جوان آنلاین: جمله مشهوری از یکی از اندیشمندان روایت شده که میگوید: «تربیت پس از نان، نخستین احتیاج بشر است» و این عبارت به تنهایی نشان از اهمیت بیچون و چرای تربیت برای رشد و تکامل شخصیت انسان دارد. بر این اساس هشتم اسفند در تقویم رسمی جمهوری اسلامی ایران به عنوان روز امور تربیتی و تربیت اسلامی نامگذاری شده است تا تأکیدی بر ضرورت تربیت در کنار تعلیم و حتی مقدم بر آن باشد. این نامگذاری در عین حال یادآور نهادی است که پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران با هدف تقویت بعد تربیتی مدارس شکل گرفت تا آموزش از سطح انتقال صرف دانش فراتر رود و به عرصه پرورش انسانهای متعهد، مسئول و متوازن ارتقاء یابد. با این وصف بزرگان اندیشههای تربیتی معتقدند تربیت باید سالها قبل از تولد فرزند آغاز شود و این یعنی زوجین باید سالها قبل از فرزنددارشدن به تربیت خودشان بیندیشند تا بتوانند از پس تربیت فرزند پس از تولد بربیایند. تعلیم و تربیت اگرچه در گفتار روزمره گاه مترادف به کار میروند، اما در حقیقت دو ساحت مکملاند. تعلیم، انتقال دانش و مهارت است؛ فراگیری علوم، آشنایی با فناوری، تقویت توان تحلیل و یادگیری ابزارهای لازم برای زیستن در جهان امروز. آموزش، ابزار زندگی را در اختیار انسان قرار میدهد و او را برای حضور مؤثر در جامعه آماده میکند. اما تربیت، شیوه درست استفاده از همین ابزارها را میآموزد. تربیت، جهتدهنده دانایی است؛ به انسان کمک میکند تا میان درست و نادرست تمایز بگذارد، مسئولانه تصمیم بگیرد و از آموختههای خود در مسیر خیر و پیشرفت بهره ببرد. با این نگاه باید گفت تعلیم بدون تربیت ابتر و ناقص است. آموزش بدون پرورش، به شکلگیری شخصیتهایی ناتمام میانجامد؛ افرادی که مهارت دارند، اما ارزشمدار نیستند، اطلاعات دارند، اما مسئولیتپذیری در آنها نهادینه نشده است. دانشی که با تربیت همراه نباشد، ممکن است در خدمت منفعتطلبی یا آسیب قرار گیرد. در مقابل، تربیت صحیح، حتی دانستههای اندک را نیز به سرمایهای ارزشمند برای رشد فرد و جامعه تبدیل میکند. با اینهمه و شوربختانه باید گفت طی سالهای اخیر سهم تربیت در خانه و مدرسه کم و کمتر شده و درعوض، تعلیم و آموزش سهم بیشتری پیدا کرده است، تا جایی که حوزه تعلیم در حال بلعیدن تربیت است!
در جهانی که کودکان و نوجوانان با سیلی از اطلاعات، رسانهها و الگوهای متنوع مواجهاند، اهمیت تربیت و همگرایی تعلیم و تربیت و در عین جال همافزایی خانه و مدرسه در این زمینه، دوچندان میشود، وهمانگونه که تأکید شد تعلیم، مسیر آگاهی را هموار میکند و ابزارهای پیشرفت را در اختیار میگذارد، اما تربیت، قطبنمای حرکت را تنظیم میکند. خانواده نیز بذر ارزشها را میکارد و مدرسه آن را آبیاری و هدایت میکند. نتیجه این همکاری، پرورش انسانهایی است که نهتنها دانا، بلکه خردمند، مسئول و اخلاقمدارند. در حالی که تعلیم بدون تربیت شخصیت فرزندان ما را ناتمام میگذارد و انسان ناتمام بیتردید زندگی ناتمام، ناقص و توام با چالشهای بسیار خواهد داشت.
