جوان آنلاین: اجتماعات شبانه مردمی که از روزهای نخست جنگ آغاز شد، پس از نزدیک به هفت ماه به شب دویستم رسید، حضوری که حالا از ثبت یک مناسبت عبور کرده و دیگر به تجربهای اجتماعی برای حفظ همبستگی و ترسیم مسیر آینده تبدیل شده است.
از نخستین روزهای جنگ تحمیلی سوم علیه ایران، میدانها و مساجد شهرهای مختلف کشور در ساعات شب میزبان اجتماعات مردمی شدند. پرچمهای ایران، سرودها و شعارها، برنامههای مذهبی، سخنرانیها و روایتهای مرتبط با جنگ و مقاومت، فضای این تجمعها را شکل داد.
نزدیک به هفت ماه استمرار این اجتماعات، آن را به بخشی از فضای عمومی شبانه شهرها تبدیل کرده است. در این مدت، خانوادهها، جوانان، دانشجویان، استادان دانشگاه، روحانیون، فعالان فرهنگی و هنری، کارآفرینان و نیروهای جهادی نیز در این برنامهها حضور داشتند.
یک شب برای شکرگزاری
قرائت قرآن و دعا، یادکرد از شهدا، فرماندهان و مدافعان کشور و تجلیل از خانوادههای آنان، از جمله برنامههای پیشنهادی مراسم دویستمین شب در برخی از میادین اصلی شهر بود. در همین چارچوب، آیه هفتم سوره ابراهیم، «لَئِن شَکرتُم لَأَزیدَنَّکم»، نیز مورد توجه قرار گرفت و تلاوت میشد.
همچنین قرائت همزمان «مناجات شاکرین» از صحیفه سجادیه در ساعت ۲۲:۳۰ نیز پیشبینی شد. دعای جمعی برای فرج امام زمان، سلامتی و طول عمر رهبر انقلاب، پیروزی نهایی و عزت و آینده ایران، از دیگر بخشهای پیشنهادی این برنامه بود.
انجام سجده شکر به صورت جمعی و قرائت یک متن مشترک با آغاز «خدایا! دویست شب را به لطف تو پشت سر گذاشتیم...» نیز در شمار برنامهها قرار گرفت.
وحدت مقدس را تا نابودی قطعی دشمن ادامه میدهیم
روز گذشته، سردار حسن حسنزاده، فرمانده سپاه تهران بزرگ، در نشست خبری رزمایش و اجتماع بزرگ مردم «جان فدای ایران»، درباره روند برگزاری اجتماعات مردمی، تداوم حضور مردم و برنامه پیشرو در تهران سخن گفت.
سردار حسنزاده گفت: «بالغ بر یک سال است که دشمن امریکایی و صهیونی جنگ را به ایران اسلامی و جبهه مقاومت تحمیل کرده است. پس از گذشت این یک سال، آنچه امروز جهانیان مشاهده میکنند، شکست قطعی و تمامعیار امریکاییها و رژیم صهیونیستی در رسیدن به اهدافشان است.»
او ادامه داد: «امریکاییها و صهیونیستها به هیچیک از اهدافی که از قبل اعلام کرده بودند نرسیدند و امروز در مقابل همه جهانیان باید پاسخگو باشند و پاسخی برای این سؤال ندارند؛ سؤالی که هم مردم و نخبگان خودشان دارند، هم سیاسیون دنیا و نخبگان جهان از آنها میپرسند این است که شما نهتنها هیچیک از اهداف از پیش تعیینشده را نتوانستید محقق کنید، بلکه همه آن مؤلفهها تبدیل به مؤلفههای قدرت ملی برای جمهوری اسلامی شدهاند که عبارتاند از تنگه هرمز، مثل انسجام و وحدت و یکپارچگی ملت ایران.»
سردار حسنزاده همچنین تصریح کرد: «آنها میخواستند نظام جمهوری اسلامی را ساقط کنند، اما امروز نظام جمهوری اسلامی منسجمتر از هر زمان دیگری ایستاده است. آنها با ایران قوی مخالف بودند و میخواستند ایران قوی را تضعیف کنند، اما امروز شاهد ایران قویتر هستیم، میخواستند ایران را منزوی کنند، اما خودشان در جهان منزوی شدند، میخواستند قدرت بازدارنده نیروهای مسلح ما را تضعیف کنند و به قول خودشان نابود کنند و از بین ببرند، اما آنچه که اتفاق افتاده، تضعیف قدرت به اصطلاح جهانی امریکاییها است.»
فرمانده سپاه محمدرسولالله (ص) اظهار داشت: «امروز به درستی همه اعلام میکنند که امریکا با این تصمیم نابخردانه و حمله به ایران اسلامی، نقاط ضعف توان و قدرت خودش را بر همگان در دنیا آشکار کرده است. آنچه دشمنان دنبال میکردند این بود که جایگاه رهبری را تضعیف کنند؛ امروز جایگاه ولایت فقیه و رهبری در نظام ما در اوج خود قرار دارد و دنیا را متحیر کردهاست.»
او تأکید کرد: «دشمنان میخواستند مردم را در مقابل نظام و در مقابل انقلاب و رهبری قرار دهند، امروز همه شاهدند که قریب به ۳۰۰ شب، ملت ایران در خیابانها و میادین حضور پیدا کرده و با این حضور مقتدرانه خودشان، بزرگترین مؤلفه قدرت ملی را رقم زدهاند. امروز مردم با حضور مقتدرانه خود، پشتیبانی از ولایت فقیه، امام خود و پشتیبانی از نیروهای مسلح را به جهانیان ثابت کردند.»
سردار حسنزاده یادآور شد: «دشمنان تلاش کردند که ایران را تضعیف کنند، امروز به طور قطع تا آخرین قطره خون خود در مقابل این تجاوزکاران خواهیم ایستاد، تا آخرین لحظه پاسدار ایران قوی خواهیم بود و ایران قوی را قویتر از گذشته، مستحکمتر از گذشته به جهانیان ارائه خواهیم کرد.»
فرمانده سپاه محمدرسولالله (ص) گفت: «دشمنان تلاش کردند انسجام و وحدت را به عنوان یکی از مؤلفههای مهم قدرت ملت ما تضعیف کنند. امروز بنا بر توصیهها و منویات مقام معظم رهبری، همه مسئولان و مردم با درک صحیح از موقعیت و وضعیتی که در آن قرار داریم، تمام مؤلفههای وحدتبخش را تقویت میکنند.»
سردار حسنزاده افزود: «ما در آستانه هفته دفاع مقدس هستیم، دفاع مقدسی که در واقع بنای فرهنگ مقاومت در آن هشت سال گذاشته شد. اگر ما امروز شاهد دفاع جانانه ملت ایران در جنگ تحمیلی ۱۲ روزه هستیم، اگر شاهد دفاع عزتمندانه و قدرتمندانه ملت ایران در تهاجم و تحمیل جنگ ۴۰ روزه و جنگ رمضان هستیم، اگر شاهد دفاع و مقاومت و ایستادگی مردم بهویژه در خطه جنوب کشور، در مقابل تجاوز امریکاییها و صهیونیستها هستیم، همه مدیون و مرهون مجاهدتها، رشادتها، ایثارگریها، فداکاریها و شهادت رزمندگان و شهدای بزرگوار در دفاع مقدس هشتساله بوده است.»
او تصریح کرد: «امسال در حالی دفاع مقدس را گرامی میداریم که دنیا شاهد این است که ملت ایران ۴۷ سال در مقابل زورگوییها و زیادهخواهیهای استکبار جهانی ایستاده و شاهد است که در هر مرحله که دشمن خواسته نقشه شوم خود را پیاده کند و سناریوهای مقابله با نظام جمهوری اسلامی و تضعیف مؤلفههای قدرت جمهوری اسلامی را پیاده کند، ملت ایران با درک و فهم انقلابی و حضور و عمل انقلابی بهموقع، دشمن را در رسیدن به اهداف خودشان ناکام گذاشته و بر دشمن غلبه پیدا کرده است.»
فرمانده سپاه محمدرسولالله (ص) با بیان اینکه دشمن شکست خورده و ملت ایران به واسطه فرهنگ مقاومت و مهارتهایی که در دفاع آموختند، بر دشمن غلبه کردند، گفت: «امروز اراده ملت ایران بر دشمنانشان تحمیل شده و این اراده ملت ایران است که تحولات را رقم میزند و تعیینکننده آینده خواهد بود؛ لذا در آستانه هفته گرامیداشت دفاع مقدس، بر آن شدیم که با توجه به پویش با عظمت و ملی جان فدا، یکی از بزرگترین رزمایشها و اجتماعات مردمی را اجرا کنیم.»
سردار حسنزاده اظهار داشت: «به طور قطع در روز بیست و هفتم شهریور ماه که روز برگزاری این رزمایش و این اجتماع بزرگ خواهد بود، همه ملت ما و همه جهانیان یک بار دیگر شاهد خروش و عظمت حضور پرشکوه ملت ایران، در قالب یک واژه عزتمند «جان فدای ایران» خواهند بود.»
او ادامه داد: «این رزمایش و اجتماع بزرگ پس از تجربیات ما از رزمایشها و اجتماعات گذشته، رزمایش ۵۰ هزار نفری که قبلاً داشتیم، رزمایش ۱۱۰ هزار نفری که قبلاً برگزار شد، رزمایش دختران جان فدا که با حضور همه زنان و بانوان و همه مردم به طور عمومی برگزار شد، تجربه سلام فرمانده، امروز با پویش با عظمت جان فدا تصمیم گرفته بودیم که رزمایش ۳۱۳ هزار نفری جان فدا را برگزار کنیم.»
فرمانده سپاه محمدرسولالله (ص) [ادامه]: «میادین اجتماعات بودند، از تمام اقشار، یعنی از تمام ورزشکاران، تمام فرهنگیان، دانشآموزان، دانشجویان، طلاب، کسبه، اصناف مختلف، با یک اقبال کمنظیری مواجه شدیم.»
سردار حسنزاده یادآور شد: «از روز اعلام برای ثبتنام و سازماندهی مردم جان فدا تا امروز از مرز ۴۰۰ هزار نفر در تهران عبور کرده است. پیشبینی میکنیم که این به عدد ۵۰۰ هزار نفر و فراتر از ۵۰۰ هزار نفر برود. بنابراین به مناسبت گرامیداشت دفاع مقدس و همچنین برای جشن دویستمین شب ایستادگی و مقاومت و حضور مقتدرانه ملت ایران، همه مردم تهران، زن و مرد، پیر و جوان، کوچک و بزرگ، از اقشار مختلف، با سلاح خودشان حضور پیدا میکنند، یعنی با سلاح پرچم و با شعار مقاومت و ایستادگی، بزرگترین رویداد در روز جمعه ۲۷ شهریور ماه به امید خدا رقم میخورد.»
روایتهایی از این ۲۰۰ شب
شب دویستم، میان پرچمها، سرودها و جمعیتی که برای برگزاری مراسم گرد هم آمدهاند، روایت مردم از ماههای که پای کار بودند شنیدنی بود. روایتهایی کوتاه که هرکدام بخشی از تصویری بزرگتر از این اجتماعات را پیش چشم گذاشت.
برای برخی، مهمترین اتفاق این شبها، تجربه دوباره وطندوستی در کنار دیگر مردم بوده است. یکی از شرکتکنندگان گفت: «ایراندوستی خودمان و مردم را در این دوصد شب به عینه مشاهده کردیم.»
در میان جمع، روایت دیگری بیشتر از هر چیز بر احساس غرور ملی تکیه داشت، خانم جوانی با غرور توضیح داد: «دیگر جهان فهمید که ایران ابرقدرت است نه امریکا.»
یکی دیگر از حاضران نیز، گستردگی این همراهی را در روایت خود برجسته کرد: «هیچ کشوری مردمی مانند ایران ندارد، این مردم بینظیر هستند.».
اما در روایتهای مردم، فقط احساسات ملی دیده نمیشود. بخشی از خاطرات به تصویری مربوط است که در طول این ۲۰۰ شب از وحدت و همراهی شکل گرفته. یکی از شرکتکنندگان در این رابطه اظهار داشت: «اتحاد مردم و مسئولان دوای هر دردی است. این را هم در جنگ اخیر دیدیم و هم در تجمعات.»
مردی میانسال که تمام دویست شب را در تجمعات حضور داشته، تجربه خود در این شبها را «محکمتر شدن اتحاد مردم» نامید.
در میان این روایتها، عشق به وطن و رهبری نیز جایگاه خاص خود را دارند. یکی از حاضران این احساس را چنین بیان کرد: «عشق به وطن و رهبری هیچ وقت سرد نمیشود.».
اما روایتهای دیگر مردمی به عملکرد نیروهای مسلح برمیگردد. در این نگاه، حضور مردم فقط نشانه همراهی با مدافعان کشور نیست، این تجمعات و این پشتیبانی عمومی، به باور این شرکتکننده، انگیزه نیروهای مسلح را نیز افزایش داده است.
کنار هم گذاشتن این جملههای کوتاه، تصویری از تجربه مشترک حاضران در این شبها به دست داد، تجربهای که برای برخی با غیرت و تعصب تعریف میشد، برای برخی در ایراندوستی و اتحاد معنا پیدا میکرد و برای گروهی دیگر با حمایت از نیروهای مسلح و دلبستگی به وطن گره خورد.
این تجربه قرار است که بماند
دویست شب حضور، اکنون خود به یک روایت قابل ثبت تبدیل شده است، روایتی که آغاز آن، از میدانها و مساجد بوده و در خاطرات مردم، برنامههای مذهبی، شعارها، سرودها و دیدارهای شبانه ادامه پیدا کردهاست.
حفظ این تجربه تنها با تکرار مراسم ممکن نیست. ثبت تاریخ شفاهی، روایت زندگی و خاطرات مردم، انتقال تجربه به نسلهای بعد و پیوند دادن آن با فعالیتهای اجتماعی، فرهنگی و خدمترسانی، بخشی از مسیر پیشنهادی برای ادامه این حرکت است.
در چنین چارچوبی، شب دویستم بیش از آنکه یک آمار یا عدد و رقم باشد، نقطه ثبت یک دوره است، دورهای که طی نزدیک به هفت ماه، بخشی از مردم در شهرهای مختلف کشور شبهای خود را در کنار یکدیگر گذراندند.
حالا آنچه از این ۲۰۰ شب باقی میماند، فقط تصاویر تجمعها و برنامههای شبانه نیست، بلکه روایتهایی از همبستگی، خاطرات مشترک و تجربهای است که در صورت ثبت و انتقال، میتواند بخشی از حافظه اجتماعی این دوره را شکل دهد.
