احتمالاً شما هم نام باغهای معلق بابل را به عنوان یکی از عجایب هفتگانه، شنیده باشید. در برخی از متون بازمانده از عهد باستان اینطور روایت شده که در حدود ۶۰۰ سال پیش از میلاد، دختر هوخشتره (پادشاه ماد) با بختالنصر (پادشاه امپراتوی بابل) ازدواج کرد تا میان دو قوم صلح پایدار برقرار شود. سرزمین ماد، سرزمینی سرسبز و کوهستانی و پوشیده از گیاهان و درختان مختلف بود، ولی سرزمین بابل در منطقهای مسطح و فلاتی خشک قرار داشت. آمیتیس، همسر بختالنصر به دلیل دوری از سرزمین خوش آب و هوای ماد، دچار بیماری و افسردگی میشود. بختالنصر برای بهبود حال همسرش دستور میدهد که باغهای معلق بابل که شامل تراسهای چندطبقه پوشیده از گیاهان مختلف هست، احداث شوند تا به نوعی، فضای سبز سرزمین ماد را شبیهسازی کند.
این مقدمه را مطرح کردیم تا به پروژه جذابی اشاره کنیم که در آن، گیاهان از آسیای جنوب شرقی، آفریقا و مناطق گرمسیری امریکای جنوبی به انگلیس منتقل شدهاند تا محیط مدیترانهای و جنگلهای بارانی را برای ساکنان قاره سرسبز اروپا در یک گلخانه غولپیکر شبیهسازی کنند. پروژه ایدن (Eden Project) به عنوان بزرگترین پروژه گلخانهای جهان، گلخانه غولپیکرِ چندگنبدی حاوی گیاهانی از مناطق مختلف کره زمین است و در منطقه کورنوال در جنوب غربی انگلیس، در محل یک معدن قدیمی و متروکه ۱۶۰ ساله احداث شده است.
طراحی و معماری
ایده اولیه پروژه ایدن به سال ۱۹۹۶ بازمیگردد و ساخت آن از سال ۱۹۹۸ آغاز شد. بخش نخست این پروژه در سال ۲۰۰۰ افتتاح شد و نخستین گیاهان در سپتامبر همان سال به این منطقه منتقل شدند، اما افتتاح کامل مجموعه تا مارس سال ۲۰۰۱ به طول انجامید. این مجموعه شامل دو گلخانه گنبدیشکل و حبابمانند عظیم است که هرکدام شبیه یک بیوم طبیعی (natural biome) هستند و هزاران گونه گیاهی مختلف از سرتاسر جهان را در خود جای داده است. در ساخت این گنبدهای عظیم از شیشه استفاده نشده است. این گنبدها از صدها سلول اتیلن تترا فلوئورواتیلن (ETFE) ششضلعی و پنجضلعی تشکیل شده است. این مواد پلیمری بسیار قوی، مستحکم و سبک وزن هستند و داربستهای فولادی لولهایشکل، از این ساختار عظیم پشتیبانی میکند.
این ساختارهای حبابمانند و گنبدیشکل، بیوم نامیده میشوند. بیوم بزرگتر که شامل چند سازه گنبدیشکل مجاور هم است، محیط جنگلهای بارانی را شبیهسازی میکند و میتوان گفت که بزرگترین جنگل بارانی سرپوشیده در جهان است. در بیوم دوم نیز که به همین شکل ساخته شده، محیط مدیترانهای شبیهسازی شده است. در بخش خارجی این مجموعه نیز یک باغ گیاهشناسی احداث شده است که گیاهان و جانوران بومی بریتانیا در معرض دید بازدیدکنندگان قرار دارند. باید به این نکته هم اشاره کرد که انتقال گیاهان از زیستگاه اصلی به این گلخانههای عظیم در انگلیس، با مخالفت و اعتراض فعالان محیطزیست روبهرو شده است.
به جز آب مخصوص آشامیدن، آب فراوان مورد نیاز برای ایجاد شرایط مرطوب جنگلهای بارانی و همچنین برای سرویسدهی به سرویسهای بهداشتی همگی از طریق آب باران ضدعفونیشده است که در بخشهای مختلف این مجموعه جمعآوری میشود، تأمین میشود. همچنین برای تأمین انرژی برق مورد نیاز این مجموعه، از توربینهای بادی متعددی که در منطقه کورنوال احداث شدهاند، استفاده میشود. در دسامبر ۲۰۱۰ پروژه ایدن، مجوز ساخت یک نیروگاه برق زمین گرمایی را دریافت کرد که تقریباً چهار مگاوات برق تولید میکند. این پروژه شامل گرمایش زمینگرمایی و برق زمین گرمایی است.
اهداف تأسیس و برنامههای آموزشی
هدف اصلی پروژه ایدن، آموزش و توانمندسازی در حوزه محیطزیست است. در این پروژه تلاش شده است ارتباط متقابل موجودات زنده با یکدیگر آموزش داده شده و قدرت فعالیتهایی که مردم میتوانند برای محافظت از سیاره زمین انجام دهند، نشان داده شود. پروژه ایدن علاوه بر کاربردهای علمی، پژوهشی و آموزشی، به یک جاذبه گردشگری مهم در انگلیس تبدیل شده است و از زمان افتتاح، بیش از یک میلیارد پوند به اقتصاد منطقه کمک کرده است. با گذشت بیش از دو دهه از زمان افتتاح پروژه ایدن، بیش از ۲۲ میلیون نفر بازدیدکننده داخلی و خارجی از این مجموعه بازدید کردهاند.
برنامههای آتی
مسئولان پروژه ایدن قصد دارند در آینده فضای بازی جدیدی را در محوطه بیرونی این مجموعه افتتاح کنند. این طرح که زمین بازی طبیعت نامیده میشود دارای یک ساختار عظیم به شکل درخت است که «درخت زندگی» نامگذاری شده است و شامل وسایل بازی از جمله سرسره، تاب، آب بازی، تورهای معلق و یک معدن خاک رس مینیاتوری است.
