روزی در هوای گرم مدینه، زنی جوان و زیبا در حالی که طبق معمول روسری خود را به پشت گردن انداخته و دور گردن و بناگوشش پیدا بود، از کوچه عبور میکرد. مردی از اصحاب رسول خدا - صلی الله علیه وآله- از طرف مقابل میآمد. آن منظره زیبا سخت نظر او را جلب کرد و چنان غرق تماشای آن زیبا شد که از خودش و اطرافش غافل گشت و جلوی خودش را نگاه نمیکرد. آن زن وارد کوچه شد و جوان با چشم خود او را دنبال میکرد. همانطور که میرفت، ناگهان استخوان یا شیشهای که از دیوار بیرون بود به صورتش اصابت کرد و صورتش را مجروح کرد. وقتی به خود آمد، خون از سر و صورتش جاری شدهبود. با همین حال به حضور رسول اکرم رفت. ماجرا را به عرض رساند. اینجا بود که این آیه مبارکه نازل شد؛ «قُلْ لِلْمُؤْمِنِینَ یغُضُّوا مِنْ أَبْصارِهِمْ وَ یحْفَظُوا فُرُوجَهُمْ ذلِک أَزْکى لَهُمْ إِنَّ اللّهَ خَبِیرٌ بِما یصْنَعُونَ؛ به مؤمنین بگو به زنان خیره نشوند و چشمچرانی نکنند و عفاف خود را حفظ کنند، این براى آنان پاکیزهتر است؛ خداوند از آنچه انجام مى دهند، آگاه است!» سوره مبارکه نور، آیه ۳۰. در ادامه آیه ۳۱ هم وظیفه زنان جامعه را بیان میفرماید: «وَ قُلْ لِلْمُؤْمِناتِ یغْضُضْنَ مِنْ أَبْصارِهِنَّ وَ یحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَ لا یبْدِینَ زِینَتَهُنَّ....»
همان دو تکلیفی که در آیه قبل برای مردان بیان فرمود؛ یعنی ترک نظر و پاکدامن بودن را برای زنان نیز میفرماید. تا اینجا وظیفه زن و مرد به صورت مساوی است. کسانی که ایراد میکنند چرا به مردان تذکر داده نمیشود که چشمهای خود را ببندند، در این آیه شاهد هستیم که ابتدا به مردان امر شده که چشمها را فرو گذارند و چشمچرانی نکنند و در آیه بعد به زنان چنین دستوری دادهمیشود. قوانین اسلام بنا بر مصالح تمام انسانها قرار داده شدهاست. اگر تبعیضی بین زن و مرد وجود داشت، همه تکالیف به عهده زن گذاشته میشد.
در ادامه آیه وظیفه دیگری به عهده زن قرار میدهد؛ «وَ لا یبْدِینَ زِینَتَهُنَّ إِلاّ ما ظَهَرَ مِنْها وَ لْیضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلى جُیوبِهِنَّ؛ و زینت خود را آشکار ننمایید، جز آن مقدار که نمایان است ـ و (اطراف) روسرىهاى خود را بر سینه خود افکنند (تا گردن و سینه با آن پوشانده شود)». دستور سوم مختص به بانوان است. زینتهایشان را آشکار نکنند، مگر مقداری که مشخص است. بر طبق استدلال به این قسمت آیه «الا ما ظهر منها» فقط صورت و دستها تا مچ شامل حد پوشش نمیشود و در ادامه آیه نحوه پوشش زنان بیان میشود. چون زنها روسری خود را به گونهای میزدند که گوش وگردن و سینه مشخص بود. از این جهت خداوند متعال در این آیه به پوشش این قسمتها امر مینمایند.
علت اینکه خداوند متعال چنین حکمی صادر فرمودند، در کلام شهید مطهری (ره) به زیبایی بیان شدهاست:
«اما علت اینکه در اسلام، دستور پوشش، اختصاص به زنان یافته، این است که میل به خودنمایى و خودآرایى، مخصوص زنان است. از نظر تصاحب قلبها و دلها، مرد شکار است و زن شکارچى؛ همچنان که از نظر تصاحب جسم و تن، زن شکار است و مرد شکارچى. میل زن به خودآرایى از حس شکارچىگرى او ناشى مىشود. در هیچ جاى دنیا سابقه ندارد که مردان لباسهاى بدننما و آرایشهاى تحریککننده به کار برند. این زن است که به حکم طبیعت خاص خود، مىخواهد دلبرى و مرد را دلباخته و در دام علاقه خود اسیر کند. بنابراین، انحراف تبرج و برهنگى، از انحرافهاى مخصوص زنان است و دستور پوشش هم براى آنان مقرر شدهاست.»
| پژوهشگر حجاب
