جوان آنلاین: مدیریت هوشمند ایران در تنگه هرمز در پاسخ به موشکهایی که از سوی دشمن امریکاییصهیونی فرود آمدند، علاوه بر پیامدهای متعدد در بازار جهانی نفت، ابر عظیمی از نااطمینانی در اقتصاد جهانی را برانگیخته است. در هفتههای ابتدایی آغاز این حملات، اگرچه پیشبینی میشد جهان به پشتوانه ذخایر نفت بتواند بخشی از شوک شدید اختلال در جریان عبور و مرور نفت در تنگه هرمز را تا حدودی کاهش دهد، اما با توجه به طولانی شدن جنگ، سقوط اقتصادی بیش از هر زمان دیگر جهان را تهدید میکند. مدیر اجرایی آژانس بینالمللی انرژی، پنجشنبه در نشستی ضمن ابراز نگرانی شدید درباره امنیت انرژی و وضعیت اقتصاد جهانی گفت: اگر اوضاع طی چند هفته آینده بهبود پیدا نکند، ما باید نگران باشیم.
شوک نفتی ناشی از جنگ از نظر ابعاد، کمسابقه بود. همانطور که آژانس بینالمللی انرژی (IEA) در اسفند ماه اعلام کرد که جنگ در خاورمیانه بزرگترین اختلال عرضه در تاریخ بازار جهانی نفت را ایجاد کرده است، تازهترین اظهارات مدیر اجرای این آژانس هم نشاندهنده تداوم نگرانیها درباره پیامدهای این بحران بر عرضه انرژی و ثبات بازارهای جهانی نفت است.
گزارشها نشان میدهد حجم خروج نفت از تنگه هرمز اکنون تقریباً به نصف اوج ثبتشده در اواخر ژوئن (خرداد و تیر) رسیده است. بر اساس تازهترین دادههای بازار نفت، جریان خروج نفت از تنگه هرمز به پایینترین سطح خود در هفتههای اخیر رسیده و میانگین ۱۰ روزه صادرات از این گذرگاه راهبردی به حدود ۵/۷ میلیون بشکه در روز کاهش یافته است.
تداوم انسداد تنگه هرمز امنیت انرژی جهان را تهدید میکند
فاتح بیرول، مدیر اجرایی آژانس بینالمللی انرژی، به تازگی در نشستی که در واشینگتن برگزار شد، گفت: امنیت نفت همچنان یک مسئله حیاتی است. اگر اوضاع طی چند هفته آینده بهبود پیدا نکند، باید نگران باشیم. بیرول افزود که علیرغم افزایش شدید قیمت انرژی، عوامل متعددی این افزایش را تعدیل کردهاند. این موارد شامل ذخایر چین که قبل از جنگ بیش از ۱ میلیارد بشکه نفت بود، صرفهجویی در مصرف نفت از طریق افزایش استفاده از وسایل نقلیه برقی و حملونقل عمومی و آزادسازی تا ۴۰۰ میلیون بشکه نفت با هماهنگی آژانس بینالمللی انرژی میشود. او با بیان اینکه جنگ علیه ایران بدترین اختلال انرژی در تاریخ است، تصریح کرد که این اصلاحات و تعدیلات نمیتوانند برای همیشه دوام بیاورند.
بیرول در عین حال با اشاره به افزایش تولید نفت توسط امریکا که بزرگترین تولیدکننده نفت و گاز جهان است، تأکید کرد: افزایش تولید امریکا بسیار خوب است. امریکا یک میلیون، ۲ میلیون بشکه افزایش تولید نفت خام داشته است، اما نمیتواند ۱۰ میلیون بشکه در روز افزایش تولید نفت خام داشته باشد.
مدیر اجرایی آژانس بینالمللی انرژی اظهار کرد که بحران عرضه نفت و گاز به اقتصادهای سراسر جهان آسیب رسانده است، اما به شکلی نامتقارن. به گفته او، عمدتاً آسیا بیشترین آسیب را از این وضعیت دیده است؛ چراکه ۸۰ تا ۹۰ درصد از این انرژی را از تنگه هرمز دریافت میکرد. همچنین به گفته او، کشورهای در حال توسعه از جمله پاکستان، بنگلادش و هند بیشترین آسیب را دیدهاند.
پیشبینی سقوط رشد جهانی به دو درصد
کاهش تولید نفت خاورمیانه تقریباً معادل ۱۰درصد کل تقاضای جهانی نفت بود. با این حال، زمانی که جنگ آغاز شد، ذخایر جهانی نفت در سطح نسبتاً بالایی قرار داشت و همین موضوع سپری در برابر یک انسداد کوتاهمدت تنگه فراهم میکرد. کارشناسان بر این باور بودند که اگر شوک کوتاهمدت باشد، هزینههای آن محدود خواهد بود و عمدتاً متوجه اقتصادهای آسیایی میشود که مستقیماً از منطقه نفت وارد میکنند. اما اگر اختلال تا تابستان ادامه پیدا کند، میتواند به رشد اقتصاد جهانی آسیب جدی بزند و اگر تا پاییز جریان صادرات نفت احیا نشود، احتمال وقوع رکود جهانی نیز وجود خواهد داشت. در همین ارتباط، صندوق بینالمللی پول پیشبینی خود را در آوریل به ۱/۳ درصد کاهش و هشدار داد که در سناریوهای بدبینانهتر، اگر قیمت بالای نفت برای مدت طولانی ادامه یابد، رشد جهانی ممکن است تا ۲درصد نیز سقوط کند.
زنگ خطر کاهش ذخایر نفتی برای اقتصاد جهان
با توجه به کاهش شدید ذخایر نفتی، کارشناسان پیشبینی میکنند که مدیریت شرایط اقتصادی با پشتوانه ذخایر نفتی مشکل شده است.
رئیس بخش راهبرد کالاهای اساسی جیپی مورگان در ماه اردیبهشت برآورد کرده بود که در آغاز جنگ حدود ۸۰۰ میلیون بشکه ذخیره نفت قابل استفاده در جهان وجود داشته است. احتمالاً تاکنون دستکم نیمی از این میزان مصرفشده و آژانس بینالمللی انرژی نیز برآورد میکند که تنها در ماه خرداد، ذخایر زمینی نفت جهان حدود ۱۰۰میلیون بشکه کاهش یافته است. به بیان ساده، جلوگیری از پیامدهای بسیار شدیدتر اقتصادی، با کاهش ذخایر نفتیای حاصل شده که ادامه آن پایدار نیست و جنگ نیز همچنان ادامه دارد.
بانک جهانی نیز هشدار داد که درگیریهای خاورمیانه و اختلال در مسیرهای انرژی، رشد اقتصاد جهانی را در سال ۲۰۲۶ به ۵/۲ درصد کاهش خواهد داد. بر اساس پیشبینی این نهاد، قیمت نفت خام برنت با ۳۶ درصد افزایش نسبت به سال گذشته، به میانگین ۹۴ دلار در هر بشکه در سال جاری میلادی میرسد و قیمت گاز طبیعی در اروپا نیز به دلیل کاهش دسترسی جهانی به گاز مایع حدود ۳۰ درصد افزایش مییابد. همچنین قیمت کودهای شیمیایی به دلیل سهم ۲۰ درصدی منطقه خلیج فارس از صادرات آن و افزایش قیمت گاز، با جهش ۳۸درصدی مواجه خواهد شد.
رشد اقتصاد جهانی در سال ۲۰۲۶ به ۵/۲ درصد سقوط خواهد کرد که پایینترین میزان از زمان همهگیری کرونا محسوب میشود. همچنین درگیریهای جاری امنیت غذایی در خاورمیانه را بهطور مستقیم تهدید میکند و در صورت تداوم سناریوهای بدبینانه، تا ۷۰ میلیون نفر دیگر به جمعیت درگیر با گرسنگی حاد در جهان افزوده خواهند شد. بانک جهانی برای مقابله با پیامدهای فوری این بحران، بسته حمایتی اولیه ۲۰ تا ۲۵ میلیارد دلاری را در نظر گرفته که قابلیت افزایش تا سقف ۱۰۰ میلیارد دلار دارد.
