جوان آنلاین: اورسولا فوندرلاین امروز (جمعه) در حاشیه نشست شورای اروپا در قبرس به خبرنگاران گفت: ما از تمدید آتشبس میان ایالات متحده و ایران و آتشبس میان لبنان و اسرائیل استقبال میکنیم. اکنون هدف مشترک ما مذاکره برای پایان پایدار جنگ است.
گفتنی است که آتشبس میان جمهوری اسلامی ایران، آمریکا و رژیم صهیونیستی پس از جنگ ۴۰ روزه رمضان که ۹ اسفند ۱۴۰۴ با شهادت رهبر معظم انقلاب اسلامی و جمعی از مسوولان آغاز شد، در ۱۹ فروردینماه ۱۴۰۵ با هدف فراهم شدن فرصت برای راهکارهای دیپلماتیک بهمنظور پایان دائمی جنگ، به مدت دو هفته برقرار شد. این آتشبس پس از ناکامی کاخ سفید در میدان دیپلماسی، اول اردیبهشتماه ۱۴۰۵ بهصورت یکجانبه و نامحدود از سوی رئیسجمهور آمریکا تمدید شد.
جمهوری اسلامی ایران با حضور فعال، مسوولانه و مبتنی بر رویکرد دیپلماتیک در دور نخست مذاکرات اسلامآباد، اراده جدی و عملی خود را برای دستیابی به صلحی پایدار و عادلانه به نمایش گذاشت. ایران همواره تأکید کرده است که برای رسیدن به توافقی پایدار و قابل اعتماد که منافع کشور را تأمین کند و مانع از سوءاستفادههای احتمالی در آینده شود، آمادگی دارد.
فوندرلاین، بدون اشاره به تجاوزگری ایالات متحده و رژیم صهیونیستی بهعنوان ریشه ناامنی و اختلال در تنگه هرمز درخواست اروپا برای بازگشایی این آبراه مهم بینالمللی را تکرار کرد. وی پایان پایدار جنگ را تحت شرایطی توصیف کرد که «شامل بازگرداندن آزادی کامل و دائمی کشتیرانی در تنگه هرمز بدون دریافت عوارض» باشد.
این ادعاها در حالی مطرح میشود که جمهوری اسلامی ایران بارها موضع حقوقی خود را درباره تنگه هرمز و آنچه از سوی برخی طرفها «عوارض» نامیده میشود، تشریح کرده است. ایران عضو کنوانسیون ۱۹۸۲ حقوق دریاها نیست و از این منظر، تعهدات ناشی از این سند از جمله رژیم «عبور ترانزیتی» را نسبت به خود لازمالاجرا نمیداند.
تهران در زمان امضای این کنوانسیون نیز با صدور بیانیه تفسیری تأکید کرده است که مفاد آن تنها برای دولتهای عضو الزامآور است و جمهوری اسلامی ایران خود را متعهد به پذیرش برخی ترتیبات مندرج در این سند، از جمله عبور ترانزیتی، نمیداند.
بر همین اساس، رویکرد حقوقی ایران در قبال تنگهها مبتنی بر مفهوم «عبور بیضرر» است که ریشه در کنوانسیون ۱۹۵۸ ژنو دارد و ایران نیز از جمله اعضای آن به شمار میرود. در چارچوب عبور بیضرر، کشتیها مجاز به عبور از آبهای سرزمینی هستند، مشروط بر آنکه این عبور امنیت، نظم و منافع دولت ساحلی را به خطر نیندازد. در صورت نقض این شرایط، دولت ساحلی میتواند اقدامات لازم را برای جلوگیری از آن اتخاذ کند و جمهوری اسلامی ایران تأکید دارد که اقداماتش در تنگه هرمز نیز در همین چارچوب تعریف میشود.
از منظر ایران، هزینههایی که در قالب طرحهای پیشنهادی برای مدیریت تنگه هرمز مطرح شده، نه بهعنوان عوارض صرف عبور، بلکه در قبال خدماتی مانند تأمین ایمنی و امنیت دریانوردی، نظارت زیستمحیطی و در صورت نیاز ارائه خدمات امداد و نجات تعریف میشود.
بر این اساس، آنچه در مواضع اخیر اتحادیه اروپا و برخی کشورهای غربی بهعنوان نقض حقوق بینالملل مطرح میشود، ناشی از نادیده گرفتن این ملاحظات حقوقی و ارائه تفسیری یکسویه از قواعد حاکم بر تنگههای بینالمللی است.
اسماعیل بقایی پیشتر تصریح کرده است: «اتحادیه اروپا نمیتواند تنها به دلیل نگرانی از قیمت سوخت، ایران را شماتت کند، در حالی که میداند عامل و بانی این وضعیت آمریکا بوده است.»
وی افزود: «انتظار ما از اتحادیه اروپا این است که بر اساس واقعیتها موضعگیری کند، نه در راستای خشنودسازی آمریکا.»
