اینکه در خانه بنشینید و تنها با یک کلیک و از طریق یک اپلیکیشن بتوانید دارویی را سفارش دهید و در منزل تحویل بگیرید در نگاه نخست خیلی مطلوب به نظر میرسد، اما این مسئله چالشهای متعددی را هم در پی دارد؛ از افشای اطلاعات محرمانه بیمار گرفته تا به خطر افتادن جان بیمار به واسطه عدم توانایی رهگیری داروهایی که از این طریق عرضه میشوند. بر این اساس رئیس سازمان غذا و دارو از ابطال مصوبه مربوط به فروش اینترنتی دارو خبر داد تا به این ترتیب این موضوع با برنامهریزی و نظارت درست صورت گیرد. از نگاه وی پلتفرمهای فعلی فعال در فروش اینترنتی دارو غیرقانونی فعالیت میکنند و مجوزی از وزارت بهداشت ندارند و مسیر عرضه نادرستی دارند.
فروش اینترنتی دارو یکی از موضوعاتی است که موافقان و مخالفان خاص خودش را دارد، اما در این بین به نظر میرسد دلایل و توجیهات مخالفان از قدرت بیشتری برخوردار است. در نهایت با مخالفت سازمان غذا و دارو انگار نظر مخالفان بر موافقان چربید و حالا فروش اینترنتی دارو ابطال شد.
ابطال یک مصوبه پر چالش
سید حیدر محمدی، رئیس سازمان غذا و دارو در نشست خبری هشتمین نمایشگاه بینالمللی دارو و صنایع وابسته (ایران فارما) در این باره اینگونه توضیح داد: «در بحث عرضه دارو در پلتفرمها مصوبهای به رغم مخالفت سازمان غذا و دارو مطرح شد، ما مخالف بودیم، زیرا پلتفرمهای فعلی فعال در فروش اینترنتی دارو غیرقانونی فعالیت میکنند و مجوزی از وزارت بهداشت ندارند و مسیر عرضه نادرستی دارند و توصیه کردیم مسیر قانونی با دستورالعمل مشخص در پیش بگیرند.»
وی افزود: «ما اعتراض کردیم و با عنایت معاون اول ریاست جمهوری مصوبه هیئت مقرراتزدایی ابطال شد و طبق ستاد تنظیم بازار مقرر شد این مسیر از کانال خود طی شود، ما در چارچوب قوانین و مقررات مخالفتی با عرضه اینترنتی دارو نداریم. پایلوت طرح با ارسال دارو به منازل جانبازان و برخی بیماران خاص در حال انجام است تا به یک مسیر مورد اطمینان برسیم.»
پیش از این نیز مینا آژوغ، سرپرست اداره امور داروخانهها و شرکتهای سازمان غذا و دارو در برنامه تلویزیونی پرسشگر با اشاره به اینکه حفظ سلامت مردم به عنوان اولویت اصلی وزارت بهداشت و سازمان غذا و دارو گفت: «دارو یا کالاهای سلامتمحور که مورد استفاده مردم قرار میگیرد باید اصیل باشد. در راستای الکترونیکی شدن خدمات سلامت، هیچ مخالفتی نداریم. سال۹۲ اولین دستورالعمل فروش اینترنتی چهار دسته کالای سلامتمحور ابلاغ شده و سال ۹۷ نیز مجدداً ابلاغ شدهاست، اما دارو با توجه به شرایط خاص و البته پیشرفتهای دو سال اخیر پرونده الکترونیک سلامت، مشمول فروش اینترنتی نیست، بلکه از عرضه دارو در پروسه پرونده الکترونیک سلامت، سامانههای وزارت بهداشت و همچنین سامانه تیتک انجام میشود.»
فروش اینترنتی دارو بدون داروساز
آژوغ تأکید کرد: «برخی دستگاههای اجرایی مانند وزارتخانههای اقتصاد، ارتباطات، صمت و معاونت حقوقی ریاست جمهوری، پیگیر فروش اینترنتی دارو بودهاند و مصوبات هیئت وزیران در زمینه توزیع دارو از طریق پلتفرمها وجود دارد که سازمان غذا و دارو کمکاری نکرده بلکه آییننامه و ضوابط این کار آماده شده و الان هم منعی در توزیع دارو از شرکت پخش به داروخانه از طریق پلتفرمها نداریم.» به گفته وی عرضه و فروش کالاهای سلامتمحور در فضای مجازی بر اساس قوانین مختلفی از جمله قانون جامع تجارت الکترونیک، قانون تعزیرات حکومتی، قانون ۱۳۳۴ مواد خوراکی و آشامیدنی و ضوابط اختصاصی دارو و تجهیزات پزشکی، باید با اجازه سازمان غذا و دارو باشد. بر اساس قانون تعزیرات، عرضه دارو باید با حضور داروساز انجام شود. وی تأکید کرد: «متأسفانه در بحث فروش اینترنتی دارو، بعد از داروخانه شاهد حضور داروساز نیستیم و قابلیت ردیابی و رهگیری کالاهای سلامتمحور به ویژه دارو در این زمینه وجود ندارد.»
نقض محرمانگی
سرپرست اداره امور داروخانهها و شرکتهای پخش سازمان غذا و دارو ادامه داد: «در حال حاضر داروهایی که با فروش اینترنتی به دست مردم میرسد در پرونده الکترونیک سلامت ثبت نمیشود و شرایط نسخه را ندارد. در راستای پرونده الکترونیک سلامت، دسترسیها به نحوی است که محرمانگی اطلاعات بیماران بسیار مهم است و بدون اینکه در دسترس همگانی باشد، در اختیار کادر درمان است، اما فروش اینترنتی دارو، محرمانگی اطلاعات را تحتالشعاع قرار میدهد.»
طبق تأکید آژوغ در فروش اینترنتی دارو کیفیت دارو از نظر شرایط حمل و نگهداری و مبدأ تولید دارو و همچنین واقعیبودن نسخهها، بدون نظارت است و سازمان غذا و دارو در حال نگارش آییننامهای در این زمینه است، اما تا زمانی که آییننامه تدوین و ابلاغ نشود، عرضه دارو در پلتفرمهای اینترنتی به هیچ عنوان مورد تأیید سازمان غذا و دارو نیست.
وی با بیان اینکه شرکتهایی که در زمینه توزیع دارو در بستر اینترنت و مجازی فعالیت دارند، هیچ مجوزی از سازمان غذا و دارو ندارند، افزود: «این شرکتها حتی درخواستی هم نداشتهاند و حتی در مقابل درخواست دادن هم مقاومت دارند. اگر شرکتی یا پلتفرمی برای سلامت مردم اهمیت قائل است، برداشتها از عملکرد آنها نشاندهنده همراهی با سازمان غذا و دارو برای حفظ تولیت نظام سلامت نیست. مستنداتی وجود دارد که پلتفرمها در ارائه دارو با نظر مسئول فنی، شفافیت و رعایت قیمت مصوب مشکلاتی دارند.»
آژوغ تأکید کرد: «پلتفرمها ممکن است از نسخههای پزشکان آگاهی نداشتهباشند، اما وقتی میخواهند در حوزه سلامت و دارو فعالیت کنند باید قوانین و مقررات آن را رعایت کنند. برخی پلتفرمها به جای فاکتور دارو یک برگه سفید در اختیار بیماران قرار میدهند و اسم آن را تسهیل در دسترسی به دارو گذاشتهاند که القای مصرف دارو ایجاد میشود و قابلیت ردیابی و رهگیری ندارد. در سازمان غذا و دارو هیچ مدیری مخالف تسهیل دسترسی مردم به دارو و کالاهای سلامتمحور نیست، بلکه هدف ما، تعیین چارچوب برای ارائه دارو است که نیاز به زمان دارد.»
وی گفت: «مهمترین دغدغه سازمان غذا و دارو در عرضه دارو در بستر الکترونیک، ارائه داروهای اصل به مردم است که در حال حاضر در پلتفرمها، این شرایط رعایت نمیشود. مصوبه هیئت وزیران بر توزیع دارو از طریق سکو تأکید شده نه عرضه و فروش. در توزیع دارو از طریق پلتفرمها هیچ مشکلی نداریم و هر پلتفرمی که درخواستی داشته باشد، با ساز و کار مشخصشده با آنها همکاری خواهیم داشت، اما در حوزه عرضه و فروش تا زمانی که آییننامه از سوی سازمان غذا و دارو ابلاغ نشود، فعالیتها مورد تأیید نیست.»
آژوغ گفت: «متأسفانه برخی نمایندگان پلتفرمها را در شکایت از سازمان غذا و دارو در برخی دستگاههای اجرایی بیشتر میبینیم، اما هیچگاه ندیدهایم که با انجمن داروسازان ایران یا انجمن داروسازان تهران که سابقه قدیمی دارد، همکاری کنند و با سازمان غذا و دارو در جهت ضابطهمند شدن فروش اینترنتی دارو و فراهم کردن شرایط و حداقلهای مورد نیاز نیز تعامل و درخواستی نداشتهاند.»
حالا با ابطال مصوبه فروش اینترنتی دارو این پرونده برای مدتی مسکوت میماند؛ مسکوت ماندنی که به طور یقین موقتی خواهد بود.
