جوان آنلاین: جشنواره «سینماحقیقت» در آستانه بیستمین دوره برگزاری، تنها یک رویداد برای نمایش و داوری فیلمهای مستند نیست؛ برای بسیاری از مستندسازان، این جشنواره بخشی از مسیر حرفهای و محلی برای دیدهشدن، آشنایی با سینماگران و شکلگیری همکاریهای تازه بوده است. تجربه حضور در دورههای مختلف، دریافت جایزه، تماشای آثار دیگر فیلمسازان و حتی مشارکت در انتخاب آثار جشنواره، «سینماحقیقت» را به بخشی از خاطره حرفهای بسیاری از مستندسازان تبدیل کرده است. محمد سلیمیراد، کارگردان مستند «آغا حسن»، از جمله فیلمسازانی است که تجربه حضور در دورههای مختلف جشنواره «سینماحقیقت» را دارد؛ از نخستین حضورش با فیلم «عقد آسمونی» در چهارمین دوره جشنواره تا دریافت تندیس طلایی بخش شهید آوینی برای «سرباز شماره صفر» در پانزدهمین دوره و حضور بهعنوان مشاور انتخاب آثار در دوره هفدهم. او در گفتوگو با «جوان» از خاطرات خود از این جشنواره و تأثیر آن بر مسیر حرفهای فیلمسازان میگوید؛ از آشنایی با چهرههای مطرح و پیدا کردن عوامل فیلمهای بعدی تا لحظهای که واکنش تماشاگران به یک مستند، نتیجه سالها تلاش یک فیلمساز را برای او معنا میکند.
نخستین تجربه شما از حضور در جشنواره «سینماحقیقت» به چه دورهای برمیگردد؟
اولین بار، در چهارمین جشنواره «سینماحقیقت» با مستند «عقد آسمونی» در بخش مستندهای اجتماعی حضور داشتم. آن زمان موضوعها از هم تفکیک شده بود و جشنواره بخشهای مختلفی داشت. آن سال به دلیل ساخت فیلم دیگری، موفق نشدم در اکران فیلمم حضور داشته باشم. «عقد آسمونی» اولین تجربه حرفهای من بود. همان سال مهرداد اسکویی در همان بخش فیلم داشت و برای من تجربه جذابی بود؛ اولین بار بود از طریق سایتها و خبرگزاریها اسم خودم و فیلمم را در کنار مستندسازان مطرحی میدیدم که پیش از آن فقط اسم آنها را شنیده بودم.
از جشنواره «سینماحقیقت» هم جایزه دریافت کردید؟
سال ۱۴۰۰ در پانزدهمین جشنواره، تندیس طلایی بخش شهید آوینی به فیلم من با عنوان «سرباز شماره صفر» رسید. قبل از آن، جوایزی که گرفته بودم بیشتر از جشنوارههای استانی و منطقهای بود؛ این جایزه برای من ارزش بسیار زیادی داشت. یک روز قبل از اختتامیه، نامزدها را اعلام کردند. اصلاً فکر نمیکردم جایزه اول به فیلم من تعلق بگیرد و تا لحظهای که اسمم را خواندند، نمیدانستم قرار است چه جایزهای دریافت کنم. برای همین، برای من آن لحظهها فوقالعاده عجیب و هیجانانگیز بود. از لحظهای که اسمم خوانده شد تا زمانی که رفتم بالا و جایزه را گرفتم، تمام سختیها و مشکلاتی که در همه این سالها پشت سر گذاشته بودم، بهصورت دور تند از جلوی چشمم رد شد. آن جایزه را کنار بقیه تندیسها و در جای خوبی از خانه قرار دادهام.
جشنواره «سینماحقیقت» تا چه اندازه میتواند در تعیین مسیر حرفهای یک فیلمساز مؤثر باشد؟
نقش جشنواره «سینماحقیقت» در تعیین مسیر حرفهای من، بیش از هر چیز در ارتباط با دیگر فیلمسازان و پیدا کردن عوامل فیلمهای بعدیام بوده است. ماهیت جشنواره، آشناییها و گفتوگو با دیگر فیلمسازان است. من در دورههای مختلف جشنواره، بهعنوان شرکتکننده و مهمان، با تماشای مستندها، عوامل فیلمهای بعدیام را پیدا میکردم. این اتفاق به واسطه تیتراژ فیلمها و از طریق دیدار و کشف سینماگران رخ میداد. حضور در جشنواره «سینماحقیقت» مسیر را برای فیلمساز هموارتر میکند و مستندساز در جریان مستندهای تولیدشده در یک سال قرار میگیرد. این جشنواره باعث آشنایی سینماگران مستند، معرفی عوامل به فضای حرفهای و کشف استعداد میشود.
شما در یکی از دورههای جشنواره بهعنوان مشاور انتخاب آثار نیز حضور داشتید. این تجربه چه تفاوتی با حضور بهعنوان فیلمساز داشت؟
جشنواره «سینماحقیقت» همیشه برای من تازگی دارد؛ فیلمها و کارگردانها معمولاً هر دوره تغییر میکنند و هر سال دوستان زیادی پیدا میکنم. در هفدهمین دوره جشنواره که بهعنوان مشاور انتخاب آثار در کنار دیگر دوستانم بودم، در جلسه نهایی انتخاب، فیلمهایی بیشترین رأی را آوردند و به بخش مسابقه راه پیدا کردند، که در نهایت هم مورد پسند مخاطبان قرار گرفتند و هم از جشنواره همان سال جایزه گرفتند.
واکنش مخاطبان به نمایش «سرباز شماره صفر» در سالن اصلی جشنواره چه بود؟
نمایش مستند «سرباز شماره صفر» در سالن اصلی جشنواره، که تقریباً ظرفیت سالن هم پر شده بود، اتفاق بسیار خوبی بود. معمولاً خودم روی صندلی آخر سالن مینشینم تا واکنش مخاطبان را ببینم. تا پایان فیلم هیچکس از سالن خارج نشد و همه در سکوت، فیلم را تا انتهای تیتراژ تماشا کردند. بعد از نمایش فیلم، چند نفر که با چشمان اشکآلود از سالن خارج شده بودند سراغ من را گرفتند و گفتند که یکی از اقوامشان دقیقاً زندگی شبیه به سوژه فیلم داشته است. جذب همدلی مخاطب برای من در اولویت بوده و همین که در مستند «سرباز شماره صفر» این اتفاق افتاد، از نتیجه کار راضی بودم.
با توجه به تجربه چند دوره حضور در جشنواره، چه حسی نسبت به برگزاری «سینماحقیقت» دارید؟
معمولاً یک سال منتظر آن یک هفته پر از شور و هیجان هستم و قطعاً خیلی از مستندسازان مثل من لحظهشماری میکنند تا «سینماحقیقت» شروع شود.
