جوان آنلاین: ایجاد شفافیت در عملکرد شرکتهای دولتی یکی از جنبههای ضروری حکمرانی خوب و پاسخگویی است. شفافیت به عموم و کارشناسان امکان دسترسی به اطلاعات مالی مهم را میدهد و آنها را قادر میسازد سودآوری، بهرهوری و اثربخشی این شرکتها را ارزیابی کنند. به باور برخی کارشناسان، اگر بناست اتفاق مثبتی در حوزه شرکتداری بخش عمومی و دولتی رخ دهد، باید علاوه بر انتشار صورتهای مالی شرکتهای دولتی، انتشار گزارشهای قابل استفاده نیز در دستور کار باشد. این گزارشها از داخل همان صورتهای مالی منتشره بیرون میآید و به شفافیت واقعی منجر میشود.
دولت اقداماتی در راستای شفافسازی تاریکخانه مربوط به عملکرد شرکتهای دولتی انجام داده است. در همین ارتباط، شاهد انتشار صورتهای مالی این شرکتها، تصویب آییننامه انتظامبخشی و شفافسازی عملکرد شرکتهای دولتی و انتشار کتاب نگاهی بر عملکرد شرکتهای دولتی هستیم. در چارچوب انتشار صورتهای مالی شرکتهای دولتی، صورتهای مالی تمامی شرکتهایی که به نحوی انتصاباتش از سوی دولت صورت میگیرد، منتشر میشود. تمامی شرکتهایی که به نحوی تحت کنترل و مدیریت دولت هستند، شامل این شفافسازی شدهاند.
انتشار صورتهای مالی شرکتهای دولتی به چند دلیل حائز اهمیت است. شرکتهای دولتی معمولاً بخش قابل توجهی از بودجه کشور را در اختیار دارند. افراد و کارشناسان میتوانند با در دسترس قراردادن صورتهای مالی خود در اختیار مردم، درک بهتری از وضعیت سود و همچنین زیانها و هزینههای متحملشده از سوی این شرکتها داشته باشند. این اطلاعات برای اطمینان از پاسخگویی و جلوگیری از فساد در این سازمانها حیاتی است. شفافیت همچنین به عنوان مبنایی برای افزایش نظارت بر شرکتهای دولتی عمل میکند. زمانی که اطلاعات مالی به راحتی در دسترس باشد، نظارت بر فعالیتهای این شرکتها برای اشخاص ثالث مستقل و نهادهای نظارتی آسانتر میشود. با این کار احتمال فساد و سوءمدیریت کاهش مییابد و شرکتها در قبال اقدامات خود پاسخگو هستند.
برآورد میشود تا پایان سال صورتهای مالی بیش از ۲ هزار شرکت دولتی شفاف شود. این رویکرد پیشگیرانه گامی مثبت در جهت حصول اطمینان از باز بودن عملکرد این شرکتها برای بررسی عمومی است. یکی از مزایای کلیدی شفافیت در عملکرد شرکتهای دولتی تأثیر بالقوه آن بر سودآوری و بهرهوری است. با در دسترس قرار دادن اطلاعات مالی به صورت عمومی، شناسایی نقاط ضعف و پیشنهاد بهبود برای کارشناسان و ذینفعان آسانتر میشود. این به نوبه خود میتواند منجر به افزایش سودآوری و بهرهوری در شرکتهای دولتی شود.
پس از گذشت دو سال از آغاز عملیاتیشدن شفافیت مالی، تعداد قابل توجهی از شرکتهای دولتی در ایران توانستهاند زیان انباشته خود را کاهش دهند. این امر اثربخشی شفافیت و نقش حیاتی این موضوع در ارتقای سلامت مالی این سازمانها را نشان میدهد. شفافیت با برجستهکردن عملکرد مالی شرکتهای دولتی، ذینفعان را قادر میسازد اقدامات لازم را برای بهبود سودآوری و بهرهوری خود انجام دهند. علاوه بر این، شفافیت در صورتهای مالی برای سلامت کلی اقتصاد ایران بسیار مهم است. شرکتهای دولتی با توجه به بودجه و داراییهای قابل توجهی که دارند، نقش بسزایی در فضای اقتصادی کشور دارند. به حداقل رساندن هزینهها و به حداکثررساندن بهرهوری و سودآوری در این شرکتها به نفع مردم و دولت امری ضروری است.
نتیجهبخشی شفافیت شرکتهای دولتی
محمد آریننژاد، کارشناس اقتصاد مالی در گفتگو با «جوان» در رابطه با اهمیت شفافیت در عملکرد شرکتهای دولتی گفت: شفافیت در عملکرد شرکتهای دولتی برای موفقیت کلی این نهادها و در کل اقتصاد از اهمیت بالایی برخوردار است. زمانی که صورتهای مالی شرکتهای دولتی به صورت عمومی برای عموم مردم منتشر میشود، نه تنها عملکرد این شرکتها را بهبود میبخشد، بلکه به رشد اقتصاد کشور نیز کمک میکند. این شفافیت به عنوان مبنایی برای کاهش ناکارآمدی و فساد در این شرکتها عمل و سیستم نظارتی را از سوی عموم مردم ایجاد میکند، در نتیجه مسئولیت پاسخگویی و حکمرانی مؤثر را ارتقا میدهد.
وی افزود: نقش کلیدی شفافیت صورتهای مالی شرکتهای دولتی و عمومی در بهبود عملکرد آنها قابل اغراق نیست. هنگامی که صورتهای مالی در دسترس عموم قرار میگیرد، سطحی از پاسخگویی را برای مدیریت و ذینفعان این شرکتها ایجاد میکند. این شفافیت به افزایش اعتماد و اطمینان در عملکرد و تصمیمگیری این شرکتها منجر میشود. زمانی که عموم مردم به عملکرد مالی شرکتهای دولتی دسترسی داشته باشند، سیستم کنترل و تعادل ایجاد میکند، در نتیجه احتمال فساد و سوءمدیریت را کاهش میدهد. علاوه بر این، صورتهای مالی شفاف اطلاعات ارزشمندی را برای سرمایهگذاران، اعتباردهندگان و سایر ذینفعان فراهم میکند که میتواند جذابیت و ثبات این شرکتها را افزایش دهد.
آریننژاد ادامه داد: علاوه بر این شفافیت صورتهای مالی شرکتهای دولتی و عمومی نیز بر اقتصاد کل کشور تأثیر بسزایی دارد. زمانی که این شرکتها به طور کارآمد و مؤثر عمل کنند، در نتیجه افزایش بهرهوری و سودآوری این نهادهای دولتی، به اقتصاد سالمتر منجر میشود. یک بخش دولتی سالم و قوی میتواند به عنوان یک کاتالیزور برای رشد اقتصادی عمل کند، زیرا فرصتهایی برای ایجاد شغل و سرمایه گذاری ایجاد میکند. این به نوبه خود به بهبود کلی شرایط اقتصادی کشور کمک میکند.
وی افزود: همچنین تأثیر قابل توجهی بر شرکتهای دولتی دارد، زیرا شفافیت صورتهای مالی آنها محیطی را برای سیاستهای بهتر و بهینهتر برای حاکمان بخش اقتصادی ایجاد میکند. با دسترسی به پارامترهای مالی و عملکرد هر شرکت دولتی، سیاستگذاران میتوانند تصمیمات آگاهانهتری اتخاذ کنند که میتواند به مقررات و سیاستهای مؤثرتری برای این نهادها منجر شود. این امر تضمین میکند شرکتهای دولتی به گونهای کار میکنند که برای کل اقتصاد و شهروندان کشور مفید است.
این کارشناس اقتصاد مالی در رابطه با ارتباط بین شفافیت صورتهای مالی شرکتهای دولتی و عمومی با افزایش بهرهوری این شرکتها گفت: شفافیت صورتهای مالی شرکتهای دولتی و عمومی به افزایش بهرهوری و استقرار نظام پرداخت مبتنی بر عملکرد منجر میشود. هنگامی که جزئیات مالی شرکتهای دولتی در دسترس عموم قرار میگیرد، محیطی ایجاد میکند که در آن کارکنان و مدیریت انگیزه میگیرند تا بهترین عملکرد خود را داشته باشند. این امر میتواند به نیروی کار کارآمدتر و مولدتر منجر شود که در نهایت به نفع شرکتها و اقتصاد است. با اجرای یک سیستم پرداخت مبتنی بر عملکرد، کارکنان و مدیریت به دلیل مشارکت در موفقیت و سودآوری شرکتهای دولتی پاداش دریافت میکنند و انگیزه بیشتری برای بهبود عملکرد و کاهش زیانها در آنها ایجاد میکند.
آریننژاد ادامه داد: دولت سیزدهم فعلی در زمینه شفافسازی و بهبود عملکرد شرکتهای دولتی و عمومی اقدامات بیسابقهای انجام داده است. دولت با اولویتدادن به انضباط مالی و شفافیت دقیق در عملکرد شرکتهای دولتی، ۴۸ شرکت دولتی را با موفقیت از سرمایهگذاری زیانده به نهادهای سودآور تبدیل کرده است. این امر تأثیر مثبت شفافیت در صورتهای مالی شرکتهای دولتی و نقش حیاتی آن را در ارتقای عملکرد و موفقیت کلی این واحدها نشان میدهد.
وی در پایان افزود: پس از دو سال شفافیت در عملکرد شرکتهای دولتی، نتیجه شفافیت عملکرد و حرکت به سمت حکمرانی با بهرهوری بالا مشاهده شده است. نتیجه انضباط مالی و سختگیری در شفافسازی عملکرد شرکتهای دولتی در دولت سیزدهم این است که طی سال گذشته ۴۸ شرکت دولتی زیانده به شرکتهای سودده تبدیل شدهاند. ۱۲۳ شرکت دولتی نیز زیان انباشته داشتند، به این معنا که زیان آنها در سالهای متوالی انباشته شد و به سمت سودآوری و کاهش زیان حرکت کردند.
جمعبندی
به نظر میرسد مهمترین جنبه شفافیت شرکتهای دولتی در زمینه شفافیت عملکرد و بهینهکردن عملکرد این شرکتهاست تا جایی که امسال پس از دو سال از آغاز عملیاتی شفافیت صورتهای مالی شرکتهای دولتی، تعداد کثیری از شرکتها از مسیر تولید زیان انباشته خارج شده و به سمت کاهش زیان انباشته رفتهاند.
