جوان آنلاین: سعید خطیبزاده در گفتوگو با شبکه بیبیسی تصریح کرد که لبنان بخشی از توافق آتشبس دو هفتهای است و حملات اخیر رژیم صهیونیستی به این کشور، نقض جدی این توافق محسوب میشود.
به گزارش ایرنا، وی خطاب به طرف آمریکایی افزود، شما نمیتوانید همزمان خواهان آتشبس باشید و در عین حال، متحد شما دست به کشتار بزند.» او تأکید کرد که جمهوری اسلامی ایران پیام کاملاً روشنی به کاخ سفید ارسال کرده و انتظار دارد طرف آمریکایی به تعهدات خود پایبند باشد.
معاون وزیر امور خارجه ایران در پاسخ به پرسشی درباره توقف حملات حزبالله نیز اظهار داشت که این جنبش «یک جریان آزادیبخش لبنانی» است که از حمایت ایران برخوردار است و به آتشبس پایبند بوده است.
خطیبزاده در بخش دیگری از این گفتوگو، درباره وضعیت تردد کشتیها در تنگه هرمز گفت که ایران به قوانین بینالمللی پایبند است، اما تأکید کرد که امنیت این آبراه در گرو پایان «تجاوز» آمریکا است. وی افزود: «اگر آمریکا به تجاوزات خود پایان دهد، ایران نیز امنیت عبور ایمن را فراهم خواهد کرد.»
او با بیان اینکه تنگه هرمز میان آبهای سرزمینی ایران و عمان قرار دارد، خاطرنشان کرد که تهران و مسقط همواره عبور امن کشتیها را با حسن نیت تضمین کردهاند، اما برای جلوگیری از سوءاستفاده نظامی، تدوین سازوکارهای مشترک با همکاری جامعه بینالمللی ضروری است.
این دیپلمات ایرانی نسبت به دستیابی به توافقی پایدار با آمریکا ابراز تردید کرد و گفت که واشنگتن در گذشته از مذاکرات بهعنوان پوششی برای اقدامات نظامی استفاده کرده است. وی با بیان اینکه تهران تحولات را از نزدیک زیر نظر دارد، افزود: «بهعنوان یک دیپلمات امیدوارم در نهایت بتوانیم به تفاهمی برسیم که منافع ملی و منطقهای را تأمین کند.»
این اظهارات در حالی مطرح میشود که پس از توافق آتشبس میان ایران و آمریکا، حملات رژیم صهیونیستی به لبنان، نگرانیها درباره شکننده بودن این توافق را افزایش داده است. جمهوری اسلامی ایران پیشتر با تأکید بر اینکه لبنان بخشی از چارچوب آتشبس است، نسبت به نقض تعهدات از سوی طرفهای متجاوز هشدار داده است.
متن کامل مصاحبه از این قرار است:
مجری:
پس از اعلام آتش بس میان ایران و امریکا شاهد حمله به لبنان بودیم؛ نظر شما در این ارتباط چیست؟
خطیب زاده:
این یک نقض جدی بود، یک نقض عمدی و جدیِ آتشبس. شما نمیتوانید هم کیک را داشته باشید و هم آن را بخورید. این همان پیامی بود که ایران کاملاً روشن و شفاف شب گذشته به واشنگتن و به دفتر بیضی (کاخ سفید) ارسال کرد. وزیر امور خارجه ما هم گفت که شما نمیتوانید درخواست آتشبس کنید؛ سپس شرایط و ضوابط را بپذیرید، مناطقی که آتشبس شامل آن میشود را بپذیرید و نام لبنان را دقیقاً در آن ذکر کنید و سپس متحد شما بلافاصله یک قتلعام را آغاز کند.
در واقع این نوعی نسلکشی توسط رژیم اسرائیل در لبنان بود؛ آن هم درست بلافاصله پس از آنکه آتشبس پذیرفته شد. این نوعی از رفتار است که رژیم صهیونیستی همیشه انجام داده است: پذیرفتن آتشبس و سپس حمله غافلگیرانه و کشتار. برای همین یک پیام بسیار صریح ما دیشب فرستادیم.
مجری:
اگر ممکن است واضحتر بیان کنید— پیام میگوید ایالات متحده باید انتخاب کند. باید چه چیزی را انتخاب کند؟
خطیب زاده:
بین جنگ و آتشبس. آنها نمیتوانند هر دو را همزمان داشته باشند. اینها کاملاً و بهطور متقابل ناسازگار هستند. اگر رئیسجمهور ترامپ، همانطور که توییت کرده، به صلح برای کل خاورمیانه علاقهمند است باید از مادرش بخواهد که به این توافق آتش بس پایبند باشد.
ما انتظار داریم آمریکایی متحدشان، رژیم اسرائیل، را موظف به پایبندی بکنند. آنچه دیروز رخ داد یک نقض جدی بود و همه شاهد آن بودند. مطمئنم که شما مطلع هستید که وزیر امور خارجه بلژیک فقط چند صد متر دورتر از این قتل عام در بیروت حضور داشت و غافلگیر شد. وی توییت کرد که این یک حمله غافلگیرانه بود و ما جزئیاتی درباره آن پیش از حمله دریافت نکرده بودیم. این رویداد یک فاجعه بود و میتوانست به فاجعههای بزرگتری هم منجر شود. این در واقع ماهیت رفتار یاغیگونهای است که ما از اسرائیل در سراسر خاورمیانه میبینیم.
مجری:
آیا شما به متحدان ایران، حزبالله، که سلاح، آموزش و حمایت خود را از ایران دریافت میکنند، خواهید گفت که شلیک راکت به اسرائیل را متوقف کنند؟
خطیب زاده:
فکر میکنم کاملاً روشن است که حزبالله یک جنبش آزادیبخش کاملاً لبنانی است.
مجری:
آیا شما انکار میکنید که افسران ایرانی، اعضای سپاه پاسداران، در حال مسلح کردن حزبالله هستند؟ بقیه جهان این موضوع را به عنوان یک فکت معتبر میدانند که شما حامی حزب الله هستید.
خطیب زاده:
اجازه بدهید؛ من چیزی را انکار نمیکنم. در عین حال معتقدم که بقیه جهان هم نمایندگی به بیبیسی ندادهاند که جای آنها صحبت کند. بدون هیچ لکنت و خجالتی میگویم که ایران از این جنبش آزادیبخش و مقاومت حمایت میکند. اما در عین حال میخواهم به شما بگویم که این ادعا و برداشت غلطی است که آنها به نیابت از ما و یا از طرف ما عمل میکنند.
مجری:.
اما آیا اکنون به آنها خواهید گفت که شلیک راکت را متوقف کنند؟ شما میگویید همه باید به آتشبس احترام بگذارند. آیا به حزبالله خواهید گفت شلیک را متوقف کند؟
خطیب زاده:
اجازه دهید کمی بیشتر توضیح بدهم. وقتی چند ماه پیش به درخواست اسرائیل، توافق برای آتشبس میان آنها و حزب الله شکل گرفت؛ هزاران مورد نقض توسط اسرائیلیها رخ داد و آنها به شهرها و روستاهای مختلف لبنان حمله کردند. همین برای حزبالله و لبنان کافی بود تا بگویند دیگر کافی است و پاسخ بدهند. بیش از ۱۷ درصد از خاک لبنان توسط اسرائیلیها اشغال شده است.
اما اگر فقط بر توافق کنونی بین ایران و ایالات متحده تمرکز کنید، بله، در آن چارچوبی که ما به آن رسیدیم
و آن تفاهم متقابلی که رئیسجمهور ترامپ آن را «چارچوب قابل اجرا» نامید، در آن ذکر شده بود که ایران و متحدانش و واشنگتن و متحدانش از لحظهای که هر دو طرف توافق کنند؛ آتشبس را خواهند پذیرفت و در همین راستا حزبالله کاملاً به آن پایبند بوده است.
مجری:
متوجه شدم. حالا، آیا شما میگویید که اگر اسرائیل به حمله به لبنان ادامه دهد، مذاکراتی که قرار است بین نمایندگان ایران و ایالات متحده انجام شود. ممکن است لغو شود؟
خطیب زاده:
در حال حاضر ما بر صلح در کل خاورمیانه تمرکز داریم؛ لذا این رفتار یاغیگونه اسرائیل نمیتواند ادامه پیدا کند آن هم در حالی که ما در حال تلاش هستیم که این وضعیت را یکبار برای همیشه حلوفصل کنیم. میدانید، صلح برای کل خاورمیانه چیزی است که به نظر من همه به آن علاقهمند هستند، از جمله رئیسجمهور مکرون وقتی که دیروز با رئیسجمهور پزشکیان تماس گرفت و همه کسانی که با ما تماس میگیرند. همه کسانی که برای صلح خاورمیانه تلاش میکنند، بلند میگویند که «دیگر بس است».
مجری:
از پاسخ شما اینطور برداشت میکنم که شما خواهان ادامه این مذاکرات هستید و باور دارید که این مذاکرات ادامه پیدا خواهد کرد.
خطیب زاده:
میخواهم به شما بگویم که دیشب برخی پیامها بهصورت رفتوبرگشتی از طریق پاکستان ردوبدل شد و ما شنیدیم که آقای ونس روز گذشته با نتانیاهو گفتوگو داشته است. حرف مهم است، اما مهمتر عمل است. از نزدیک شرایط را نظاره میکنیم و مشاهده کنیم که از این به بعد چه اتفاقی میافتد. ما بر پیش بردن این موضوع در چارچوب منافع ملی خودمان متمرکز هستیم که این در واقع مهمترین موضوع است و البته چارچوب آن نیز تفاهم متقابل اولیهای است که با آمریکاییها شکل گرفته است.
مجری:
چه کسی ایران را در این مذاکرات نمایندگی خواهد کرد و آیا این مذاکرات رو در رو خواهد بود؟ آیا تماس مستقیم بین معاون رئیسجمهور آمریکا، جیدی ونس، و فردی از تهران وجود خواهد داشت؟
خطیب زاده:
بستگی دارد که چه کسی هیات طرف مقابل را رهبری میکند و طبعا ما نیز هیئت خود را بر اساس آن تنظیم خواهیم کرد. اما در حال حاضر درک اصلی این است که در طرف آمریکایی— طبق چیزی که از طریق پاکستانیها به ما منتقل شده - معاون رئیسجمهور آمریکا، آقای ونس قرار است هدایت کار را بر عهده داشته باشد که احتمالا در ان صورت رئیس مجلس ما، آقای قالیباف، هیئت ما را رهبری خواهند کرد.
مجری:
و چه کسی به او دستور میدهد؟ زیرا تاکنون جهان، رهبر عالی جدید ایران را از زمانی که این جنگ آغاز شد و او قدرت را به دست گرفت ندیده است. آیا شما او را دیدهاید؟ آیا کسی را میشناسید که او را دیده باشد؟
خطیب زاده:
ایشان، خوب و در سلامت کامل است و در دفتر خود حضور دارد. در واقع، ایشان کنترل همهچیز را در دست دارد.
مجری:
شما این را میدانید به این دلیل که ایشان را دیدهاید یا کسی را میشناسید که او را دیده باشد؟
خطیب زاده:
ببینید، ما در شرایطی خاص هستیم که مطمئنم شما هم از آن آگاه هستید و این وضعیت در خلاء به وجود نیامده است. آنچه رخ داد این است که ایالات متحده برخلاف تمام قوانین بینالمللی، رهبر عالی کشور ما را ترور کرد و اسرائیلیها نیز اکنون تلاش میکنند افراد دیگری را ترور کنند. این متأسفانه ماهیت سیاست بینالمللی امروز شده است که آنها با اقدامات خود روی تمام جنایاتی را که در طول تاریخ دیدهایم، سفید کردهاند. به همین دلیل است که ما باید بسیار محتاط و با حزم باشیم تا از این دوره حساس در تاریخ معاصر—و در تاریخ ایران—عبور کنیم.
مجری:
بیایید درباره خواستهها در این مذاکرات صحبت کنیم؛ تنگه هرمز. ایران در حال حاضر تهدید میکند که هر کشتیای را که بدون اجازه شما از این تنگه عبور کند هدف قرار داده و نابود کند. آیا میپذیرید که این یک اقدام جنگی است و هیچ دولت خارجی هرگز با آن موافقت نخواهد کرد؟
خطیب زاده:
اگر اجازه بدهید، میخواهم نحوه بیان سؤال شما را اصلاح کنم. این سؤال نوعی پیشفرض القاء میکند که انگار ایران ناگهان رویه جدیدی را آغاز کرده است. این تنگه برای هزاران سال باز بوده و هیچکس درباره آن صحبت نمیکرد تا زمانی که ایالات متحده تجاوز علیه ایران را آغاز کرد؛ ایران را تحت فشار قرار داد؛ زیرساختهای نفتی ما را هدف قرار داد و وعده داد که ساختار سیاسی ایران را تغییر دهد و کل معادلات خاورمیانه را تغییر دهد.
اسرائیلیها هم شروع کردند به گفتن این موضوع که نقشه و جغرافیای منظقه برای همیشه تغییر خواهد کرد و سپس شروع به تلاش برای فروپاشی کشور ایران کردند. این رفتار یاغیگونه نمیتوانست بی پاسخ بماند لذا ایران گفت: یا امنیت برای همه، یا برای هیچکس. این تنگه در آبهای سرزمینی ایران است. شما میدانید که تنگه هرمز در آبهای سرزمینی ایران و بین ایران و عمان واقع شده است. تاکنون نیز با حسن نیت ایران و عمان، ما اجازه عبور ایمن را برای همه فراهم کرده بودیم.
مجری:
آیا شما میگویید که ممکن است بار دیگر همه کشتیها از همه کشورها بتوانند بهصورت صلحآمیز و ایمن از این تنگه عبور کنند، اگر ایران به آنچه در این مذاکرات میخواهد برسد؟
خطیب زاده:
موضوع یک بده و بستان درباره تنگه هرمز نیست. تنگه هرمز واقع در آبهای سرزمینی ما است. این منطقه برای ما بسیار مهم است؛ بنابراین موضوع، موضوع بده و بستان نیست. قطعاً ما امنیت عبور ایمن را فراهم خواهیم کرد و این اتفاق خواهد افتاد پس از آنکه ایالات متحده این اقدامات تهاجمی را متوقف کند.
اما پروتکلی که از این به بعد برای عبور ایمن در این تنگه اجرا خواهد شد، چیزی است که باید با عمانیها و احتمالا با جامعه بینالمللی روی آن کار کنیم. «عبور ایمن» به این معنا توجه به مسائل زیستمحیطی و موارد دیگری است که دههها به آن فکر میکردیم؛ زیرا آبهای سرزمینی ما هستند و بسیار اهمیت دارند.
اما آیا این به این معنا است که ایران قرار است تنگه هرمز را کنترل کند بهگونهای که کشتی به کشتی اجازه عبور بدهد؟ فکر میکنم ما به همه نشان دادهایم که امنیت انرژی برای ایران حیاتی است، برای این پهنه آبی در خلیج فارس حیاتی است و ما به هنجارهای بینالمللی و حقوق بینالملل پایبند خواهیم بود.
مجری:
منظورتان این است که برای هر کشتی که عبور میکند هزینهای دریافت نخواهید کرد یا آنها را تهدید به انفجار نخواهید کرد؟
خطیب زاده:
اینها گزارههای معیوب جدیدی است که برخی در حال مطرح کردن آن هستند. چرا باید نفتکشها و کشتیها را منفجر کنیم؟ اگر «عبور ایمن» به معنای یک پروتکل جدید باشد که تضمین کند این پهنه آبی برای همیشه صلحآمیز خواهد بود، خب این طبیعی و برای همه قابل قبول است. اما اگر کسانی هستند که ناوهای جنگی و تجهیزات نظامی به خلیج فارس میفرستند— از جمله زیردریاییهای اتمی— در آن صورت دیگر دقت مضاع میخواهد. عبور ایمن، یک خیابان یکطرفه نیست، بلکه باید دوطرفه باشد. ایران و عمان باید اطمینان حاصل کنند که آبهای سرزمینیشان در معرض تهدید آلودگی از جمله هستهای، مثلا از سوی زیردریاییها قرار ندارد و همچنین از عبور امن بهعنوان پوششی برای حضور نظامی و ناوها سوءاستفاده نشود.
مجری:
در پایان، شما گفتید که ایران به دنبال یک «تفاهم دائمی» است. دونالد ترامپ در پیام اخیر خود در شبکههای اجتماعی آن را یک «توافق واقعی» نامیده است. چشمانداز رسیدن به چنین تفاهم دائمی را چگونه میبینید؟
خطیب زاده:
اگر بخواهم در ظرفیت شخصی صحبت کنم، تردیدهای زیادی دارم. من نسبت به آمریکاییها بسیار تردید دارم، زیرا آنها به همه نشان دادهاند که این چرخه معیوب— خسته کردن دیپلماسی با خود دیپلماسی، خسته کردن مذاکرات با استفاده از مذاکرات، و سپس بازگشت به اقدام نظامی— چیزی است که به آن عادت دارند. آنها به این نوع رفتار یعنی دیکته کردن به جای مصالحه معتاد شدهاند؛ بنابراین دلایل زیادی برای تردید وجود دارد و سطح بدبینی در ایران هنوز بسیار بالا است. کل ملت در سوگ است، بهخاطر هزاران ایرانی که جان خود را از دست دادهاند و رهبر ما که در دفتر خود ترور و شهید شد و بسیاری مسائل دیگر.
اما بهعنوان یک دیپلمات، امیدوارم که در نهایت به یک تفاهم برسیم و این موضوع را حلوفصل کنیم— در چارچوب منافع ملی خودمان و در چارچوب منافع منطقهای. ممکن است بتوانیم به نوعی تفاهم برسیم درباره پایان همیشگی جنگ، تعهدات متقابل و بازسازی و توسعه ایران پس از خسارتهای میلیاردی که بر کشورم تحمیل شده است.
مجری:
سعید خطیبزاده، معاون وزیر امور خارجه ایران، از شما بسیار سپاسگزارم که امروز صبح با ما صحبت کردید.
