جوان آنلاین: چهارم اردیبهشتماه، رادیو در ایران ۸۶ ساله شد. رسانهای که روزگاری «جعبه سخنگو» خوانده میشد و امروز پس از نزدیک به یک قرن، نه تنها کهنه نشده، بلکه در هیاهوی شبکههای اجتماعی، پادکستها و الگوریتمهای پیچیده، نفس عمیقی میکشد و جانی تازه میگیرد.
رادیو تنها یک رسانه نبوده و نیست. رادیو میهمان همیشگی خانهها در شلوغی صبح و خلوت شب بود؛ همراه راننده در جادههای طولانی و صدای امید در تاریکترین روزهای جنگ و بحران. زیبایی رادیو در «بیچشمی» آن است؛ در همین سادگی که چشم را میبندد و تخیل را میگشاید. رادیو به مخاطبش یاد داد که میتوان شنید، تصور کرد و همراه شد بدون آنکه تصویری در کار باشد. در ایران امروز، با وجود انبوه شبکههای اجتماعی مجازی و سیل شایعات، رادیو همچنان یکی از مراجع قابل اعتماد برای دهها میلیون ایرانی است. رادیو در لحظات بحرانی، در شبهای انتخابات، در روزهای کرونا و در دل حوادث هرگز پیامش را قطع نکرده است.
مهدی شهابتالی، مدیر شبکه رادیویی گفتوگو در گفتوگو با «جوان»، از جایگاه تاریخی و امروزین رادیو در زیست رسانهای جامعه سخن گفت. رسانهای که به اعتقاد او همچنان در بحرانها ستون اعتماد عمومی است. به باور او، رادیو بهواسطه دسترسی آسان، سرعت عمل و ضریب نفوذ بالا، همچنان یکی از مؤثرترین رسانهها در شرایط پیچیده و پیشبینیناپذیر محسوب میشود.
رادیو نقطه اتکای جامعه است
مهدی شهابتالی در ابتدای این گفتوگو، رادیو را رسانهای فراتر از یک ابزار اطلاعرسانی دانست و اظهار کرد: رادیو برخلاف بسیاری از رسانهها نهتنها از چرخه تحول حذف نشده، بلکه هر بار با اقتضائات جدید اجتماعی و فناوری بازتعریف شده است. رادیو یک رسانه زنده است، زیرا بر پایه صدا، سرعت و اعتماد بنا شده و این سه مؤلفه همچنان ستونهای اصلی آن هستند.
او افزود: در شرایط بحران، مخاطب بیش از هر زمان دیگری به رسانهای نیاز دارد که سریع، دقیق و قابل اتکا باشد. در چنین لحظاتی، رادیو بار دیگر به نقطه تکیه جامعه تبدیل میشود.
وی با اشاره به تجربههای گذشته تأکید کرد: در بسیاری از موقعیتها که فضای رسانهای با آشفتگی یا انتشار گسترده اخبار تأیید نشده مواجه شده، این رادیو بوده که با حفظ چارچوب حرفهای به مرجع رجوع مخاطبان تبدیل شده و توانسته از تشدید فضای التهاب جلوگیری کند.
شهابتالی ادامه داد: استمرار اعتماد مخاطب به رادیو اتفاقی لحظهای نیست، بلکه حاصل سالها پایبندی به اصول حرفهای و پرهیز از هیجانزدگی رسانهای است.
اعتماد مخاطب سرمایه اصلی رادیو
مدیر رادیو گفتوگو با اشاره به تحولات فضای رسانهای اظهار کرد: شبکههای اجتماعی سرعت بالایی دارند، اما همیشه دقت و صحت در آنها تضمین شده نیست. در مقابل، رادیو اگرچه ساختاری کلاسیکتر دارد، اما سرمایه اصلی آن اعتماد است.
او تصریح کرد: در بحرانها، مخاطب به سمت رسانههای معتبر بازمیگردد و رادیو در این شرایط نقش مهمی در تنظیم فضای روانی جامعه و پالایش جریان اطلاعات ایفا میکند. امروز مخاطب با انبوهی از دادهها مواجه است و بیش از هر زمان دیگری نیاز به تحلیل و تفکیک اطلاعات دارد و این همان نقطهای است که رادیو میتواند نقش راهبردی ایفا کند.
شهابتالی با اشاره به مأموریت این شبکه گفت: رادیو گفتوگو صرفاً رسانه خبر نیست؛ تلاش ما ارائه ترکیبی از خبر، تحلیل و گفتوگوی کارشناسی است تا مخاطب تنها با داده مواجه نشود، بلکه به درک برسد. در شرایط حساس و بحرانها، این رویکرد اهمیت بیشتری پیدا میکند، زیرا جامعه بیش از اطلاع، نیازمند فهم است.
مدیر رادیو گفتوگو با اشاره به تجربههای مختلف این شبکه در مواجهه با شرایط خاص رسانهای و اجتماعی گفت: در دورههای مختلف از جمله شرایط ناشی از جنگ ۱۲ روزه و دیگر رخدادهای پرتلاطم منطقهای و داخلی، این شبکه با موقعیتهایی مواجه شد که نیازمند تصمیمگیری سریع، هماهنگی کامل و واکنش دقیق رسانهای بود.
آنتن بدون اختلال رادیو در جنگ
او تصریح کرد: همین تجربهها زمینهساز طراحی و اجرای ساختار مدیریت بحران در رادیو گفتوگو شد؛ ساختاری که براساس تجربههای میدانی و رسانهای و با تمرکز بر هماهنگی میان بخشهای مدیریتی، برنامهسازی و آموزش نیروی انسانی شکل گرفت.
شهابتالی ادامه داد: در لحظات حساس، آنتن رادیو گفتوگو بدون وقفه و با انسجام کامل مدیریت و جدول پخش در شرایط اضطراری بازطراحی شد، بهگونهای که جریان برنامهها بدون هیچ اختلالی ادامه یافت.
او تأکید کرد: این انسجام نتیجه آمادگی نیروی انسانی است، چراکه مجریان، تهیهکنندگان و عوامل برنامهساز از پیش برای شرایط خاص آموزش دیده بودند.
وی خاطرنشان کرد: در جریان جنگ ۱۲ روزه و همزمان با حمله به صداوسیما و ساختمان شیشهای با وجود قرار داشتن استودیوی پخش در همان ساختمان، آنتن دچار اختلال نشد و پخش برنامهها بدون توقف ادامه یافت.
آینده رادیو؛ پیوند سنت و فناوری
شهابتالی درباره اعتمادسازی رسانهای گفت: اگر رسانهای از اعتماد عمومی برخوردار نباشد، در بحران دچار آسیب جدی میشود. رادیو تلاش کرده این سرمایه را با دقت، پرهیز از هیجانزدگی و تمرکز بر تحلیل حفظ و تقویت کند. اعتماد عمومی نتیجه عملکرد مستمر، حرفهای و پایبند به دقت رسانهای است، نه یک اقدام مقطعی یا واکنشی. حفظ این اعتماد نیازمند انضباط حرفهای و توجه دائمی به کیفیت محتواست.
مدیر رادیو گفتوگو اظهار کرد: رادیو امروز تنها به موجهای سنتی محدود نیست، بلکه در قالب پادکستها، بسترهای دیجیتال و رسانههای نوین نیز حضور فعال دارد، اما ماهیت رادیو تغییر نکرده است؛ همچنان رسانهای مبتنی بر صدا، ارتباط انسانی و تحلیل باقی مانده است.
شهابتالی افزود: توسعه فناوری فرصت تازهای برای گسترش مخاطبان ایجاد کرده و رادیو میتواند از این ظرفیت برای ارتباط مؤثرتر با نسل جدید استفاده کند. آینده رادیو در ترکیب هوشمندانه سنت حرفهای و ابزارهای نوین رسانهای تعریف میشود.
در پایان این گفتوگو، مهدی شهابتالی تصریح کرد: رادیو در طول سالها تحولات بسیاری را پشت سر گذاشته، اما مأموریت اصلی آن ثابت مانده است؛ اطلاعرسانی دقیق، ایجاد آرامش و حفظ پیوند جامعه با حقیقت. تجربه رادیو گفتوگو نشان داده که آمادگی، آموزش و برنامهریزی مهمترین ابزار عبور از بحرانهاست. تا زمانی که انسان نیاز به شنیدن و فهمیدن دارد، رادیو زنده خواهد ماند و این صدا خاموش نخواهد شد، چراکه ریشه در نیاز واقعی جامعه دارد.
