرکتهای دانشبنیان و بیماران مبتلا به زخمهای مزمن را گرد هم خواهد آورد. فناوران و شرکتهای دانشبنیانی که در حوزه زخم و ترمیم بافت فعالیت میکنند نیز یکی دیگر از شاخههای این شبکه خواهند بود و بیماران مبتلا به زخمهای مزمن نیز در این شبکه عضویت خواهند داشت.»
وی همچنین از آغاز پروژه تأسیس مرکز ملی زخم با مشارکت دانشگاه علوم پزشکی تهران خبر داد و گفت: «پروژه دیگری نیز در این همایش رونمایی خواهد شد که در واقع آغاز پروژه تأسیس مرکز ملی زخم با مشارکت دانشگاه علوم پزشکی تهران است.
این مرکز مجهز به گروههای آموزشی، پژوهشی و درمانی خواهد بود و به صورت یک مرکز چندتخصصی فعالیت خواهد کرد و بهعنوان یک مرکز ملی در پایتخت به ارائه خدمات خواهد پرداخت.»
تدوین پروتکلهای استاندارد درمان زخم و راهاندازی رجیستری
رئیس سازمان جهاد دانشگاهی علوم پزشکی تهران با اشاره به مأموریتهای پیشبینیشده برای مرکز ملی زخم اظهار کرد: «استانداردسازی درمان زخم، تدوین پروتکلهای درمانی و راهاندازی رجیستری زخم از جمله اهداف و فعالیتهای این مرکز خواهد بود. هدف این است که این مرکز به یک مرکز رفرال جامع در حوزه درمان زخم در کشور تبدیل شود و بتواند در زمینه آموزش، پژوهش و درمان زخم، خدمات تخصصی و چندتخصصی ارائه کند.»
