جوان آنلاین: سخنگوی وزارت خارجه دیروز به صراحت، درخواست ایران برای مذاکره با امریکاییها را رد کرد و آن را شایعاتی تکراری دانست که در ژن ایرانیان نیست. بقایی در واکنش به تهاجم اوکراین به یک کشتی ایرانی در دریای خزر و لفاظیهای رئیسجمهور اوکراین، با اعلام اینکه چنین رفتاری یادآور آنارشیستها در آستانه جنگ جهانی اول است، از اربابان غربی زلنسکی خواست او را مهار کنند و هشدار داد که چنین رویکردی پیامدهای غیرقابلپیشبینی برای حامیان غربی وی خواهد داشت.
روز دوشنبه، اسماعیل بقایی در شرایطی به منظور پاسخگویی به سؤالات خبرنگاران در جلسه هفتگی حاضر شد که تصویر ماکان نصیری، مسیحا سالاری و امیرعلی جداوی، سه شهید دانشآموز مفقودالاثر جنایت امریکا در هدف قرار دادن دبستان شجره طیبه میناب، کنار تریبون وی قرار داشت. او در آغاز این جلسه با گرامیداشت یاد شهدای میناب، در اشاره به رویکرد مزورانه اروپاییها مشخصاً به مواضع مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا اشاره کرد و گفت: «من از همینجا از خانم کایا کالاس که نگران حقوق بشر مردم ایران هستند و هر از چند گاهی به بهانه حقوق بشر بیانیهای علیه ایران صادر میکنند و کسانی را در فهرست تحریمهای حقوق بشر قرار میدهند، سؤال میکنم که آیا اینها ایرانی نیستند؟ آیا اینها انسانهای بیگناه نبودند؟» و افزود: «از دولت فرانسه که همین هفته گذشته ادعای حمایت از ایرانیان و جامعه مدنی ایران را مطرح کردند، به بهانه اقدام ایران برای پاسخگو کردن دو دیپلمات آنها که در ایران، تحت پوشش دیپلمات، به اقدامات مداخلهجویانه علیه ایران دست میزدند، این سؤال را مطرح میکنم: از کدام جامعه مدنی ایران صحبت میکنید؟» بقایی تصریح کرد: «چگونه است که درد و رنج ایرانیانی که در معرض جنایت و تجاوز نظامی امریکا و رژیم صهیونیستی قرار گرفتند، حس بشردوستی و انساندوستی شما را تحریک نکرد، اما وقتی با مقابله ایران با اقدامات مداخلهجویانه شما مواجه میشوید، صرفاً پشت شعارهای زیبایی همچون حقوق بشر و جامعه مدنی، خودتان را پنهان میکنید؟»
نه ندیم نفت هستیم و نه نگران نگرانیهای امریکا
در این نشست، بقایی درباره اینکه برخی کارشناسان معتقدند امریکا به محض اینکه قیمت نفت بالا میرود و تحت فشار قرار میگیرد، به مذاکره روی میآورد و با این اهرم بهراحتی جنگ را مدیریت میکند و آیا تدبیری برای برهم زدن این تاکتیک امریکا نیز در نظر گرفته شده است، اظهار داشت: «به عنوان یک اصل، ما نه ندیم نفت هستیم و نه نگران نگرانیهای امریکا. آنچه برای ما اصل است، منافع و مصالح ملی است. تصمیمگیری در خصوص مصالح و منافع ملی یک کشور، یک معادله تکمحصولی نیست و متغیرهای زیادی دارد و آنچه برای ما تعیینکننده است، امنیت ملی و منافع ملی است و تصمیمگیری در خصوص آن در یک روند کاملاً شفاف و مشخص با مشارکت همه دستگاههای تصمیمگیر در ایران صورت میگیرد و وزارت خارجه هم یکی از آنهاست.» بقایی اظهار داشت: «هیچوقت اجازه نداده و نمیدهیم امریکا تعیینکننده زمان جنگ و صلح باشد. ما تا هر زمان که منافعمان و مصالحمان اقتضا کند، دفاع میکنیم و هر وقت احساس کنیم که میتوانیم از ابزار دیپلماسی برای حفظ منافع ملی استفاده کنیم، حتماً به عنوان یک ابزار از آن استفاده خواهیم کرد.» سخنگوی دستگاه دیپلماسی در پاسخ به سؤالی درباره اخبار منتشر شده مبنی بر درخواست ایران برای مذاکرات مستقیم با امریکا در پاکستان یا قطر گفت: «چنین چیزی اصلاً با ژن ما همخوانی ندارد. طرفهای مقابل هر چند مدت یکبار این را میگویند. ما در عین اینکه همیشه گفتهایم هیچگاه از استفاده از ابزار دیپلماسی برای صیانت از منافع ملیمان فرار نکردهایم، همزمان به هیچ عنوان هیچ اقدامی را انجام نخواهیم داد که طرف مقابل برداشت ناصحیحی از آن بکند؛ به خاطر اینکه، همانطور که عرض کردم، در زمانی که طرف مقابل مشغول اقدامات ایذایی و تجاوز علیه ایران است، تمرکز ما بر دفاع است. در مورد مواردی که گفته شده، بله، میانجیها ممکن است پیامهایی را از طرف امریکایی به ما منتقل کنند، آن هم درباره تحولات جاری در منطقه؛ ولی در حال حاضر ما هیچ مذاکرهای با طرف امریکایی نداریم.» وی درباره اینکه شرایط ایران برای آغاز مذاکره با امریکا چیست، گفت: «امریکا باید یاد بگیرد که مانند یک دولت مسئول عمل کند. رفتار امریکا در این یکی دو سال اخیر شبیه یک باند مافیایی بوده که به هیچ قاعده و قانونی پایبند نبوده و در گفتار و رفتار همه هنجارهای حقوق بینالملل را نقض کرده و تا زمانی که چنین رفتاری از امریکا ادامه داشته باشد، ما نمیتوانیم به شکلگیری یک روند معقول امید داشته باشیم.» وی در ادامه صحبتهای خود افزود: «آن چیزی که در حال حاضر وجود دارد را نمیتوان آتشبس نامید. اینکه در چند روز گذشته فضا آرامتر بوده، نتیجه تدبیر نیروهای مسلح ایران بوده که همواره با چشمانی باز مراقب هستند و قطعاً هر اقدامی که از طرف امریکا صورت بگیرد، با پاسخ قاطع ما مواجه خواهد شد؛ همانطور که در مدت اخیر شاهد آن بودهایم.»
اقدام نمایشی زلنسکی
در بخشی از این نشست، بقایی به سؤالی درباره حمله اوکراین به کشتی تجاری ایرانی اینطور پاسخ داد: «حتماً همه طرفهایی که خود را به نوعی حامی و پشتیبان رژیم اوکراین میدانند، باید در این زمینه پاسخگو باشند. اساساً رفتار رئیسجمهور اوکراین یادآور رفتار آنارشیستهایی است که در آستانه جنگ جهانی اول، اقدامات نمایشی و بسیار خطرناکی انجام دادند؛ اقداماتی که تبعات آن گریبانگیر سراسر اروپا شد. شما نمیتوانید مطمئن باشید که یک اقدام نمایشی برای جلب توجه یا نشان دادن وزن نهچندان بالای خود در معادلات بینالمللی، صرفاً در همان حد باقی بماند. چنین اقدامی قطعاً پیامدهای غیرقابلپیشبینی برای خودتان خواهد داشت و آثار آن دامن منطقهای را که درگیر کردهاید نیز خواهد گرفت.» اشاره بقایی به وقایع منتهی به جنگ جهانی اول، ناظر بر این برداشت تاریخی است که یک اقدام محدود میتواند در شرایطی که قدرتهای بزرگ در وضعیت تقابل قرار دارند، به زنجیرهای از واکنشهای خارج از کنترل منجر شود؛ همانگونه که ترور «آرشیدوک فرانتس فردیناند» ولیعهد اتریش در سارایوو در سال ۱۹۱۴، در بستر اتحادهای نظامی و رقابت قدرتهای اروپایی، به آغاز جنگ جهانی اول انجامید. البته بسیاری از مورخان تأکید میکنند که خود ترور علت اصلی جنگ نبود، بلکه صرفاً جرقهای برای بحرانی بود که زمینههای آن سالها پیش شکل گرفته بود. پیش از این واقعه، اروپا به دو بلوک نظامی تقسیم شده بود، رقابت شدید تسلیحاتی میان قدرتها وجود داشت و اختلافات ارضی و قومی در منطقه بالکان بالا گرفته بود. پس از ترور، اتریش به صربستان اولتیماتوم داد، روسیه از صربستان حمایت کرد، آلمان از اتریش حمایت کرد، فرانسه و سپس بریتانیا وارد جنگ شدند. به این ترتیب، پس از مدتی کوتاه، یک حادثه محلی به جنگی جهانی تبدیل شد.
شکلگیری مثلث شر
سخنگوی وزارت خارجه ایران میگوید: «رژیم اوکراین از چهار سال پیش، کشور خود را به ابزاری در منازعات ژئوپلیتیکی میان قدرتها تبدیل کرده است. در این مدت نیز، به جای تمرکز بر حل بحران و نجات کشور و منطقه از جنگی که به شرق اروپا و به نوعی به کل جهان تحمیل شده، همواره دیگران را متهم کرده است. بزرگترهای زلنسکی هم او را کنترل کنند و هم مراقب باشند.» وی افزود: «ما از ابتدا اعلام کردهایم که هیچگونه مداخلهای در منازعه میان اوکراین و روسیه نداریم. اقدام اخیر اوکراین نیز اقدامی کاملاً غیرقانونی، ناموجه و خلاف منشور ملل متحد بود؛ همچنین یک ماجراجویی خطرناک محسوب میشود که قطعاً از سوی ما بیپاسخ نخواهد ماند.» بقایی درباره اینکه زلنسکی قرار است روز سهشنبه دیداری با ترامپ داشته باشد و از طرف دیگر بنیامین نتانیاهو نیز در حال سفر به امریکا برای این دیدار با ترامپ است، این مثلث را چگونه میبینید و همزمانی این حمله به شناور ایران را چگونه ارزیابی میکنید»، گفت: «شما ممکن است این موضوع را اینگونه تفسیر کنید که با این اقدام خواستند نوعی خوشرقصی برای کسانی انجام دهند که بهعنوان ارباب واقعیشان محسوب میشوند. اما به هر حال، این جمع را صرفاً میتوان به نوعی تشکیل یک مثلث شر تعبیر کرد. قطعاً چنین مثلثهایی هیچگاه برای صلح و امنیت بینالمللی اثر مفیدی نداشتهاند؛ بلکه همواره مخرب و مخل بودهاند.»
