جوان آنلاین: وزیر خارجه دیروز به ترکیه رفت آنهم در فضایی که اخبار متعددی از اهداف این سفر منتشر شده و فصل مشترک همه این اخبار، دستیابی به راهکاری دیپلماتیک در پی تنش آفرینی امریکاییها با اظهارات مداخلهجویانه و گسیل کردن ناوگروه به منطقه بود. عراقچی در این سفر یادآور شد که مذاکره با دیکته کردن تفاوت دارد و تهران برای مذاکره البته بدون تهدید و از موضع برابر آمادگی دارد و طرف مقابل باید بداند که توانایی دفاعی و موشکی ایران، جایی در هیچ مذاکرهای نخواهد داشت.
تنشآفرینی با تحرکات و اظهارات پیاپی امریکاییها، کشورهای منطقه را بر آن داشته است تا با توسل به رویکردهای دیپلماتیک در جهت آرام کردن اوضاع اقدام کنند. رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه روز جمعه در تماس تلفنی با مسعود پزشکیان همتای ایرانی خود، در این زمینه گفتوگویی داشت که بنابر بیانیهای که دفتر ریاست جمهوری ترکیه منتشر کرده، «خطرات امنیتی فزاینده ناشی از تشدید اخیر تنشها بین امریکا و ایران» یکی از محورهای رایزنی طرفین بوده است. اردوغان هم گفت که آماده میانجیگری بین ایران و امریکا برای کاهش تنشها است. گزارش میدلایستآی حاکی از این است که رئیسجمهور ترکیه، پیشنهاد داده است یک ویدئوکنفرانس بین دونالد ترامپ و پزشکیان برگزار شود. ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم غنیشده ۶۰ درصدی هم یکی دیگر از محورهایی است که درباره آن اخباری منتشر شده از جمله اینکه برخی منابع مدعیاند امریکا از طریق ترکیه از ایران خواسته در ازای جلوگیری از اقدام نظامی مستقیم، ۴۰۰ کیلو اورانیوم را تحویل دهد. همچنین، شبکه «سیانان» به نقل از مقامهای امریکایی گزارش داد: «واشینگتن و تهران از طریق واسطههای عمانی در مورد دیدار احتمالی برای جلوگیری از حمله امریکا پیامهایی رد و بدل کردند. دیدار مستقیمی بین وزیر امور خارجه ایران و فرستاده ویژه رئیسجمهور امریکا مورد بحث قرار گرفت، اما محقق نشد». سیانان به نقل از منابع خود نوشت: «نقطه اصلی اختلاف بین واشینگتن و تهران، درخواستهای امریکا برای محدودیت برد موشکهای بالستیک ایران است.» این منابع گفتند: «ایران از محدود کردن برد موشکهای بالستیک خود خودداری کرده و به واشینگتن اطلاع داده است که فقط در مورد برنامه هستهای خود بحث خواهد کرد». این گزارش همچنین میافزاید: «ارتش امریکا در حال استقرار سامانههای پدافندی بیشتر در خاورمیانه است تا از نیروهای خود در برابر هرگونه پاسخ احتمالی ایران محافظت کند.»
آمادگی همزمان برای جنگ و مذاکره
این گزارشها در شرایطی منتشر شد که سید عباس عراقچی دیروز در استانبول با هاکان فیدان، وزیر خارجه ترکیه کنفرانس خبری داشت و ضمن دفاع از مواضع ترکیه در جنگ ۱۲ روزه، به این موضوع اشاره کرد که امریکا از طریق واسطههای مختلف بارها درخواست مذاکره داشته است. رئیس دستگاه دیپلماسی گفت که ایران برای مذاکره هیچ مشکلی ندارد، اما مذاکره در سایه تهدید نمیتواند شکل بگیرد. حتماً باید تهدید را کنار بگذارند و مذاکره عادلانه و منصفانه را در پیش بگیرند. ضمن اینکه توانمندی دفاعی ایران و موشکهای ایران نیز هرگز موضوع هیچ مذاکرهای نخواهد بود. عراقچی درباره احتمال گفتوگو میان مقامات ایران و امریکا نیز گفت: «هنوز برنامهای برای دیدار ما و امریکاییها تنظیم نشده است. ما برای مذاکرات منصفانه و عادلانه آماده هستیم، اما مقدماتی باید در این خصوص انجام بگیرد؛ در مورد شکل، محل و موضوع گفتوگوها. امروز صحبتهای خوبی در این خصوص با آقای فیدان داشتیم و ما به این مشورتها با دوستان خود در منطقه ادامه میدهیم و امیدوارم بتوانیم بهزودی به یک چارچوب مشخصی که بتواند یک مذاکرات شرافتمندانه را تضمین کند، برسیم.» وزیر خارجه ایران درباره تهدیدات امریکا خاطرنشان کرد: «ایران همانطور که برای مذاکره آمادگی دارد، برای جنگ هم آماده است. ما از قبل از جنگ ۱۲ روزه آماده هستیم. همانطور که در آن زمان با قدرت به نیروهای تجاوزگر پاسخ دادیم، این بار نیز به همان شکل خواهد بود. این بار به دلیل ورود مستقیم امریکا، شرایط با جنگ گذشته تفاوت زیادی خواهد داشت و متأسفانه ممکن است از محدوده یک جنگ دوجانبه فراتر برود. این خاصیت شرایط موجود است. همانطور که قبلاً گفتم، امیدوارم عقلانیت حاکم شود و کسانی که به دنبال کشیدن منطقه به یک جنگ تمامعیار هستند، در اهداف خود ناموفق بمانند.» عراقچی درباره شروط امریکاییها درباره مذاکره و اینکه آنها موارد فراهستهای را در این خصوص مطرح کردهاند، گفت: «خیلی روشن است که مذاکره با دیکتهکردن تفاوت دارد. نتایج مذاکره در میز مذاکره روشن میشود نه قبل از آن. اگر یک طرف بخواهد خواستههای خود را از قبل تحمیل کند، این مذاکره نیست و ایران وارد چنین مذاکراتی نمیشود. مذاکراتی که همراه با تهدید باشد، مذاکره نیست و ما وارد چنین مذاکراتی نمیشویم. باید قاطعانه بگویم توانمندی دفاعی ایران و موشکهای ایران هرگز موضوع هیچ مذاکرهای نخواهد بود. هیچ کشوری آماده نیست درباره امنیت و دفاع خود با کسی مصالحه کند. امنیت مردم ایران به هیچکس مربوط نیست و توانمندیهای دفاعی خود را به هر میزان که برای دفاع از کشور لازم باشد، حفظ خواهیم کرد و گسترش خواهیم داد.»
اروپاییهای ناسپاس
وزیر خارجه ایران همچنین درباره تصمیم اروپا درباره تروریستی اعلامکردن سپاه پاسداران انقلاب اسلامی گفت: «من جز اینکه برای اشتباهات راهبردی اروپا و اشتباهات محاسباتی سنگین آنها تأسف بخورم، حرف دیگری نمیتوانم بزنم. اتحادیه اروپا یک نهاد رو به افول است و نقش خود را در جامعه بینالملل از دست داده است. اگر سپاه پاسداران نبود که با تروریستهایی مانند داعش مبارزه کند، اروپاییها مجبور بودند در خیابانهای خود با تروریسم مبارزه کنند. این یک ناسپاسی در حق کسانی است که با خون و فداکاری خود، منطقه و دنیا را از یک گروه تروریستی خطرناک نجات دادند. اتحادیه اروپا اشتباه کرده و مطمئن هستم به این اشتباه خود پی خواهد برد. اتحادیه اروپا بهجای اتخاذ اقدامات احساسی، به عقلانیت بازگردد.» فیدان نیز با اشاره به جانباختن شماری از ایرانیان در حوادث اخیر، با ملت ایران ابراز همدردی کرد و بر مخالفت ترکیه با هرگونه تنشآفرینی علیه ایران تأکید کرد و گفت: «مداخله نظامی تاکنون به هیچ نتیجه مثبتی منجر نشده و نخواهد شد.» فیدان با بیان اینکه «ازسرگیری گفتوگوهای ایران و امریکا درباره برنامه هستهای برای کاهش تنشهای منطقهای برای ما اهمیت دارد»، افزود: «ما میبینیم اسرائیل در تلاش است امریکا را متقاعد کند که علیه ایران دست به حمله نظامی بزند.»
موقعیت ایران با ونزوئلا فرق دارد
علاوه بر آنکارا، سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه در مصاحبهای با رسانههای ترکیه، خواهان میانجیگری شد و افزود: «از آنجا که ما روابط خوبی با هر یک از طرفین این مناقشه داریم، یعنی ایران و اسرائیل، همواره میانجیگری میکنیم تا تنشها را کاهش دهیم.» وی اظهار داشت: «کمی بیش از ۱۰ سال پیش، در سال ۲۰۱۵، روسیه نقش کلیدی در دستیابی به توافق بر سر برنامه هستهای ایران ایفا کرد، از جمله با انتقال اورانیوم غنیشده مازاد ایران به روسیه؛ اکنون ما آمادهایم کاری مشابه انجام دهیم.» لاوروف افزود: «آژانس اتمی هیچ بیانیهای در مورد این نقض آشکار منشور خود و معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای صادر نکرده است.» وزیر امور خارجه روسیه با اشاره به اظهارات مداوم ترامپ علیه ایران و تهدیدهای وی گفت: «امیدوارم که احتیاط و عقل سلیم، پیروز شود. من شنیدهام که رجب طیب اردوغان نیز خواستار جلوگیری از وضعیت نامطلوب شده است و ترکیه، مانند روسیه، آماده است نقش میانجی را ایفا کند. ما در این مورد، مانند بسیاری از مسائل دیگر، دیدگاههای مشابهی با آنکارا داریم.» لاوروف همچنین درباره پشت پرده سخنان ترامپ درباره ایران گفت: «نفت ایران از کشوری میآید که جزو تولیدکنندگان پیشرو این محصول است و من تقریباً مطمئن هستم که امریکاییها ترجیح میدهند بتوانند این جریانهای نفتی را نیز کنترل کنند.» وی افزود: «برخلاف ونزوئلا که در اقیانوس آزاد واقع شده است، ایران تنگه هرمز و ظرفیتهای ژئواستراتژیک خاص خود را در رابطه با تضمین امنیت مسیرهای نفتی دارد که با توجه به منافع رسمی و علناً اعلام شده دولت دونالد ترامپ، مورد طمع واشینگتن است.»
نقش مخرب ترامپ
فایننشالتایمز، گزارش داده درحالیکه رئیسجمهور امریکا از ابراز تمایل برای توافق با ایران صحبت کرده، مطالبات او مانع اصلی هرگونه پیشرفت دیپلماتیک به شمار میرود. فایننشالتایمز مینویسد یکی از موانع کلیدی دیپلماسی، برداشت تهران از شروط امریکا بهعنوان «تسلیم» است. تحلیلگران میگویند جمهوری اسلامی ایران تأکید دارد هرگونه گفتوگو باید بر پایه برابری باشد و مذاکره تحت فشار یا از موضع ضعف را رد میکند. فایننشالتایمز تأکید میکند با وجود تحرکات دیپلماتیک گسترده، بیاعتمادی میان تهران و واشینگتن همچنان عمیق است؛ بهویژه پس از آنکه ترامپ در آستانه دور ششم گفتوگوهای غیرمستقیم هستهای، از جنگ رژیم صهیونیستی در ماه ژوئن حمایت کرد. گاردین نیز در گزارشی نوشت: «افزایش ناگهانی تهدیدهای دونالد ترامپ علیه ایران میتواند اقدام مفیدی برای پرت کردن حواسها باشد، حال آنکه ترامپ به دلیل خشونت اعمالشده از سوی مأموران امنیت داخلی در مینهسوتا تحت فشار سیاسی داخلی قرار دارد.»
