جوان آنلاین: فضای دیپلماسی بعد از چند هفته تنش بین تهران و واشنگتن تقویت شده ولی تقریباً هیچ چیزی قطعی نیست؛ توییت روز شنبه علی لاریجانی درباره «شکلگیری ساختاری برای آغاز مذاکرات»، گمانهزنیها درباره دستور کار، زمان، مکان، مذاکرهکنندگان و از همه مهمتر محتوای موضوعات قابل مذاکره را بیشتر کرده است. صبح دوشنبه خبرگزاری فارس نیز این فضا را تقویت کرد؛ خبری که به نقل از «منبعی آگاه در دولت» گزارش کرد که مسعود پزشکیان، رئیسجمهور، دستور آغاز مذاکرات با آمریکا را صادر کرده است، اما این خبر ساعتی بعد بدون توضیح حذف شد. این، به عدم قطعیتها موجود افزوده است. همزمان تسنیم از «احتمال دیدار عراقچی و ویتکاف در ترکیه» خبر داده؛ خبری که صحت آن تقریباً تأیید شده، ولی مکان و زمان این ملاقات هنوز نهایی نشده است. همزمان، سخنگوی وزارت خارجه گفته که در حال حاضر در مرحله تصمیمگیری هستیم و هیچ اطلاع رسمی درباره مکان، زمان یا حضور طرفها وجود ندارد». در پس این ابهامها، گزارشها و اما و اگرها، علی باقری، معاون دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی، عصر دیروز صراحتاً اعلام کرد که ایران «بنایی بر انتقال مواد غنی شده به هیچ کشوری ندارد» و اساساً مذاکرات «حول چنین امری نیست». این موضع باقری که وزارت امورخارجه نیز مهر تأیید بر آن زده، بعد از آن ابراز شد که گمانهزنیهایی درباره انتقال ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم ۶۰ درصدی ایران به خارج مطرح شد. کرملین آمادگی خود را برای انبار کردن مازاد اورانیوم ایران اعلام کرده و رویترز نیز حدس زده که تهران «ممکن است» خروج این ذخایر را بپذیرد، مشروط به لغو کامل تحریمها. در فضای خاکستری بین مذاکره و جنگ که البته در چند روز اخیر به سمت دیپلماسی سنگینتر شده، عباس عراقچی، وزیر خارجه، دیروز دو پیام همزمان را مخابره کرد: ایران آماده توافقی عادلانه و سریع برای تضمین غیرنظامی بودن برنامه هستهای است، اما اگر «اشتباه محاسبه یا تجاوز» رخ دهد، برای آن سناریو هم آماده است.
***
با شدت گرفتن گمانهزنیها درباره ازسرگیری مذاکرات هستهای میان تهران - واشینگتن، برخی منابع غیررسمی احتمال انتقال حدود ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم غنیشده ۶۰ درصدی ایران را مطرح کردند، این گمانهزنی با اعلام آمادگی طرف روس و حدس و گمانها درباره نقش آنکارا تقویت شده است. اما معاون سیاست خارجی شورای عالی امنیت دیروز اعلام کرد که ایران «بنایی بر انتقال مواد غنیشده هستهای به هیچ کشوری ندارند.»
علی لاریجانی، رئیس شورای عالی امنیت ملی روز شنبه با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی ایکس، از پیشرفت شکلگیری ساختاری برای مذاکرات خبر داد. دیروز هم دو خبرگزاری خبری را منتشر کردند مبنی بر دستور مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران که وی دستور مذاکرات با امریکا در چارچوب مسائل هستهای را صادر کرده است. هرچند این خبر، ساعتی بعد از خروجی این دو رسانه حذف شد، اما اظهارات موجود در فضای دیپلماتیک، احتمال آغاز مذاکرات هستهای را تقویت کرده است. سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه بعدازظهر دوشنبه در مراسم تجدید میثاق با آرمانهای امام (ره) در تشریح جنگافروزی غربیها در سایه حرکت ایران در مسیر دیپلماسی گفت: «ما در عین حال که همواره مرد جنگ بودهایم همواره مرد دیپلماسی هم بودهایم. هیچگاه دیپلماسی را رها نکردهایم و فرصتی را برای تأمین منافع مردم ایران از دست ندادهایم.» عراقچی با بیان اینکه «ما با نیروهای مسلح در یک سنگر هستیم و آنها وظیفه خود را انجام میدهند و ما هم وظیفه خود را در دستگاه دیپلماسی انجام میدهیم و همه در راستای تأمین منافع و امنیت مردم ایران حرکت میکنیم»، گفت: «دشمنان بعد از شکست در این توطئه اخیر، آنها هستند که مجدداً صحبت از دیپلماسی میکنند. ما آماده دیپلماسی هستیم به شرطی که از موضع برابر، احترام و منافع متقابل باشد. باید با مردم ایران با احترام صحبت کرد. هرکس با ملت ایران با احترام صحبت کند در همین چارچوب پاسخ میبیند و هر کس بخواهد با زور صحبت کند، همانگونه با زور پاسخ خواهد گرفت.» عراقچی تأکید کرد: «ما آماده دیپلماسی هستیم ولی دیپلماسی با ارعاب و تهدید همخوانی ندارد و درواقع دیپلماسی اصول خود را دارد.» عراقچی پیشتر نیز در واکنش به تهدید اخیر ترامپ با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «نیروهای مسلح شجاع ما با آمادگی کامل، و انگشت بر ماشه، آمادهاند بهطور سریع و قاطع به هرگونه تجاوز علیه خاک، حریم هوایی و آبهای سرزمینی کشور عزیزمان پاسخ دهند.»
در مرحله تصمیمگیری هستیم
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه، دیروز در نشست هفتگی با خبرنگاران درباره قریبالوقوع بودن مذاکرات و اینکه مذاکرات احتمالاً در چند روز آینده بین ایران و امریکا در ترکیه برگزار میشود و این مذاکرات به صورت مرحله به مرحله خواهد بود، گفت: «آن چیزی که روشن است این است که ما در این مرحله مشغول بررسی برخی از کلیات و هم جزئیات مربوط به پیشبرد این روند دیپلماتیک هستیم.» باقری ادامه داد: «طبیعی است که کشورهای منطقه نیز مساعی جمیله خود را در این روزها تشدید کردهاند. ما در مرحله تصمیمگیری هستیم و زوایای مختلف موضوع را مد نظر قرار دادهایم.» بقایی تأکید کرد: «برای ما زمان مهم است. ما در برخی از مراحل مذاکرات قبلی شاهد این بودیم که طرفهای مقابل از مذاکره سوءاستفاده میکردند. برای ما اینکه بتوانیم هرچه زودتر تحریمهای ظالمانه را کاهش دهیم یک برد خواهد بود و ما با دقت بالا و با در نظر گرفتن زمان موضوع را در دستور کار قرار دادهایم و امیدواریم بتوانیم در روزهای آینده در مورد جزئیات، بیشتر صحبت کنیم.» سخنگوی وزارت خارجه همچنین در پاسخ به سؤالی مبنی بر اینکه گفته میشود که در حال حاضر مذاکرات در راستای دور کردن سایه جنگ انجام میشود و احتمالاً موضوعاتی همچون رفع تحریمها چندان در دستور کار نیست، خاطرنشان کرد: «نه اینطور نیست. رفع تحریمهای اولویت اساسی برای ما است و همانطور که وزیر خارجه اشاره کردند، موضوع مذاکرات هستهای است و مطالبه ما رفع تحریمهای ظالمانه است.» بقایی ادامه داد: موضوعی که الان با آن روبهرو هستیم بحث تهدیدها نیز هست که باید در یک روند دیپلماتیک به آن پرداخته شود ولی همانطور که اشاره کردم در هر مذاکره رفع تحریمها یک اولویت اساسی برای ماست.
مختصات عبری یک «توافق خوب»
حضور ناوهای امریکایی در منطقه، لزوماً به معنی جدی بودن حمله نیست بلکه میتوان آن را به معنای ابزاری برای اعمال فشار در جهت مذاکرات مطلوب طرف غربی- صهیونیستی تفسیر کرد. شبکه۱۲ تلویزیون رژیم صهیونیستی به نقل از منابعی خبر داده که تلآویو سه شرط برای دستیابی به «توافق خوب» با ایران تعیین کرده است که مربوط به پایان دادن به برنامههای هستهای و موشکی و توقف حمایت از گروههایی است که آنها را «نیروهای نیابتی ایران» در منطقه مینامد. به نوشته این رسانه عبری، یسرائیل کاتس وزیر جنگ، دیوید بارنیا رئیس موساد و ایال زامیر رئیس ستاد ارتش اسرائیل در این جلسه شرکت کردند. این جلسه پس از مذاکرات زامیر در واشینگتن در هفته گذشته برگزار شد؛ جایی که او در مورد آمادگیهای مربوط به ایران و سطح هماهنگی با ایالات متحده گفتوگو کرد. این شبکه عبری خبر داده که طرف اسرائیلی در جلسات واشینگتن، اطلاعاتی در مورد آنچه که آن را «تواناییهای هوایی اسرائیل» علیه ایران توصیف کرد، به عنوان بخشی از آمادگیها برای سناریوهای احتمالی علیه تهران، ارائه کرده است. همچنین یک مقام امریکایی به شبکه ۱۲ گفت: «دولت امریکا از طریق چندین کانال پیامهایی را به ایران منتقل کرده است که نشاندهنده آمادگی او برای برگزاری جلسهای برای مذاکره در مورد توافق بین دو کشور است.» مقامات امریکایی اظهار داشتند که ترکیه، مصر و قطر در تلاشند به عنوان بخشی از تلاشهای دیپلماتیک با هدف جلوگیری از تشدید اوضاع به یک رویارویی نظامی گستردهتر در منطقه، در روزهای آینده جلسهای را در آنکارا ترتیب دهند و استیو ویتکاف فرستاده کاخ سفید و مقامات ایرانی را گرد هم آورند.» همچنین، روزنامه «الاخبار» در گزارشی با اشاره به گفتوگوی عبدالفتاح السیسی با مسعود پزشکیان رؤسای جمهور مصر و ایران نوشت که السیسی بر ادامه تلاشهای قاهره برای بازگرداندن امریکا و ایران به میز مذاکرات و دستیابی به «راهحل صلحآمیز و جامع» برای پرونده هستهای ایران تأکید کرد تا ثبات منطقهای و بینالمللی تقویت شود.
قبل از مذاکره درباره مواد غنی شده تصمیمگیری نمیشود
موضوع آینده حدود ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم ۶۰ درصدی ایران، مسئلهای است که بهطور مستقیم به مذاکرات گره خورده است. دیمیتری پسکوف، سخنگوی ریاستجمهوری روسیه دیروز با تأکید بر اینکه مسکو همچنان آماده کمک به کاهش تنشها درباره ایران است، گفت: «روسیه خارج کردن مازاد اورانیوم غنیشده از ایران را به عنوان یک گزینه ممکن برای کاهش عوامل تنشزا پیشنهاد داده است.» همچنین برخی گزارشهای رسانهای درباره انتقال این مواد به ترکیه مطرح شد. رویترز هم دیروز اعلام کرد که تهران ممکن است ذخایر اورانیوم غنیشده را به خارج ارسال کند، مشروط بر اینکه توافق شامل لغو تحریمهای اقتصادی باشد. این اخبار در شرایطی منتشر شد که علی باقری روز دوشنبه گفت: «مسئولان ایرانی بنایی بر انتقال مواد غنیشده هستهای به هیچ کشوری ندارند و مذاکرات اصلاً حول چنین امری نیست.» اسماعیل بقایی نیز در ارتباط با برخی از اخبار منتشر شده در ارتباط با توافق ایران برای انتقال مواد غنیشده به یک کشور ثالث و اخبار منتشر شده در این زمینه گفت: «این یکی از موضوعاتی است که در مذاکره در موردش تعیین تکلیف میشود نه قبل از مذاکره و درواقع نتیجه این موضوع در روند مذاکره مشخص میشود نه قبل از اینکه مذاکرهای انجام شود.»
فرانسه، عاملی مخرب در هر روند دیپلماتیک
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به «جوان» درباره اظهارات وزیر امور خارجه فرانسه مبنی بر اینکه ایران باید پیشنهاد مذاکره را بپذیرد و امتیاز اساسی بدهد، گفت: «وزیر امور خارجه فرانسه سخنان بسیار عجیب و بیربطی مطرح کرده است. امروز با یکی از دیپلماتهای الجزایری در این زمینه تلفنی صحبت و نکتهای بیان شد که بد نیست به آن اشاره شود تا میزان صداقت و جدیت ادعاهای بشردوستانه و دلسوزی این کشورها برای حقوق بشر مشخص شود. در تاریخ الجزایر، یکی از تلخترین دورانها دوره استعمار فرانسه بوده است و بهرغم گذشت چند دهه از استقلال الجزایر، فرانسویها هنوز حاضر نیستند جمجمهها و استخوانهای کسانی را که برای آزادی این کشور تلاش کرده و به شهادت رسیدهاند، بازگردانند. این واقعیت نشان میدهد که ادعای دلسوزی برای حقوق بشر از سوی فرانسه، بهویژه در موضوع ایران، فاقد صداقت است.» وی ادامه داد: «نوع صحبتهایی که وزیر امور خارجه فرانسه بیان کرده، بیش از هر چیز شائبه تبلور همان عادتی است که فرانسه در برهههای گذشته نیز از خود نشان داده است؛ به عنوان عاملی مخرب در هر روند دیپلماتیک و به عنوان یک «اسپویلر». فرانسه هیچ جایگاه قانونی یا اخلاقی برای مداخله یا اظهارنظر در هر روند دیپلماتیکی ندارد. این کشور در رابطه با مصوبه غیرقانونی و ناشایسته اتحادیه اروپا نیز نقش مخربی ایفا کرده است.» وی افزود: «بنابراین، ما طرفهای فرانسوی را دعوت میکنیم که برای احیای اعتبار و جایگاه در حال افول اتحادیه اروپایی به عنوان یک بازیگر که میتوانست نقش مثبت و مؤثری در تعاملات بینالمللی ایفا کند، اقدام کنند و به جای مداخله در امور داخلی ایران یا تلاش برای تخریب روندهایی که ممکن است در منطقه در حوزه دیپلماسی شکل گیرد، به بازسازی جایگاه خود بیندیشند.»
