جوان آنلاین: آیین بزرگداشت زندهیاد علی حاتمی، فیلمنامهنویس و کارگردان برجسته سینمای ایران، با هدف بررسی زندگی، آثار و جایگاه فرهنگی و هنری این هنرمند، در انجمن آثار و مفاخر فرهنگی و با همکاری بنیاد رودکی و سازمان سینمایی و امور سمعی و بصری برگزار شد.
به گزارش جوان، محمود شالویی، رئیس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، در آیین بزرگداشت زندهیاد علی حاتمی با تأکید بر جایگاه ویژه این هنرمند در تاریخ سینمای ایران، اظهار کرد: علی حاتمی نسخهای منحصربهفرد و تکرارنشدنی است. سینمای ایران بزرگان بسیاری داشته و دارد که هر یک آثار ارزشمندی خلق کردهاند، اما حاتمی جایگاه و ویژگی متفاوتی دارد.
او با اشاره به نسبت آثار علی حاتمی با فرهنگ ایرانی، گفت: حاتمی توانست پیوندی میان سنت و مدرنیته برقرار کند و فرهنگ، ادب و هنر ایرانی را در دورهای که در معرض نوعی تهاجم قرار داشت، در آثار خود حفظ و بازنمایی کند. به همین دلیل، مراجعه به آثار او همچنان میتواند فرصتی برای بازنگری در شناخت ما از فرهنگ و هنر این سرزمین باشد.
شالویی با اشاره به برخی آثار ماندگار علی حاتمی از جمله «حاجی واشنگتن»، «مادر»، «سوتهدلان»، «هزاردستان» و «کمالالملک» افزود: در آثار حاتمی میتوان تلاش او برای بیرون کشیدن حقیقت از میان توهم و اوهام را دید. او در کنار توجه به اسطورهها، تلاش داشت میان اسطوره و واقعیت نیز پیوند برقرار کند و شخصیتهای آثارش را بهگونهای به واقعیت نزدیک کند که بتوانند به اسطورههایی ماندگار تبدیل شوند.
او همچنین با اشاره به نگاه علی حاتمی به مفهوم مرگ و زندگی، اظهار کرد: حاتمی در یکی از مصاحبههای سالهای پایانی عمر خود گفته بود «مرگ پایان زندگی نیست». این نگاه به زندگی و مرگ، مفهومی است که امروز بیش از هر زمان دیگری مورد نیاز جامعه ماست و حاتمی تلاش داشت آن را از طریق هنر به مخاطب منتقل کند.
شالویی در پایان با تأکید بر ماندگاری نام و آثار علی حاتمی خاطرنشان کرد: حاتمی از چهرههای بزرگ و برجسته فرهنگ و هنر ایران است و با عشق و جان و دل، چراغ هنر را در این سرزمین روشن نگه داشت، بنابراین نام و آثار او باید برای نسلهای آینده نیز حفظ و معرفی شود.
داریوش مؤدبیان، نویسنده، مترجم و کارگردان، با اشاره به آغاز فعالیتهای هنری این هنرمند از تئاتر گفت: حاتمی از سال ۱۳۴۳ در هنرستان هنرهای دراماتیک در کلاسهای نمایشنامهنویسی حضور یافت و از همان سالهای نوجوانی نیز تجربههایی در نمایشنامهنویسی و تئاتر داشت. او در فاصله سالهای ۱۳۴۴ تا ۱۳۴۷ چند نمایشنامه نوشت که به روی صحنه رفتند و خودش نیز در تمرین و اجرای آنها حضور فعالی داشت.
مؤدبیان دو ویژگی اصلی آثار نمایشی و سینمایی علی حاتمی را «روایت ایرانی» و «زبان» دانست و گفت: نمایشنامههای او از نظر ساختاری روایی و متأثر از سنتهای نمایش ایرانی بودند و حاتمی موسیقی و کلام را نیز در آثارش به یکدیگر پیوند میداد؛ ویژگیهایی که بعدها به فیلمنامهها و فیلمهای او منتقل شد.
او با اشاره به لقب «سعدی سینمای ایران» برای حاتمی اظهار کرد: او روایت را به بهترین شکل پیش میبرد و گاهی تغییر صحنه در آثارش با یک جمله کوتاه اتفاق میافتد؛ شیوهای که میتوان نمونه آن را در حکایتهای سعدی نیز مشاهده کرد.
مؤدبیان زبان را از دیگر ارکان مهم آثار حاتمی دانست و افزود: زبان او آهنگین است؛ نثری که به شعر نزدیک میشود، اما همچنان در خدمت روایت باقی میماند. حاتمی زبان فارسی و ادبیات کلاسیک را بهخوبی میشناخت و از ظرفیتهای آن در آثارش استفاده میکرد.
وی ادامه داد: حاتمی زبان را برتر از روایت قرار نمیداد و همهچیز در آثارش در خدمت روایت بود. به همین دلیل بسیاری از جملههای فیلمهای او میان مردم رواج پیدا کرده و حتی به عبارتهایی ماندگار تبدیل شدهاند.
