جوان آنلاین: احسانی با اشاره به موفقیت «بابلویی» در جشنوارههای بینالمللی گفت: فیلم خوب فقط با سوژه خوب ساخته نمیشود؛ کیفیت هنری، شرط اصلی دیده شدن یک مستند در عرصه جهانی است.
محمد احسانی، درباره تازهترین اثر خود با عنوان «بابلویی» به «جوان» گفت: این مستند بهتازگی آماده نمایش شده و به پیامدهای گسترش صنایع نفت و پتروشیمی بر اقلیم خوزستان، بهویژه تالاب شادگان میپردازد. این فیلم تاکنون دو نمایش بینالمللی داشته و موفق به دریافت جایزه بهترین مستند کوتاه فستیوال «فیکا» در برزیل شده و همچنین برای حضور در جشنواره «مسکو داک» نیز انتخاب شده است. با این حال، هنوز در ایران به نمایش عمومی درنیامده و امیدوارم امسال در جشنواره «سینماحقیقت» اکران شود.
افسانهای کهن از هندیجان
وی درباره سوژه «بابلویی» توضیح داد: این مستند از افسانهای کهن در منطقه هندیجان الهام گرفته است. براساس این روایت محلی، موجودی نیمهانسان و نیمهماهی از رودخانه بیرون میآمد و کودکان را با خود میبرد، افسانهای که در گذشته برای دور نگه داشتن کودکان از رودخانه خروشان هندیجان شکل گرفته بود.
کارگردان مستند «کارون» افزود: در این فیلم، آن موجود افسانهای در قالبی امروزی بازآفرینی شده است. امروز به جای آن موجود خیالی، گسترش صنایع نفت و پتروشیمی، همان نیروی ویرانگری است که زندگی مردم و محیطزیست منطقه را تهدید میکند. فیلم با الهام از این افسانه، پیامدهای توسعه صنعتی و تخریب محیطزیست را روایت میکند.
کارگردان مستند «روزگاری هامون» ادامه داد: راویان اصلی فیلم، پدر و دختری هستند که در روستاهای اطراف تالاب شادگان زندگی میکنند و دغدغه اصلی آنها حفظ تالاب و نگرانی از نابودی این زیستبوم ارزشمند است. از خلال روایت این خانواده، مخاطب با تأثیرات مخرب صنعت بر طبیعت و زندگی مردم منطقه مواجه میشود.
کارگردان مستند «خوزستان» در ادامه درباره حضور آثارش در جشنوارههای خارجی گفت: جشنوارههای بینالمللی، محافل فرهنگی و هنری مهمی هستند که فیلمساز در آنها شناخته و آثارش دیده میشود. این موضوع چه در ایران و چه در خارج از کشور اهمیت زیادی دارد.
محیطزیست دغدغهای جهانی
او با اشاره به اینکه بیشتر آثارش در حوزه محیطزیست ساخته شدهاند، تأکید کرد: تقریباً در اغلب جشنوارههای معتبر محیطزیستی جهان حضور داشتهام و فیلمهایم یا نمایش داده شدهاند یا جایزه گرفتهاند. این نشان میدهد که مسائل محیطزیست، دغدغهای جهانی است و بحرانهایی که امروز در رودخانهها، تالابها، کوهها و دشتهای ما وجود دارد، در بسیاری از کشورهای دنیا نیز دیده میشود.
این مستندساز در پاسخ به این پرسش که آیا صرف پرداختن به موضوع محیطزیست میتواند موفقیت یک فیلم را در جشنوارههای بینالمللی تضمین کند، گفت: قطعاً نه. فیلم باید از کیفیت و استاندارد هنری بالایی برخوردار باشد. داشتن یک سوژه مهم، بهتنهایی باعث موفقیت اثر نمیشود. فیلم باید روایت، ساختار و نگاه هنری داشته باشد، زیرا امروز آثار بسیار باکیفیتی در این حوزه و با بودجههای قابلتوجه در سراسر جهان تولید میشوند.
این کارگردان درباره ویژگی آثار خود گفت: همیشه تلاش کردهام روایتهایم صادقانه باشند. هیچوقت انگشت اتهام را به سمت فرد یا نهاد خاصی نگرفته و سعی کردهام با نگاهی شاعرانه، هنری و اجتماعی به موضوعات بپردازم. همچنین از شکلگیری ایده تا پایان تولید، همکاری با یک گروه حرفهای برایم اهمیت زیادی داشته و همین موضوع به ارتقای کیفیت آثار کمک کرده است.
احسانی همچنین درباره مستند دیگر خود با نام «موجهای خاموش سواحل جنوب» گفت: این فیلم در استان هرمزگان تصویربرداری شده و به مهمترین مسائل و چالشهای محیطزیستی این استان میپردازد. بخش مهمی از روایت فیلم، معطوف به جنگلهای حرا و تهدیدهایی است که این زیستبوم ارزشمند و یکی از مهمترین ذخایر طبیعی و دریایی کشور را با خطر مواجه کرده است.
نگاهی به فرهنگ بومی هرمزگان
کارگردان مستند «میراث در آتش» افزود: در کنار پرداختن به آسیبهای محیطزیستی، فیلم نگاهی هم به آیینها، موسیقی و فرهنگ بومی هرمزگان دارد؛ فرهنگی که در پیوندی عمیق با دریا و دریانوردی شکل گرفته است. این اثر تلاش میکند نشان دهد که طبیعت، آیینها، موسیقی و شیوه زندگی مردم این منطقه، اجزایی جداییناپذیر از یکدیگر هستند و هر آسیبی به محیطزیست، فرهنگ بومی را نیز تحت تأثیر قرار میدهد.
احسانی درباره شکلگیری این مستند گفت: سالهاست در حوزه محیطزیست و در مناطق مختلف ایران فعالیت میکنم. ایده ساخت این فیلم نیز با پیشنهاد محمد درویش، پژوهشگر و فعال شناختهشده محیطزیست، شکل گرفت.
او بارها بر ضرورت ساخت مستندی درباره مسائل زیستمحیطی هرمزگان و آلودگیهای این منطقه تأکید کرده بود و همین موضوع انگیزه ساخت این اثر شد. محمد درویش در این پروژه نیز به عنوان مشاور در کنار گروه تولید حضور داشت.
کارگردان مستند «بانوی ارومیا» درباره اکران آنلاین فیلمها توضیح داد: اکران آنلاین، بعد از نمایش در جشنوارهها و اکرانهای عمومی، فرصت مناسبی برای افزایش دامنه مخاطبان سینمای مستند است و امکان دیده شدن آثار را در سطحی گستردهتر فراهم میکند.
کارگردان مستند «دود» تأکید کرد: موفقیت اکران آنلاین، بیش از هر چیز به تبلیغات و برنامهریزی حرفهای وابسته است. اگر اثری از حمایت تبلیغاتی مناسب برخوردار نباشد، حتی با وجود کیفیت مطلوب نیز امکان ارتباط گسترده با مخاطبان را نخواهد داشت. برای دیده شدن مستندها، لازم است گروهی حرفهای مسئول معرفی و تبلیغ آنها باشند تا مخاطبان سینمای مستند برای تماشای این آثار ترغیب شوند.
احسانی در پایان درباره مهمترین چالشهای مستندسازی گفت: بزرگترین مشکل، تأمین بودجه است. اگر قرار باشد فیلمی با کیفیت مطلوب و با حضور یک گروه حرفهای ساخته شود، هزینههای زیادی دارد. پس از آن نیز روند دریافت مجوزها یکی از دشوارترین بخشهای کار است. هرچند با توجه به سابقه فعالیت، این مسیر برای من تا حدی هموارتر شده، اما همچنان گرفتن مجوز زمان و انرژی زیادی از فیلمساز میگیرد.
