علیرضا تقوینیا در کانال تلگرامی خود به ذکر دلایل وزیرامور خارجه کشورمان به عربستان سعودی پرداخت. آنچه او بدان اشاره داشته به شرح ذیل است:
۱) با توجه به نقش سعودی در اتحادیه عرب و کشورهای حاشیه خلیجفارس، این سفر میتواند به بهبود روابط دو کشور و همچنین تعأمل ایران و کشورهای عربی کمک شایانی کند.
۲) عربستان، جمهوری اسلامی را بهعنوان یک بازیگر تأثیرگذار در منطقه غرب آسیا پذیرفته است و سعی دارد در یک نقشه جامع علاوه بر ارتباط با کشورهای غربی، با قدرتهای منطقهای همچون ترکیه و ایران روابط خود را ارتقا دهد.
۳) اسرائیل کوشش میکند با واسطهگری امریکا، سعودی را وارد توافق ابراهیم کند، اما موانع مهمی در این مسیر دیده میشود؛ ایران میتواند بهعنوان یک متغیر مستقل عمل کرده و در این خصوص تأثیر جدی بگذارد.
۴) ریاض در یک برنامه جامع در پی تبدیل به یک کشور مدرن و تأثیرگذار در جهان (بدون توجه به متغیر مهم توسعه سیاسی در داخل) بوده و امنیت ملی خود را بهعنوان مهمترین زیربنای توسعه اقتصادی و جذب سرمایه خارجی میبیند و به همین دلیل سعی دارد ایران را که عضو اصلی و سازنده محور ضد غربی در منطقه است، وارد تعأمل با خویش نماید تا موانع مدنظر بن سلمان جهت برنامههای بلندپروازانهاش مرتفع گردد. این یک فرصت طلایی است تا ایران بتواند از طریق عناصر قدرتش مانند توان نظامی و ژئوپلیتیکی، مشکلات اقتصادی ناشی از تحریم را تقلیل دهد.
۵) اختلافات و شکافهای به وجود آمده در سالهای اخیر میان سعودی و برخی کشورهای عربی همچون قطر و امارات، زمینهای مناسب را برای گسترش روابط ایران و این کشورها ایجاد کرده تا تهران بتواند از مزایای همکاری با آنان بهطور مستقل از یکدیگر بهرهمند شود و از اختلافات آنان منتفع گردد.
۶) اختلافات سعودی و یمن هنوز حل نشده و دوطرف به راهکاری جامع برای تبدیل آتشبس به صلح دائمی نرسیدهاند. در این خصوص دو وضعیت متصور است؛ اول از سرگیری جنگ که در صورت وقوع آن ایران میتواند از متحدش در صنعا بهعنوان یک ابزار قدرتمند جهت اعمال فشار بر ریاض استفاده کند و در صورت صلح نیز نقش جمهوری اسلامی در یمن باید توسط عربستان به رسمیت شناخته شود. سفر وزیر خارجه ایران به ریاض باید معطوف به حلوفصل جامع بحران یمن با مشارکت فعال تهران و عدم دخالت امریکا در این خصوص باشد.
۷) کشورهای منطقه همچون سوریه، لبنان و عراق طی سالهای اخیر از تأثیرات منفی سیاست خارجی تمامیت خواهانه سعودی در امان نماندهاند و با توجه روابط راهبردی جمهوری اسلامی و این کشورها، سفر امیرعبداللهیان احتمالاً طلیعه حل بخشی از بحران و تعدیل چالشهای سیاسی و اقتصادی در کشورهای مزبور باشد.
۸) در گذشته، امریکا و اروپا برقراری رابطه ایران و کشورهای عربی مانند سعودی را تحت عنوان جایزه و پاداش برجام به تهران میفروختند ولی امروز بدون بازگشت به توافق هستهای با غرب، دولت رئیسی توانسته بنبستهای سیاست خارجی ایران را با انعطافات ایجاد کرده رفع نماید و همین امر به بهبود کارکردهای سیاست خارجی تهران و کوتاه آمدن واشنگتن در برخی از پروندهها (مانند تعاملات اخیر و آزاد شدن میلیاردها دلار دارایی) کمک کرده است.
۹) ایران عزم خود را برای اداره کشور بدون برجام جزم کرده است؛ از فروش یکونیم میلیون بشکه نفت به چین گرفته تا تعاملات محدود و تاکتیکی با امریکا بر سر آزادی جاسوسان این کشور و گسترش روابط با کشورهای آسیایی، آفریقایی و امریکای لاتین. نقش پول و سرمایهگذاری کشورهای عربی جنوب خلیجفارس در ازای تأمین امنیت تجارت انرژی آنها برای کنترل و ثبات اقتصاد ایران از نظر سران حاکم در تهران بسیار مهم ارزیابی میگردد.
