جوان آنلاین: مناسبات ایران و روسیه بر پایه سند راهبردی۲۰۲۵، به ویژه در حوزه نفت و گاز، از مرحله تفاهم وارد اجرا شده است. بر اساس تفاهمنامههای جدید که به امضا رسیده است، روسها برای توسعه هفت میدان نفتی ایران مشارکت خواهند داشت. به گفته مدیرکل اروپا، امریکا و کشورهای مستقل مشترکالمنافع (CIS) وزارت نفت، «شرکتهای بزرگ روسی در هفت میدان نفتی ایران سرمایهگذاری کردهاند و اکنون حدود ۶درصد تولید نفت ایران از سوی شرکتهای روسی انجام میشود»، هدف این است که با سرمایهگذاری بیشتر این سهم به ۱۲درصد برسد. در بخش گاز نیز اعلام شد مذاکرات واردات گاز از روسیه به مراحل پایانی رسیده و فقط موضوع قیمت و نحوه پرداخت باقی مانده است.
نوزدهمین کمیسیون مشترک همکاریهای اقتصادی میان ایران و روسیه از روز دوشنبه در تهران آغاز بهکار کرد و طی روزهای گذشته (۲۶ و ۲۷ بهمن)، ۱۷کارگروه تخصصی در حوزههای مختلف اقتصادی با بر گزاری نشستهای جداگانه به تبادلنظر پرداختند. بهطور معمول در بر گزاری کمیسیون، ابتدا جلسات تخصصی کارگروهها برگزار میشود و سپس محتوا و نتایج این جلسات در نشست نهایی موردتوافق و امضا قرار میگیرد.
در نوزدهمین کمیسیون هم که در تهران برگزار شده است، کارشناسان ایرانی و روسی با بررسی دقیق مباحث اقتصادی تلاش کردهاند چارچوب اجرایی توافقهای جدید را ترسیم کنند. این کمیسیون طیف گستردهای از موضوعات از جمله راهآهن، بهداشت، آموزش، حملونقل و استاندارد را دربرمیگیرد و در مجموع یک سند اصلی و چهار یادداشت تفاهم حاصل یک سال مذاکره و همکاری مستمر میان ایران و روسیه است که به امضا رسید، همچنین زیرساختهای لازم برای واردات گاز از روسیه فراهم شده است و مذاکرات در این زمینه همچنان ادامه دارد. در آخرین روز این کمیسیون، یادداشت تفاهمی با حضور مقامهای عالیرتبه دو کشور، بین محسن پاکنژاد، رئیس طرف ایرانی کمیسیون و وزیر نفت جمهوریاسلامی ایران و سرگئی تیسیلیوف، رئیس طرف روسی کمیسیون و وزیر انرژی روسیه امضا شد. این سند با تأکید بر توسعه همکاریهای اقتصادی، تجاری و فنی بین تهران و مسکو، چارچوب اجرایی توافقهای دو کشور در حوزههای انرژی، نفت و گاز، فرآوردههای نفتی، حملونقل، بانکی و سرمایهگذاری را ترسیم میکند.
بازتاب برگزاری کمیسیون مشترک ایران و روسیه در رسانههای خارجی
برگزاری کمیسیون اقتصادی ایران و روسیه، در شماری از رسانههای خارجی بازتاب داشت و آن را نشانهای از تعمیق همکاریهای انرژی، پیشرفت پروژههای حملونقل راهبردی، گسترش تعاملات مالی با ارزهای ملی، توسعه همکاریهای هستهای صلحآمیز و حرکت از مرحله مذاکره به اجرا توصیف کردند.
پایگاه خبری ایلخا ILKHA به توسعه همکاریهای ایران و روسیه در حوزه انرژی هستهای پرداخت و به نقل از وزیر انرژی روسیه اعلام کرد: ساخت واحدهای دوم و سوم نیروگاه بوشهر در حال انجام است و امکان احداث واحدهای جدید در دست بررسی قرار دارد.
رسانههایی مانند Sputnik و TASS نیز اعلام کردند مذاکرات برای توسعه میادین نفتی مشترک و قرارداد واردات گاز روسیه به مراحل پایانی رسیده است. TASS هم به نقل از وزیر انرژی روسیه گزارش داد که حجم تجارت دو کشور (ایران و روسیه) در ۱۱ماهه ۲۰۲۵ با رشد ۱/۱۳ درصدی به ۸/۴ میلیارد دلار رسیده است. تحلیلگران خارجی نیز این نشست را در چارچوب تقویت همکاری میان دو کشور تحت تحریم و بازآرایی معادلات ژئوپلیتیکی منطقه ارزیابی کردند.
شتاب در همکاریهای اقتصادی ۲ کشور
محسن پاکنژاد، وزیر نفت با اشاره به محورهای اصلی مذاکرات گفت: در حوزه انرژی، بهویژه در زمینه توسعه میدانهای نفت و گاز و تجارت گاز، گفتوگوهای مهمی انجام شد که محور اصلی آن واردات گاز از روسیه بود و این موضوع با جدیت در دستور کار قرار دارد. وزیر نفت با بیان اینکه در حوزه حملونقل، پروژه راهآهن رشت- آستارا به عنوان یکی از طرحهای مهم مشترک بررسی و موانع موجود تا حد زیادی رفع شد، ادامه داد: طرف روسی نیز متعهد شد عملیات اجرایی این پروژه از ابتدای آوریل ۲۰۲۶ (فروردین ۱۴۰۵) آغاز شود.
پاکنژاد بیان کرد: در زمینه استفاده صلحآمیز از انرژی هستهای، بهویژه توسعه فازهای دوم و سوم نیروگاه اتمی بوشهر، توافق شد روند اجرای پروژهها با سرعت بیشتری دنبال شود.
وی با اشاره به همکاریهای اقتصادی و تجاری دو کشور ادامه داد: در حوزه تأمین غلات، نهادههای دامی و محصولات کشاورزی نیز جمعبندیهای مناسبی حاصل شد که میتواند نقش مهمی در تأمین نیازهای کشور ایفا کند.
وزیر نفت با تأکید بر اهمیت دستاوردهای این کمیسیون گفت: بخش مهمی از تفاهمهای گذشته که با موانعی روبهرو بود، با مذاکرات کارشناسی انجامشده تعیین تکلیف شد و اکنون وارد مرحله اجرا شده است. دبیرخانه کمیسیون مشترک در دو کشور نیز مسئولیت پیگیری اجرای بندهای توافقشده را بهعهده خواهد داشت.
پاکنژاد گفت: با فعال شدن سازوکارهای اجرایی و رفع موانع موجود، انتظار میرود همکاریهای اقتصادی و انرژی میان ایران و روسیه با شتاب بیشتری توسعه یابد و دو کشور بتوانند از ظرفیتهای گسترده موجود برای توسعه همکاریها بهرهبرداری کنند.
پیگیری تفاهمنامه ۴۰میلیارد دلاری
سیدعلیمحمد موسوی، معاون امور بینالملل و بازرگانی وزارت نفت نیز در حاشیه برگزاری نوزدهمین کمیسیون مشترک همکاریهای اقتصادی ایران و روسیه در جمع خبرنگاران با بیان اینکه کمیسیون مشترک بستری برای ثبت و ارزیابی پیشرفت همکاریهای دوجانبه است، گفت: طرفین در طول سال از طریق نشستهای منظم، مذاکرات خود را پیش میبرند و در کمیسیون مشترک، این پیشرفتها در سطح وزرا بررسی و نهایی میشود، همچنین با پایان این دوره، ریاست کمیسیون مشترک به طرف روس واگذار شد و هم اکنون روند برگزاری بیستمین اجلاس همکاریهای مشترک آغاز شده است.
وی با اشاره به همکاریهای نفتی میان دو کشور تصریح کرد: تاکنون هفت میدان نفتی در اختیار طرف روس قرار گرفته و این پروژهها در حال اجراست. ایران آمادگی کامل برای جذب سرمایهگذاری خارجی، نهتنها از سوی روسیه، بلکه از سوی سایر کشورها را دارد.
معاون امور بینالملل و بازرگانی وزارت نفت با بیان اینکه تفاهمنامه ۴۰میلیارددلاری امضاشده میان ایران و روسیه همچنان معتبر است و روند مذاکرات برای تبدیل این تفاهمنامهها به قراردادهای اجرایی ادامه دارد، تصریح کرد: این تفاهمنامهها به صورت مرحلهای پیش میروند و برخی از آنها وارد مرحله امضای قرارداد شدهاند و انتظار میرود سال آینده، زمان به ثمر رسیدن این همکاریها باشد.
موسوی با اشاره به همکاریهای ایران با کشورهای منطقه و تولیدکنندگان انرژی گفت: جمهوری اسلامی ایران در چارچوب سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) و متحدانش (اوپکپلاس) و مجمع کشورهای صادرکننده گاز (جیئیسیاف) همکاری نزدیک و مثبتی با کشورهای منطقه و سایر تولیدکنندگان دارد و این همکاریها برای همه طرفها سودمند و راهبردی است.
حمایت مجلس از توسعه همکاریهای ایران با روسیه
عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی با مثبت ارزیابی کردن برنامههای وزارت نفت برای گسترش همکاریهای انرژی با کشورهای منطقه، بهویژه روسیه تأکید کرد: اجرای دیپلماسی فعال انرژی و توسعه تعاملات با همسایگان، مزیتهای قابلتوجهی برای اقتصاد کشور به همراه دارد. شهباز حسنپوربیگلری درباره روابط راهبردی ایران و روسیه بهویژه در بخش اقتصادی بیان کرد: هر دو کشور تجربه مقابله با تحریمها را در کارنامه دارند و ضروری است این تجربیات در حوزههای مختلف از جمله نفت، بانکی و مالی میان دو طرف به اشتراک گذاشته شود.
وی با اشاره به حضور مسئولان روسیه در ایران با وجود شرایط کنونی و تداوم تحریمها افزود: در حوزه نفت و گاز کشور در همین شرایط اقدامهای قابلتوجهی انجام شده که شایسته تقدیر است، همچنین برگزاری نشست کمیسیون مشترک اقتصادی ایران و روسیه در تهران، نشاندهنده پویایی و فعالبودن دیپلماسی اقتصادی کشور است. با توجه به اینکه همکاریهای ایران و روسیه ماهیتی راهبردی دارد، میتوان گفت سطح هماهنگی و تعامل میان تهران و مسکو در شرایط کنونی قابل قبول و رو به پیشرفت است.
