جوان آنلاین: در کنار مشوق مالی حاصل از خرید ارزان گاز در فصول گرم سال و ارائه تخفیفات مناسب گازی به صنایع از سوی دولت و از آنجا که حجم عدمالنفع اقتصادی قطعی گاز بالا و طبق برآورد اولیه بیش از ۱۲میلیارد دلار است، هزینه ذخیرهسازی گاز به مراتب پایینتر است و برای صنایع بهصرفه خواهد بود، چه آنکه صرفاً سرمایهگذاری اولیه برای ایجاد مخازن موردنیاز است، بنابراین برای صنایع کاملاً صرفه اقتصادی دارد که با سرمایهگذاری در ایجاد مخازن ذخیرهسازی به سمت حداقلکردن ضرر خود از قطعی گاز بروند و حرکت به سمت تداوم تولید و رشد اقتصادی داشته باشند.
ذخیرهسازی گاز برای تضمین عرضه پایدار گاز در دورههای افزایش مصرف، به ویژه در فصول سرد سال که تقاضا برای گاز از سوی تمامی بخشهای اقتصادی بسیار مهم است، میتواند به حفظ عرضه ثابت گاز، جلوگیری از کمبود گاز و افزایش امنیت انرژی کمک کند. در کشورهای اروپایی مانند آلمان، ذخیرهسازی گاز حدود ۲۵ درصد از کل مصرف را تشکیل میدهد، در حالی که در سایر کشورها به طور متوسط حدود ۱۲ درصد است. ذخیرهسازی گاز همچنین برای بخش صنعتی که به شدت به تأمین پایدار گاز متکی است از اهمیت اقتصادی خاصی برخوردار است. در ایران که در فصول گرم سال مازاد گاز دارد، میتوان از ذخیرهسازی گاز برای تأمین گاز مورد نیاز صنایع در فصول سرد سال استفاده کرد و به طور بالقوه باعث صرفهجویی در هزینه آنها و جلوگیری از توقف تولید به دلیل کمبود گاز شد.
اهمیت ذخیرهسازی گاز
ذخیرهسازی گاز برای اطمینان از عرضه ثابت گاز در دورههای پرتقاضا ضروری است. تأسیسات ذخیرهسازی گاز امکان ذخیرهسازی گاز در زمانهای کمتقاضا را فراهم میکند و پس از افزایش تقاضا از آن خارج میشود، بنابراین از خطر کمبود یا افزایش قیمت جلوگیری میشود. این امر به ویژه در ماههای زمستان که تقاضا برای گاز، به ویژه در خانوارها، به طور قابل توجهی افزایش مییابد، اهمیت دارد.
در حالی که ذخیرهسازی گاز برای تضمین امنیت انرژی برای تمامی بخشهای اقتصاد کشور ضروری است، اما برای بخش صنعتی نیز که به شدت به تأمین پایدار گاز متکی است، حیاتی است.
صنایعی مانند تولید، فرآوری و تولید مواد شیمیایی به گاز به عنوان خوراک یا سوخت نیاز دارند و کمبود میتواند منجر به کاهش تولید و زیان اقتصادی شود. همچنین صنایع انرژیبر به سوخت گازی به عنوان یک نیاز اساسی در فرایند تولید خود نیازمند هستند، از همین رو برای این صنعت نیز گاز و عدمقطعی آن حکمی حیاتی دارد. ذخیرهسازی گاز نیز برای امنیت انرژی مهم است. این امر اتکا به منابع گاز خارجی را کاهش میدهد که میتواند غیرقابل پیشبینی یا در معرض تنشهای ژئوپلتیکی باشد. دسترسی به منابع انرژی مطمئن برای حفظ رشد و ثبات اقتصادی بسیار مهم است.
ذخیرهسازی گاز در ایران
در ایران، ذخیرهسازی گاز به دلیل شرایط آب و هوایی کشور بسیار حیاتی است. ایران در فصول گرم سال که تقاضا کم است، گاز مازاد دارد و در فصول سرد که تقاضا برای اهداف گرمایشی افزایش مییابد، دچار کمبود گاز و ناترازی در مصرف میشود. ذخیرهسازی گاز مازاد میتواند در دورههای تقاضای کم استفاده و سپس در دورههای تقاضای بالا آزاد شود، بنابراین عرضه پایدار گاز در طول سال تضمین میشود.
بخش صنعت ایران به ویژه به عرضه ثابت گاز متکی است. بسیاری از صنایع مانند فولادسازی، تولید مواد شیمیایی و پتروشیمی انرژیبر هستند و نیاز به تأمین قابل اعتماد و مقرونبهصرفه گاز دارند. ذخیرهسازی گاز میتواند گاز مورد نیاز این صنایع را در دورههای پرتقاضا تأمین و از این طریق از توقف تولید و زیانهای اقتصادی جلوگیری کند.
دولت سیزدهم در همین راستا پیرامون اهمیت بسیار بالای رفع ناترازی مقطعی به کمک ذخیرهسازی گاز، در سال جاری مشوقهایی را برای تشویق سرمایه گذاری در زیرساختهای ذخیرهسازی گاز ارائه میکند. دولت متعهد شده است در صورت سرمایهگذاری در ایجاد تأسیسات ذخیرهسازی گاز، گاز را با ظرفیت کامل مخازن ذخیرهسازی خود تأمین کند. این پیشنهاد یک راهحل اقتصادی برای صنایع فراهم میکند تا از عرضه پایدار گاز در دورههای تقاضای بالا اطمینان حاصل کنند و از طریق ذخیرهسازی گاز با قیمت پایین و فروش محصول با قیمت بالا به رشد خود ادامه دهند و حداکثر درآمد را ایجاد کنند.
مشوقهای سرمایه گذاری در زیرساختهای ذخیرهسازی گاز
دولت ایران مشوقهای مختلفی برای تشویق سرمایه گذاری در زیرساختهای ذخیرهسازی گاز ارائه کرده است. یکی از مهمترین مشوقها تخفیف گاز به صنایع است. گاز تحویلی به صنایع برای ذخیرهسازی گاز با همان نرخ تعرفه گاز طبیعی برای مصارف معمول آنها محاسبه میشود. در فصول سرد سال که قیمت گاز به میزان قابل توجهی افزایش مییابد، صنایع میتوانند گاز را با نرخ ارزانتری ذخیره کنند و از تخفیفی که از دولت برای سرمایه گذاری در ایجاد زیرساختهای ذخیرهسازی دریافت میکنند، بهرهمند شوند. در کنار مشوق مالی حاصل از خرید ارزان گاز در فصول گرم سال و ارائه تخفیفات مناسب گازی به صنایع از سوی دولت، با توجه به حجم عدمالنفع اقتصادی قطعی گاز که برآورد اولیه بیش از ۱۲میلیارد دلار است و هزینه بسیار کمتر ذخیرهسازی گاز و تنها یک سرمایهگذاری اولیه برای ایجاد مخازن موردنیاز است، بنابراین برای صنایع کاملاً صرفه اقتصادی دارد که با سرمایهگذاری در ایجاد مخازن ذخیرهسازی به سمت حداقلکردن ضرر خود از قطعی گاز بروند و حرکت به سمت تداوم تولید و رشد اقتصادی داشته باشند.
اهمیت ذخیرهسازی گاز صنایع و راهکاری که صنایع اروپایی برای رهایی از ناترازی مقطعی انجام دادند و مشوقهای جدیدی که دولت در اختیار صنایع قرار داده است تا به سرمایهگذاری در ساخت مخازن ذخیرهسازی و همچنین به حداقل رساندن ناترازی گازی خود انجام دهند، مورد توجه کنشگران است.
بازی دوسربرد اقتصاد و صنعت با سرمایهگذاری در ذخیرهسازی گاز
هادی بیگینژاد، عضو کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی در گفتگو با «جوان» در مورد ذخیرهسازی گاز از سوی صنایع گفت: زمانی میتوانیم به صنایع گاز بدهیم که فصلهای گرم سال است، یعنی بهار و تابستان و در این فصول میتوانیم ذخیرهسازی نیز داشته باشیم که در زمستان هم صنایع از آن استفاده کنند، منتها این مسئله ناترازی را رفع نمیکند ولی تأثیر زیادی در کاهش ناترازی دارد، اگر صنایع در بحث ذخیرهسازی گاز برای خودشان اقدام کنند، حتماً به نفعشان میشود و ناترازیای که در زمستان دارند، کاهش پیدا میکند.
وی تأکید کرد: ضرری که صنایع در تابستان از کاهش برق و در زمستان از کاهش گاز دریافتی دارند، بالاست و همه کشور هم ضرر میکنند، بنابراین اگر دولت برای حل این مشکلات تخفیفی میدهد و تشویق میکند، هم به نفع کشور و هم صنایع و حتماً مؤثر است و طبیعی است که این اتفاق بیفتد.
عضو کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی تصریح کرد: کار دولت در بحث دادن مشوق به صنایع برای ذخیرهسازی گاز فینفسه کاری خوب و به نفع اقتصاد کشور است. سرمایهگذاری صنایع در زمینه افزایش میزان و منابع ذخیرهسازی گاز کشور یک اقدام بسیار مهم است و وضعیت ناترازی را برای صنایع به حداقل خواهد رساند، زیرا امکان ذخیرهسازی سه ماه از مصرف خود را خواهند داشت و در این رابطه قطعاً سرمایهگذاری در ذخیرهسازی گاز از سوی صنایع به نفع اقتصاد و صنعت کشور خواهد بود.
وی خاطر نشان کرد: دولت سیزدهم نشان داده است تمایل دارد مشکلات کشور در زمینه انرژی را رفع کند و این جای امیدواری دارد.
جمعبندی
به نظر میرسد ذخیرهسازی گاز برای تضمین امنیت انرژی و تأمین پایدار گاز در دورههای پرتقاضا ضروری است. برای بخش صنعتی ایران که به شدت به گاز برای سوخت و مواد اولیه متکی است، در دسترس بودن زیرساختهای ذخیرهسازی گاز از اهمیت بیشتری برخوردار است. برای تشویق سرمایهگذاری در زیرساختهای ذخیرهسازی گاز، دولت ایران مشوقهای مختلفی از جمله تخفیفهای بزرگ گاز، نظارت دقیق بر پروژهها و حمایت مالی برای ساخت مخازن ذخیرهسازی ارائه میکند. این مشوقها میتواند به کاهش بار مالی زیرساختهای ذخیرهسازی ساختمان کمک، صنایع بیشتری را به سرمایهگذاری تشویق و تضمین کند که صنایع دارای عرضه گاز پایدار و مقرونبهصرفه، حتی در دورههای تقاضای بالا هستند.
