یک روز بعد از تأیید رسمی ملاقات مذاکرهکننده ارشد هستهای ایران با معاون کمیسیونر سیاست خارجی اتحادیه اروپا، حالا منابع دیپلماتیک از تحولات مثبت در مذاکرات مورا- باقری صحبت میکنند. وزیر امور خارجه هم که مورد استقبال کمسابقه همتای اماراتی خود قرار گرفت، گفته که خبرهای خوبی در راه است.
انریکه مورا، معاون جوزف بورل روز پنجشنبه با انتشار پیامی در توئیتر نوشت: «برای اتحادیه اروپا، برجام بهترین چارچوب ممکن، اگر نگوییم تنها، برای رسیدگی به نگرانیهای مشروع جامعه بینالمللی درباره برنامه هستهای ایران است.» مورا چهارشنبهای که گذشت، با علی باقریکنی، معاون سیاسی وزیر امور خارجه کشورمان در دوحه (قطر) دیدار کرد و بعد از این دیدار در توئیتی نوشت که دو طرف پیرامون طیف وسیعی از مسائل دوجانبه، منطقهای و بینالمللی، از جمله راههای پیشروی مذاکرات برجام و همچنین راهکارهای مربوط به حوزه خلیج فارس گفتگو کردند. باقری هم با انتشار تصویری از این ملاقات توئیت کرد: جلسهای جدی و سازنده با انریکه مورا در دوحه داشتم. در مورد طیفی از موضوعات از جمله مذاکرات رفع تحریمها به بحث و تبادل نظر پرداختیم. ودانت پاتل، معاون سخنگوی وزارت خارجه امریکا روز چهارشنبه در پاسخ به سؤالی درباره مذاکرات ایران و اروپا، بدون ورود به جزئیات گفتگوهای غیرمستقیم ایران و امریکا گفت: «ما به صورت مداوم با همتایان و شرکای خود از جمله سه کشور اروپایی در مورد ایران در ارتباط هستیم.» منابع دیپلماتیک هم در گفتگو با سیانان خبر میدهند که به نظر میرسد گفتوگوی دو روزه در دوحه بین انریکه مورا، دیپلمات اتحادیه اروپا و علی باقریکنی، مذاکرهکننده ارشد هستهای ایران به تحولات مثبت در بسیاری از موضوعات منجر شده و حرکت رو به جلو برای احیای مذاکرات پیرامون برنامه هستهای رو به رشد ایران، ایجاد شده است. سیانان نوشت: «گفتگوهای ایران و اتحادیه اروپا در روز چهارشنبه روی نکات کلیدی از جمله سطوح غنیسازی هستهای و همکاری ایران با آژانس بینالمللی انرژی اتمی متمرکز بود.» این منبع گفته است که به نظر میرسد گفتگوها به تحولات مثبت در بسیاری از موضوعات منجر شده و محیط فعلی برای کاهش تنش مثبت بوده است. این منبع ادامه داد: ایرانیها با اروپاییها و به صورت غیرمستقیم با امریکاییها گفتگو کردهاند. این مذاکرات با حمایت قطریها منجر به تحولات مثبت در بسیاری از مسائل مربوط به دو طرف شده و در ارتباط با برجام و مسئله زندانیان حرکت رو به جلو ایجاد کرده است.
حسین امیرعبداللهیان، وزیر امور خارجه هم که در سفر دورهای به کشورهای حاشیه خلیجفارس (قطر، عمان، کویت و عمارات) با مقامات این کشورها دیدار و گفتگو کرده است در یک رویداد کمسابقه که نشانه جدیبودن عادیسازی کشورهای عربی با ایران است، وزیر خارجه امارات با خودروی شخصی، حسین امیرعبداللهیان را از محل کاخ رئیس امارات تا وزارت خارجه این کشور برد.. تصور میشود سفر او نیز در ارتباط با مذاکرات هستهای بوده باشد. با وجود این تحولات مثبت، شورای اروپا روز جمعه با تصویب یازدهمین بسته تحریمی علیه روسیه، چهار نهاد ایرانی را به بهانه مشارکت نظامی با مسکو در جنگ اوکراین تحریم کرد. بر اساس بیانیهای که یک نسخه آن در تارنمای اتحادیه اروپا منتشر شد ۸۷ نهاد دیگر به فهرست نهادهایی اضافه شدند که اتحادیه اروپا ادعا میکند «مستقیماً از مجتمع نظامی و صنعتی روسیه در جنگ این کشور علیه اوکراین حمایت میکنند.» در این بیانیه آمده است: «آنها مشمول محدودیتهای صادراتی شدیدتر در مورد کالاها و فناوریهای دوگانه خواهند بود.» همچنین سیاستمداران و نمایندگان تندرو در امریکا هم در تقلا هستند با تصویب طرحهای ضدایرانی و دائمی کردن تحریمها علیه ملت ایران، مانع هرگونه توافق احتمالی میان جمهوری اسلامی ایران و دولت بایدن برای رفع تحریمها و کارشکنی در این مسیر شوند. کمیته روابط خارجی مجلس نمایندگان امریکا روز چهارشنبه طرحی دو حزبی را برای دائمی کردن تحریمهای سال۱۹۹۶ علیه ایران به تصویب رساند تا آن را راهی صحن علنی مجلس نمایندگان کند.
بازدارندگی به جای پیشگیری
دنیس راس، دستیار ویژه باراک اوباما رئیسجمهور اسبق امریکا دیروز در مقالهای در واشنگتنپست نوشت: به نظر میرسد استراتژی دولت بایدن در مورد جاهطلبیهای هستهای ایران به طور خطرناکی از «پیشگیری» به سمت «مهار» میرود؟ تفکیک بین مهار و پیشگیری به این معناست که امریکا به جای جلوگیری (پیشگیری) از دستیابی ایران به سلاح هستهای، داشتن سلاح هستهای ایران را پذیرفته است و خواهد کوشید یک ایران هستهای را مهار کند.
به نوشته راس، گزارشها حاکی است دولت و ایرانیها در حال مذاکره درباره توافقهای جدیدی هستند که در تئوری به دنبال محدود کردن برنامه هستهای تهران هستند. یک مقام ارشد دولت بایدن در حالی که هرگونه معامله قریب الوقوع را انکار میکند، اذعان کرد: «مذاکرات غیرمستقیم با دولت ایران در عمان صورت گرفته است.» راس نوشته که در دیدارهای اخیر با مقامات اسرائیلی در بیتالمقدس و تلآویو از آنها شنیده است یک معامله محدود در چشمانداز بین دو طرف وجود دارد. در چنین توافقی، ایران اورانیوم بالای ۶۰ درصد را غنیسازی نمیکند و به مقداری که قبلاً غنیسازی کرده است به آن نمیافزاید. علاوه بر این، تهران شهروندان دوگانه امریکایی- ایرانی را که آنها را زندانی کرده است، آزاد خواهد کرد. به نوشته راس، دولت بایدن در مقابل، هیچ تحریم جدیدی علیه ایران اعمال نخواهد کرد و معافیتهایی را ارائه خواهد کرد که به ایرانیها امکان دسترسی به حدود ۲۰ میلیارد دلار در حسابهای مسدودشده فعلی را میدهد.
این در حالی است که به ادعای دنیس راس، ایران تاکنون پنج بمب اورانیوم انباشته کرده و اگر ایرانیها به سرعت فعلی خود ادامه دهند تا پایان سال ۲۰۲۳، مواد لازم برای ساخت ۱۰ سلاح هستهای را خواهند داشت. به نوشته راس، اجازه دادن به ایرانیها برای غنیسازی تا ۶۰ درصد در حالی که به آنها اجازه میدهیم تأسیسات هستهای خود را در برابر حمله غیرقابل نفوذ کنند، به معنای تغییر اساسی رویکرد ایالاتمتحده در قبال خاورمیانه است. او نوشته که امریکا با این کار، به جای اینکه به دنبال «جلوگیری» از هستهای شدن ایران باشد- کاری که تا الان انجام داده است- به طور ضمنی به سیاست پذیرش وضعیت هستهای ایران و تکیه بر بازدارندگی روی میآورد. این موضوع تغییر از یک سیاست پیشگیری به یک سیاست مهار است.
