جوان آنلاین: آسیب دیدن مساجد، تنها خسارت به یک ساختمان نیست، ضربه به روح محله، انسجام اجتماعی و حافظه عاطفی مردم است. این حادثه هم چالشی برای جامعه و هم فرصتی برای تقویت همدلی و مسئولیتپذیری نسل جدید به شمار میرود. حجتالاسلام والمسلمین علی وثوقی، کارشناس مذهبی و امام جماعت که در دل حوادث و اغتشاشات اخیر حضور داشت و نقش فعالی در مواجهه با مدیریت شرایط و حفظ آرامش ایفا کرد، میگوید: «مسجد فقط متعلق به یک محله نیست. اگر چراغ مسجدی خاموش شده، روشن کردن دوباره آن، مسئولیت جمعی ماست.»
وقتی خبر آتشسوزی مساجد را شنیدید یا سوختن آن را دیدید، چه حسی داشتید؟
راستش را بخواهید، ابتدا مثل یک خبر معمولی از کنار آن نگذشتم. برای من، مسجد فقط محل کار یا مسئولیت اداری نیست، بخشی از زندگی است. وقتی تصویر مسجدی سوخته را دیدم، حس کردم خاطره جمعی مردمی زخمی شده است.
چه احساسی بر جمع حاضر غالب بود؟
اندوهی همراه با نگرانی. اندوه برای حرمت شکسته شده، نگرانی برای خلئی که در دل یک محله ایجاد میشود. مسجد که آسیب میبیند، گویا ریتم زندگی محله دچار اختلال میشود.
این «اختلال در زندگی محله» یعنی چه؟
یعنی جایی که مردم برای آرامش، گفتوگو، یادگیری و حتی حل اختلافات به آن رجوع میکردند، ناگهان غایب میشود. مسجد، حافظه عاطفی محله است.
در ایجاد حس مسئولیت برای ترمیم و بازسازی مساجد سوخته آن را چگونه مطرح کردید؟
با ادبیات گلایه یا خشم نه، بلکه بیشتر درباره مفهوم «همدلی» صحبت کردم. اینکه اگر مسجدی حتی دور از ما آسیب دیده، واکنش ما فقط تأسف نباشد و به مسئولیت تبدیل شود.
واکنش نسل جوان چه بود؟
جالب و امیدوارکننده بود. نوجوانها و جوانها بیش از همه سؤال میپرسیدند: «ما چه کار میتوانیم بکنیم»، همین پرسش، نشانه زنده بودن حس تعلق است.
چه پاسخی به آنها دادید؟
گفتم سهم شما فقط کمک مالی نیست. از تولید محتوا و روایت امید گرفته تا حضور در پویشهای مردمی، حتی گفتوگو با دوستان و همسالان، چون بازسازی مسجد، یک حرکت فرهنگی هم هست.
از نگاه تربیتی، این اتفاق چه پیامی دارد؟
فرصتی برای آموزش مسئولیت اجتماعی. میتوان به نسل جدید آموخت که نسبت به نمادهای هویتی جامعه بی تفاوت نباشند. درد مشترک، اگر درست هدایت شود، سرمایه تربیتی است.
برخی جوانها ممکن است فاصله عاطفی با مسجد داشته باشند. این حادثه میتواند آن فاصله را کم کند؟
بله، به شرطی که روایت درست شکل بگیرد. وقتی جوانها ببینند مسجد فقط محل عبادت نیست، بلکه پناهگاه اجتماعی است، نگاهشان تغییر میکند.
شخصاً چه تصمیمی گرفتید؟
با چند مسجد دیگر هماهنگ شدیم برای همراهی در پویشهای ترمیم. تأکید ما این بود که کمکها مردمی، شفاف و هدفمند باشد.
آیا مردم نسبت به شفافیت حساسند؟
اعتماد، مهمترین سرمایه اجتماعی است. هر جا مردم بدانند کمکشان دقیق و روشن هزینه میشود، مشارکت هم بیشتر میشود.
به نظر شما، در شبهای رمضان، این دغدغه پررنگتر میشود؟
قطعاً. رمضان ماه مسجد است، ماه بازگشت دل ها. تصور مسجدی خاموش در این شبها برای هر مؤمنی سنگین است.
پیام شما به مردم چیست؟
مسجد فقط متعلق به یک محله نیست. اگر چراغ مسجدی خاموش شده، روشن کردن دوباره آن، مسئولیت جمعی ماست. مسجدهای آسیبدیده، آزمون همدلی جامعهاند. هر قدم کوچک مردم میتواند بخشی از این ترمیم بزرگ باشد.
