جوان آنلاین: درگيريهاي داخلي جمهوريخواهان، مذاكرات بودجه در مجلس نمايندگان را پيچيده كرده و سبب نگراني كاخ سفيد از ادامه حمايت از كييف به عنوان اولويت اصلي سياست خارجي دولت بايدن شده است. جو بايدن، رئيسجمهور امريكا دو هفته قبل ابراز نگراني كرد هرجومرج در كنگره ايالاتمتحده ممكن است باعث ايجاد اخلال در ارائه كمكهاي اين كشور به اوكراين شود. بايدن در پاسخ به اين پرسش كه آيا نگران است ايالاتمتحده نتواند قولهاي خود را در مورد ارائه كمك به اوكراين به دليل بينظمي موجود در كنگره امريكا جامه عمل بپوشاند، گفت: «اين موضوع من را نگران كرده اما مطمئن هستم اكثريت نمايندگان هر دو حزب در مجلس نمايندگان و سنا پيشتر اعلام كردهاند از ارائه كمكها به اوكراين حمايت ميكنند.»
ابراز نگراني بايدن از تداوم كمكهاي واشینگتن به كييف با توجه به تحولات اخير در مجلس نمايندگان يعني بركناري «كوين مك كارتي» رئيسجمهوريخواه مجلس نمايندگان امريكا بیان شده كه در رأيگيري روز سهشنبه سوم اكتبر2023 در اين مجلس و در جريان جنگ داخلي بين جمهوريخواهان تندرو و معتدل از سوي اعضاي اين مجلس انجام شد. جمهوريخواهان تندرو و طرفداران ترامپ به دليل توافق مككارتي با دولت بايدن براي افزايش سقف بدهي و تصويب بودجه كوتاهمدت از عملكرد وي راضي نبودند. تصويب طرح پيشنهادي مككارتي براي تعطيلنشدن دولت فدرال البته يك معضل بزرگ يعني عدمكمك به اوكراين را به همراه داشت كه اين مسئله ضربهاي بزرگ به سياست دولت بايدن براي تداوم ارائه كمكها به اوكراين است. در واقع مجلس نمايندگان در حالي با تصويب يك لايحه موقت، مانع تعطيلي دولت فدرال امريكا شد كه حذف يكي از اولويتهاي دولت بايدن كه همان كمك به اوكراين است، ميتواند همزمان ضربهاي براي رئيسجمهور امريكا و همتاي اوكرايني او محسوب شود. جو بايدن در نهايت براي جلوگيري از تعطيلي دولت تا ۴۵روز ديگر يك لايحه موقت را به امضا رساند. وي اگرچه با اين كار بسياري را در واشینگتن تحت تأثير قرار داد، اما يكي از اولويتهاي اصلي خود را كه همان كمك به اوكراين است نيز در معرض خطر قرار داد. نكته مهم اينكه جمهوريخواهان تندرو در مجلس نمايندگان امريكا به شدت با ادامه كمكهاي واشینگتن به كييف براي جنگ عليه روسيه مخالف هستند و خواهان قطع كمكهاي امريكا به اوكراين و اختصاص منابع مالي به امور داخلي ايالاتمتحده از جمله براي نظارت بيشتر بر مرزها شدهاند.
بايدن در ژوئيه2023 از كنگره اين كشور خواسته بود ۲۴ميليارد دلار كمك بيشتر به اوكراين را تصويب كند، با اين حال، كاخ سفيد اعلام كرده است سطح بودجه موقت فعلي حدود دو ماه ديگر ادامه خواهد داشت كه اين امر به معناي اين است كه تا دو ماه آينده امكان تصويب كمك بيشتر به اوكراين در كنگره امريكا وجود نخواهد داشت.
جدال در داخل
مسئله مهم اين است كه اكنون در جدال بين جمهوريخواهان تندرو و معتدل، انتخاب رئيس بعدي مجلس نمايندگان در هالهاي از ابهام قرار گرفته و حتي در صورت اجماع نمايندگان جمهوريخواه و انتخاب يك رئيس جديد، خواسته اصلي جناح تندرو يعني كاهش يا قطع كمكها به اوكراين در صدر خواستههاي آنها خواهد بود. در اين ميان موضعگيري اخير دونالد ترامپ، رئيسجمهور سابق و نامزد كليدي جمهوريخواهان براي انتخابات رياست جمهوري2024 به تقويت موضع جمهويخواهان تندرو كمك ميكند. ترامپ پيشنهاد كرد واشینگتن هزينههايي را كه براي اوكراين كرده و به گفته او ۱۷۵ميليارد دلار است تا زماني كه اروپا با امريكا در اين هزينه برابر نشده، متوقف كند. ترامپ در شبكه اجتماعي خود موسوم به «تروث سوشيال» نوشت: «تا زماني كه اروپا با پولي كه امريكا براي دفاع از اوكراين خرج ميكند برابر نشود، هيچ دلار ديگري نبايد داد!» البته بايدن پيشتر اعلام كرده بود يك منبع جايگزين براي ادامه ارائه كمك به اوكراين وجود دارد اما از توضيح بيشتر در اين مورد خودداري كرده بود. روشي كه در گذشته از سوي كاخ سفيد براي افزايش كمكها به اوكراين استفاده شده عبارت است از يك ابزار مالي به نام «برنامهريزي مجدد وجوه»، اين ابزار مالي براي جابهجايي وجوه در حسابهاي پنتاگون براي رفع نيازهاي فوري استفاده ميشود. به رغم اينكه استفاده از اين ابزار مالي به عنوان يك چارهجويي احتمالي مطرح است اما بدون توافق دو حزب جمهوريخواه و دموكرات در كنگره امريكا ادامه كمكهاي واشینگتن به اوكراين ممكن نخواهد بود.
اثر منفي تحولات اروپا
پيروزي روبرت فيكو، نخستوزير پيشين اسلواكي و منتقد اتحاديه اروپا در انتخابات پارلماني اسلواكي به مثابه ضربهاي به سياست اروپا در قبال اوكراين محسوب ميشود. فيكو از چهرههاي منتقد اتحاديه اروپا و ناتو است و رسانهها او را چهره طرفدار ولاديمير پوتين، رئيسجمهوري روسيه معرفي كردند. وي مخالف كمك نظامي به اوكراين است و بارها بر مخالفتش بر ارسال تجهيزات و كمك نظامي به اوكراين تأكيد كرده است. فيكو متعهد شده است فوراً به حمايت نظامي اسلواكي از اوكراين پايان دهد. اسلواكي در اروپايشرقي يكي از اعضاي ناتو و اتحاديه اروپاست و دولت پيشين اين كشور از جمله دولتهاي اروپايي بود كه براي تحريمهاي شديد اتحاديه اروپا عليه روسيه تلاش ميكرد و مقادير قابل توجهي از تجهيزات نظامي از جمله هواپيماهاي جنگنده ميگ29 به اوكراين اهدا كرده بود. رويگرداني اسلواكي به عنوان دومين كشور اروپايشرقي پس از لهستان كه از ادامه كمكهاي نظامي به اوكراين خودداري كرده است، نشاندهنده تغيير تدريجي رويكرد كشورهاي اروپايي درباره جنگ اوكراين به خصوص تداوم كمكهاي نظامي و تسليحاتي به اوكراين است، اين امر مسلماً تأثيرات منفي قابل توجهي بر توان نظامي اوكراين از يك سو و توان ارتش اين كشور براي تداوم ضدحملات عليه نيروهاي روسي در استانهاي چهارگانه شرق و جنوب شرق اوكراين خواهد داشت.
پيش از اين لهستان نيز در پي تشديد تنشها با كييف از قطع كمكهاي نظامي به اوكراين خبر داده بود. ماتئوش موراويتسكي، نخست وزير لهستان گفته بود: «ما ديگر هيچ سلاحي را به اوكراين منتقل نميكنيم. ما عمدتاً بر مدرنسازي و تسليح سريع ارتش لهستان تمركز ميكنيم تا در مدتزمان بسيار كوتاهي به يكي از قدرتمندترين ارتشهاي زميني در اروپا تبديل شود.» موضعگيري جديد و البته آشكار ضداوكرايني لهستان نشاندهنده تنشهاي فزاينده بين دو كشور پس از اختلاف بر سر صادرات غله اوكراين به اين كشور است. لهستان تاكنون نقشي كليدي در زمينه حمايتهاي نظامي و تسليحاتي از اوكراين در جريان جنگ روسيه و اوكراين ايفا كرده و گذرگاه اصلي ورود و ارسال كمكهاي غرب به داخل اوكراين محسوب ميشود، ضمن اينكه ورشو خود نيز تاكنون كمكهاي نظامي و تسليحاتي هنگفتي را روانه اوكراين كرده است. در اين راستا وزارت دفاع لهستان در اواخر ژوئيه2023 اعلام كرد اين كشور از ابتداي جنگ اوكراين تاكنون 3ميليارد يورو (31/3ميليارد دلار) كمك نظامي به كييف ارائه كرده است.
همچنين مجارستان به عنوان ديگر كشور اروپايشرقي عضو ناتو و اتحاديه اروپا مدتهاست ضمن تأكيد بر لزوم برخورد مثبت با روسيه و عدمحمايت از تحريمها عليه مسكو بر مخالفت با كمكهاي نظامي به اوكراين تأكيد ورزيده است. همزمان با تأكيد پيتر سيارتو، وزير خارجه مجارستان بر غيرممكن بودن عضويت اوكراين در ناتو در زمان كنوني، ويكتور اوربان، نخستوزير اين كشور نيز اظهار داشت كه كييف به جاي سلاح، به صلح نياز دارد.
به اين ترتيب، تغيير موضع دو كشور اصلي حامي اوكراين، يعني اسلواكي و لهستان و تأكيد مجارستان بر عدمارائه تسليحات نظامي به اوكراين نشان ميدهد اين كشورها حاضر نيستند سياست قبلي خود را تداوم بخشند. در عين حال شايد بتوان اين اقدام را آغازي بر پايان دادن به حمايتهاي بيحد و حصر اقتصادي و نظامي از اوكراين دانست. به گفته جوزپ بورل، مسئول سياست خارجي اتحاديه اروپا، كشورهاي اروپايي تاكنون 85ميليارد يورو كمك به اوكراين ارائه دادهاند كه 25ميليارد يوروی آن كمكهاي نظامي و تسليحاتي بوده است، البته اين پشتيبانيها كه در ابعاد مختلف نظامي، تسليحاتي، اقتصادي و سياسي صورت ميگيرد، واكنش منفي مردم را در بسياري از كشورهاي اروپايي به دنبال داشته و تغيير موضع چند كشور اروپايشرقي در قبال كمكها به اوكراين نيز با توجه به خواسته مردمي براي پايان دادن به كمكهاي تسليحاتي به كييف صورت گرفته است.
