جوان آنلاین: در حالی که اکثر کشورهای جهان سال ۲۰۲۶ را با امید به صلح، امنیت و رفاه آغاز کرده اند، ساکنان غزه در سایه جنگهای مداوم و محاصره همهجانبه با ترکیبی از ترس، نگرانی و اندک امید به سال جدید نگاه میکنند. دو سال گذشته، تحت حملات گسترده اسرائیل و تخریب زیرساختها، تجربهای سخت و عمیق از خشونت، ویرانی و ناکامی را برای مردم غزه رقم زده است. حتی توافقهای موقت آتشبس نتوانسته است آرامش واقعی و امنیت پایدار ایجاد کند و بیشتر به یک وضعیت «خاکستری» میان امید و یأس تبدیل شده است.
به گزارش مهر، با این حال، تحلیل تحولات سال ۲۰۲۶ نشان میدهد که چهار پرونده اصلی میتواند سرنوشت آینده غزه را تعیین کند: استمرار آتشبس، مسئله سلاح مقاومت، تشکیل دولت تکنوکرات و بازسازی زیرساختها. این پروندهها هم بر ساکنان غزه اثر مستقیم دارند و هم میتوانند تأثیرات مهمی بر تحولات منطقهای و سیاستهای بازیگران بینالمللی بگذارند.
تداوم آتشبس و شکنندگی توافق
از زمان امضای توافق آتشبس در ۱۰ اکتبر سال گذشته که بخشی از طرح صلح آمریکا بود اسرائیل همچنان به نقض آن ادامه داده است. تخریب منازل در محدوده «خط زرد»، هدف قرار دادن شهروندانی که قصد بازدید از املاک باقیمانده خود را دارند و محدود کردن ورود کمکهای انسانی، نشاندهنده ادامه سیاست فشار و تجاوز اسرائیل است. بیش از ۲۲۰۰ منزل در این مدت تخریب شده و حدود ۴۰۰ نفر جان خود را از دست دادهاند.
با شروع سال ۲۰۲۶، انتظار تغییر بنیادین در رفتار اسرائیل کم است. افزایش فعالیت نظامی و تحکیم مواضع در شرق غزه، حرکت مرزهای «خط زرد» به سمت غرب و تلاش برای محدود کردن فضای عملیاتی مقاومت، همگی نشاندهنده اراده اسرائیل برای حفظ وضعیت موجود است. تنها عامل مؤثر بر تغییر رفتار اسرائیل، فشار جدی و عملی آمریکا یا تحولات منطقهای است که بتواند مانع استمرار سیاست تجاوز شود. تحلیل کارشناسان نشان میدهد که شکنندگی توافق آتشبس، بیش از هر چیز ناشی از تضاد منافع و نگاه راهبردی طرفین است و بدون تضمینهای معتبر، ثبات پایدار نخواهد بود.
سلاح مقاومت؛ خط قرمز و نقطه حساس توافق
بحث خلع سلاح مقاومت، حساسترین و دشوارترین بخش توافق است و میتواند کل سازوکار آتشبس را به خطر بیاندازد. برای گروههای مقاومت تحویل سلاح به معنای اعلام شکست و تسلیم در برابر اسرائیل است و هر گونه مصالحه در این زمینه بدون تضمینهای واقعی و متوازن، قابل قبول نیست.
تحلیلها نشان میدهد که امکان توافق بر "وضع موجود سلاح" یا محدودیت تولید موشکهای دوربرد میتواند راهحل موقت و قابل قبول برای دو طرف باشد. چنین راهکارهایی، ضمن حفظ قدرت بازدارندگی مقاومت به طرف مقابل نیز اطمینان میدهد که تهدیدات مستقیم کاهش مییابد. در واقع توانایی یافتن راهکار میانه، میتواند نقطه عطفی در ثبات آتشبس باشد، اما نیازمند اراده واقعی بازیگران خارجی و منطقهای برای تضمین اجرا است.
تشکیل دولت تکنوکراتها؛ چالش سیاسی داخلی
تلاشها برای تشکیل یک دولت تکنوکرات موقت در غزه تاکنون با شکست مواجه شده است. موانع اصلی نه تنها از سوی اسرائیل بلکه از داخل به ویژه از سوی تشکیلات خودگردان فلسطین و شخص محمود عباس ایجاد شدهاند. نگاه انتقامی و سیاستهای کنترل قدرت، مانع پیشرفت این پرونده شده و روند حل بحران را کند کرده است.
با این حال، تحلیل روندهای منطقهای نشان میدهد که در سال ۲۰۲۶ احتمال توافق نسبی و تشکیل دولت تکنوکرات برای مدیریت موقت امور غزه وجود دارد. فشار کشورهای مصر، قطر و ترکیه همراه با نگاه آمریکایی به تثبیت ثبات در غزه میتواند زمینه توافق را فراهم کند. چنین دولت موقت، علاوه بر مدیریت بحرانهای انسانی، میتواند در هماهنگی با پروژه بازسازی، نقش تسهیلکننده داشته باشد و اعتماد ساکنان غزه را به فرآیند سیاسی افزایش دهد.
بازسازی غزه؛ اولویت حیاتی و چالش اقتصادی
پس از تخریب گسترده در سالهای گذشته، بیش از ۸۰ درصد زیرساختهای غزه نابود شده و بخش باقیمانده نیز آسیبهای جدی دیده است. مدارس، بیمارستانها، مراکز امدادی و زیرساختهای شهری و انرژی به شدت آسیب دیدهاند. بازسازی این زیرساختها برای ساکنان غزه، مسئلهای حیاتی و تعیینکننده برای بقای زندگی روزمره است.
چالش بازسازی به شدت با مسائل سیاسی، اقتصادی و امنیتی پیوند خورده است. تا زمانی که توافق بر سَر دولت تکنوکراتها و تضمین سلاح مقاومت حل نشود، امکان جذب کمکهای بینالمللی و بازسازی زیرساختها محدود خواهد بود. هزینههای بازسازی بالغ بر ۸۰ میلیارد دلار برآورد شده و نیازمند بازگشایی معابر، تأمین کمکهای مالی و هماهنگی بینالمللی است. حتی آغاز فرآیند برداشتن آوار و بازسازی بخشهای اصلی شهرها، با توجه به حجم تخریب، خود یک پروژه بزرگ و چند ساله خواهد بود.
پیامدهای منطقهای و جهانی تحولات غزه
تحولات غزه فراتر از مرزهای کوچک این منطقه، میتواند تأثیرات استراتژیک بر کل خاورمیانه و سیاستهای جهانی داشته باشد. هر تغییر در وضعیت امنیتی، سیاسی و اقتصادی غزه میتواند بر مذاکرات منطقهای، توافق های صلح و حتی تحولات امنیتی در کشورهای همسایه تأثیرگذار باشد. قدرت و انعطاف مقاومت، حتی در شرایط محاصره و فشار اقتصادی، نشان میدهد که معادلات امنیتی در خاورمیانه بدون در نظر گرفتن نقش غزه و نیروهای مقاومت غیرممکن است.
از سوی دیگر، ادامه سیاستهای اسرائیل و نقض آتشبس، همراه با محدودیتهای بینالمللی و کمتوجهی برخی بازیگران جهانی، میتواند روند بازسازی و تثبیت سیاسی را به تأخیر اندازد و نارضایتیها و فشارهای اجتماعی را افزایش دهد.
چشم انداز
با وجود شرایط سخت، یک نکته روشن است: هرچند دشمن به دنبال تضعیف مقاومت و تثبیت سلطه خود است، تاریخ نشان داده است که مقاومت فلسطینی حتی در شرایط دشوار، توانایی بازسازی، حفظ هویت و دفاع از حقوق مردم خود را دارد. جنگ اخیر در غزه باوجود تخریبها و فشارها، نشان داد که مقاومت استراتژیک، همواره فرصتی برای معادلات جدید سیاسی و شکست پروژههای تجاوزکارانه دشمن ایجاد میکند.
پیامدهای استراتژیک «طوفان الاقصی» هنوز به طور کامل آشکار نشده و با گذر زمان مشخص خواهد شد که اسرائیل متحمل خسارات جدی شده است. این امر میتواند به بازتعریف معادلات منطقهای و حتی بازنگری در ساختارهای قدرت در خاورمیانه منجر شود. به عبارت دیگر، هرچند غزه کوچک و محاصره شده است، اما نقش آن در تعیین آینده فلسطین و منطقه حیاتی است و قدرت مقاومت، خط قرمز همه سیاستهای تجاوزکارانه را مشخص کرده است. در نهایت، سال ۲۰۲۶ میتواند نقطه عطفی برای ساکنان غزه باشد؛ سالی که امید و مقاومت با چالشهای عملی و سیاسی پیوند میخورد و آیندهای که هنوز قابل پیشبینی کامل نیست، اما به طور طبیعی در مسیر بازسازی، تثبیت امنیت و استمرار مقاومت شکل خواهد گرفت.
