کانال تلگرامی «کلبه اندیشه و فرهنگ» نوشت:در یک تقسیمبندی کلی میتوان سبد هزینه خانوارها را به سه بخش تقسیم کرد: ۱. اقلام ضروری ۲. اوقات فراغت، ۳. تأمین و توسعه زندگی. منظور از اقلام ضروری عبارتند از: مسکن، خـوراک، پوشـاک، سلامـت، حملونقل، آموزش. براساس دادههای درآمد- هزینه خانوار در ایران طی سالهای اخیر حدود ۸۷ درصد مخارج خانوار صرف اقلام ضروری میشود. در کلانشهرها بهدلیل بالابودن سهم مسکن، این نسبت بالای ۹۰ درصد است. از طرفی مخارج فراغت اعم از تفریح و سرگرمی و هتل و رستوران به حدود ۲ درصد رسیده است.
طی سالهای اخیر بهطور مستمر سهم اقلام ضروری در سبد هزینه خانوارها افزایش یافته و در عین حال با توجه به تورم بالا در اقلام مختلف، کموکیف سبد مصرفی نیز افت کرده است. برای مثال، در حالی که سهم هزینههای خوراکی خانوارها روند افزایشی داشته، میزان کالری مصرفی و کیفیت سبد خوراکی افت کرده است یا در حالی که سهم هزینه مسکن رو به افزایش بوده، کیفیت سکونت کاهش یافته است. برخی گروههای جمعیتی نیز اساساً برخی اقلام ضروری را حذف کردهاند. برای مثال، معاون وزارت بهداشت و درمان در سال ۱۳۹۸ و پیش از شیوع کرونا اعلام کرد مراجعه به مراکز درمانی حدود ۳۰ درصد کاهش داشته که ناشی از افزایش قیمت خدمات درمانی بوده است. براساس این روندها و شواهد عینی، خانوارهای هر چه بیشتری در مواجهه با تکانههای ریز و درشت اقتصادی کوچکترین ضربهگیر و قدرت مانوری ندارند و صرفاً باید از کموکیف اقلام ضروری خود بزنند.
پینوشت: وضعیت استاندارد این است که حداکثر ۷۰درصد مخارج خانوار صرف کموکیف مناسبی از اقلام ضروری شود. برای مثال در کشورهای عضو اتحادیه اروپا بهطور متوسط ۶۰ درصد مخارج خانوار صرف اقلام ضروری میشود و حدود ۱۸ درصد مخارج خانوارها به هزینههای فراغتی مربوط است. بررسی سبد خانوارها در دو مقطع قبل و بعد از کرونا در اتحادیه اروپا نشان میدهد در این کشورها خانوارها با کاستن ۲ تا ۳ درصد از هزینههای فراغتی خود، افزایش هزینه در سایر نیازها را جبران کردهاند.
