جوان آنلاین: بهدلیل علاقهاش به زبان فارسی تصمیم میگیرد در رشته زبان و ادبیات فارسی درس بخواند؛ با آنکه خانوادهاش مخالف آن بودند. ایران را وطن دوم خود میخواند و سفرش به ایران را تجربهای فراموش نشدنی توصیف میکند.
انیسا گرابوس، پژوهشگر و مدرس زبان فارسی در بوسنی و هرزگوین در گفتوگو با ایسنا درباره علاقهمندیاش به زبان فارسی با اشاره به تاریخچه حضور زبان فارسی در کشورش گفت: در طول تاریخ، کشورم (بوسنی و هرزگوین) تحت حکومت امپراتوری عثمانی بود و بهتبع زبان فارسی یکی از سه زبان رسمی و به عنوان زبان ادبیات و فرهنگ در کشورم حضور داشت. در مدارس اسلامی آن دوره زبان فارسی مطالعه میشد و برای کتابهای درسی نیز از «گلستان» و «بوستان» سعدی یا دیگر آثار ادبیات فارسی استفاده میکردند. از همان زمان سنت مثنویخوانی و تفسیر مثنوی مولانا در بوسنی شروع شده و تا امروز ادامه دارد؛ بیش از ۵۰۰ سال است که در کشور بوسنی سنت مثنویخوانی داریم. همچنین در طول تاریخ برخی از شاعران بوسنیایی به زبان فارسی شعر میسرودند و بهعنوان الگو از آثار معروف ادبیات فارسی مثلاً دیوان حافظ، سعدی شیرازی، آثار مولوی، «بهارستان» جامی و آثاری از این قبیل استفاده میکردند.
او سپس گفت: در دانشکده فلسفه دانشگاه سارایوو، زبان و ادبیات بوسنیایی میخواندم. سال سوم بودم که تصمیم گرفتم در دوره آموزش زبان فارسی که رایزنی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران برگزار میکرد، شرکت کنم. با حضور در این دورهها از این زبان خوشم آمد و به آن علاقهمند شدم. نگاه من به این کلاسها نگاه زبانشناختی بود و اتفاقاً کلماتی که فکر میکردم از زبان ترکی به زبان ما وارد شده است، در واقع واژههای فارسی هستند و از این زبان وارد زبان بوسنیایی شدهاند؛ کلماتی مانند فنجان، ارغوان، جوراب و شلوار. بعد از فارغالتحصیلی در رشته زبان و ادبیات بوسنیایی تصمیم گرفتم، دوباره در مقطع کارشناسی درس بخوانم، اما اینبار زبان و ادبیات فارسی را انتخاب کردم. پدر و مادرم خیلی مخالف بودند و میگفتند چرا همراه دوستان دیگرت در رشته خودت به مقاطع بالاتر نمیروی، اما من به زبان فارسی علاقه پیدا کردم و عاشق این زبان شدم و دوست داشتم در رشته زبان فارسی درس بخوانم. خدا را شکر نتایج خوبی هم گرفتم و بهعنوان دانشجوی ممتاز انتخاب شدم و نشان نقرهای دانشگاه سارایوو را از رئیس دانشگاه گرفتم.
گرابوس درباره تعداد کلمات فارسی که در زبان بوسنیایی وجود دارد، گفت: طبق تحقیقاتی که سال ۲۰۱۹ انجام شده، ۱۸۰۷ واژه اصلی فارسی و مشتق در زبان بوسنیایی هست که ۸۴۲ تا از آنها واژههای اصلی فارسی هستند.
این مدرس زبان فارسی درباره اینکه چهچیزی در زبان فارسی برایش جذاب بوده که تصمیم گرفته است رشتهاش را تغییر بدهد، گفت: خود زبان فارسی! بعد هم ادبیات فارسی خواندم و بیشتر با فرهنگ ایران آشنا شدم. فیلم، سریال و موسیقی ایرانی را دنبال کردم و خیلی از این زبان خوشم آمد. همه این عوامل تأثیر داشت و علاقهام بیشتر و بیشتر شد؛ نمیتوانم بگویم که فقط ادبیات بود که مرا به سمت زبان فارسی کشاند یا فیلم و هنرهای دیگر. بهطور کلی به فرهنگ ایران علاقهمند شدم و شروع کردم به تماشای فیلم و سریال، دنبال کردن موسیقی و همینطور علاقهام بیشتر و بیشتر میشد و ادبیات فارسی رشته تحصیلیام بود. از بازی پرویز پرستویی خیلی خوشم میآید و فیلمهایی را که بازی میکرد، خیلی دوست دارم. فیلم «بادیگارد» را خیلی دوست دارم و در موسیقی هم صدای آقای علیرضا قربانی را خیلی دوست دارم.
این مدرس زبان فارسی در بوسنی در ادامه بیان کرد: شاید برایتان جالب باشد کتابهای زیادی از آثار مختلف زبان و ادبیات فارسی به زبان بوسنیایی ترجمه شده است و مخاطبان بوسنیایی این فرصت را دارند که با ادبیات و فرهنگ ایران آشنا شوند؛ دیوان حافظ، «الهینامه» عطار، «مخزنالاسرار»، «منطقالطیر»، «گلستان» و «بوستان» سعدی، «مثنوی معنوی» از این دست هستند. کتاب تاریخ ادبیات فارسی هم به زبان بوسنیایی نوشته شده است. استادان مؤسسه علمی و پژوهشی ابنسینا فرهنگ لغت بوسنیایی - فارسی را تدوین کردند و من هم جزو این گروه بودم. البته کتابهایی هم از زبان بوسنیایی به زبان فارسی ترجمه شده که از آن جمله میتوان به «قلعه» نوشته مشا سلیموویچ با ترجمه اصغر نیکسیرت و کتاب «خاطرات علی عزتبگوویچ» رئیسجمهور مرحوممان اشاره کرد.
او درباره شناخت بوسنیاییها از ادبیات معاصر ایران نیز گفت: گلچینی از شعرهای نیما یوشیج، پروین اعتصامی و شاعران مشروطه ترجمه و منتشر شده است. البته اخیراً کتابهای زیادی از ادبیات دفاع مقدس شما ترجمه شده و مثلاً «روزهای بیآینه»، «من زندهام»، «دا» و «فرنگیس» و کتابهایی از این دست هم پیدا میشود.
