انتخابات ریاستجمهوری ترکیه دیروز در سراسر این کشور برگزار شد؛ انتخاباتی بهشدت قطبی که قریب به ۹۰ درصد مردم در آن شرکت کردند تا رکورد مشارکت در این کشور شکسته شود. انتخاباتی سرنوشتساز که نتایج آن نشان خواهد داد آیا اردوغان سومین دهه قدرت خود را جشن خواهد گرفت یا اینکه قلیچداراوغلو که وعده داده بهار را به این کشور باز میگرداند، به دو دهه یکهتازی رقیبش پایان میدهد.
به گزارش «جوان»، رأیگیری برای انتخاب سیزدهمین رئیسجمهور تاریخ ترکیه و نمایندگان مجلس این کشور صبح یک شنبه آغاز شد و تا ساعت ۱۷ به وقت محلی ادامه داشت. شب گذشته پس از شمارش ۴۰ درصد آرای صندوقهای انتخابات ترکیه اردوغان با ۵۲ درصد پیشتاز اعلام شد، ولی قلیچدار اوغلو هم با ۴۱ درصد خواستار این شد که از صندوقهای رأی مواظبت شود. در این انتخابات بیش از ۶۴ میلیون نفر از جمعیت ۸۵ میلیونی ترکیه واجد شرایط رأی دادن هستند. «رجب طیب اردوغان» رئیسجمهور کنونی و نامزد ائتلاف جمهور، «کمال قلیچداراوغلو» نامزد ائتلاف ملت موسوم به احزاب میز ششگانه و «سینان اوغان» نامزد ائتلاف آتا، سه نامزد نهایی هستند که مردم باید از بین آنها یک نفر را به کاخ ریاستجمهوری بفرستند و بر اساس نظرسنجیها رقابت اصلی بین اردوغان و قلیچداراوغلو است که رقابت تنگاتنگی با هم دارند.
پیش از این کمیته انتخابات ترکیه پیشبینی کرده بود که نزدیک ۸۰ درصد در این انتخابات شرکت کنند، اما دیروز مردم با حضور گسترده پای صندوقهای رأی رکوردی بیسابقه را رقم زدند و گفته میشود نزدیک ۹۰ درصد در این دور مشارکت کنند. در انتخابات ریاستجمهوری سال ۲۰۲۸ حدود ۸۷ درصد مردم مشارکت کرده بودند، ولی در این دور رکوردها جابهجا خواهد شد. بر اساس گزارشها حدود ۶ میلیون رأیاولی در این دور از انتخابات حضور دارند که رقمی مهم به شمار میرود. ترکیه از جمله کشورهایی است که بیشترین آمار مشارکت انتخاباتی را در جهان دارد و متوسط مشارکت در انتخابات حدود ۸۲ درصد بوده است. بیش از نیمی از ۵/۳ میلیون شهروند ترکیه که در خارج از کشور به سر میبرند، رأی خود را زودتر دادهاند و صندوقهای آرای آنان به ترکیه منتقل شده، اما نتایج شمارش این آرا اعلام نشده است.
دوره ریاستجمهوری ترکیه پنج ساله است و هر کسی که پیروز انتخابات شود تا ۲۰۲۷ سکان هدایت این کشور را به دست خواهد گرفت. هر کاندیدایی که بتواند ۵۱ درصد آرا را کسب کند مستقیم رئیسجمهور خواهد شد و اگر به این حدنصاب نرسد، انتخابات به دور دوم کشیده خواهد شد و برخی نظرسنجیها احتمال آن را دور از ذهن نمیدانند.
سایه فضای دوقطبی
اگرچه همیشه انتخابات ترکیه باشکوه برگزار شده است، اما این بار به دلیل حساسیت زمانی و وضعیت داخلی، و مواضع تند مخالفان دولت بیش از پیش مهم شده است. این دور از انتخابات به دلیل رقابت اردوغان و قلیچداراوغلو به شدت قطبی شده بود و در ماههای اخیر احزاب مخالف سعی داشتند با زیر سؤال بردن عملکرد دولت، اردوغان را به چالش کشیده و مسیر پیروزی خود را هموار کنند. قلیچداراوغلو دیروز خطاب به طرفدارانش ضمن تأکید بر اینکه «بازگشت بهار به این کشور را به خواست خدا خواهید دید و تا ابد ادامه خواهد داشت»، گفت: «همه ما دلتنگ دموکراسی هستیم، دلتنگ ایستادن و در آغوش گرفتن یکدیگریم.» اردوغان هم با شرکت در انتخابات سراسری رأی خود را در استانبول به صندوق انداخت و گفت: «امیدواریم نتایج انتخابات برای ملت و دولت ترکیه مفید واقع شود.»
هفتهنامه اکونومیست دیروز در گزارشی نوشت که پیروزی اردوغان و حزب او دگردیسی به یک رژیم تک نفره را تکمیل خواهد کرد. این درحالی است که مخالفان متحد شدهاند تا با کمک مردم بتوانند او را پس از دو دهه یکهتازی در عرصه قدرت ترکیه کنار بزنند، اما اردوغان به هر دری میزند تا بتواند با پیروزی در انتخابات سومین دوره ریاستجمهوری و سومین دهه قدرت خود را جشن بگیرد. به لحاظ مشی فکری اردوغان از نوع سکولارهای میانهرو است، ولی قلیچدار اوغلو سکولار بنیادگرا و رادیکال به حساب میآید. اردوغان در سالهای اخیر نشان داده که میتواند به دور از سیاستهای امریکا، سیاست خارجی ترکیه را در منطقه و جهان به طور مستقل هدایت کند، اما کارشناسان بر این باورند که قلیچداراوغلو شجاعت و جسارت اردوغان را ندارد و فردی متمایل به غرب است و در سخنرانیهایش هم به این مسئله اذعان کرده است.
این انتخابات که در آستانه صدمین سال تأسیس ترکیه جدید برگزار میشود، انتخاباتی سرنوشتساز توصیف شده که نه تنها مشخص خواهد کرد چه کسی ترکیه، یک کشور ۸۵ میلیونی عضو ناتو را رهبری میکند، بلکه نحوه اداره و مسیر اقتصاد آن را در بحبوحه بحران هزینههای زندگی و سیاست خارجی این کشور نیز تعیین میکند، چرا که ترکیه از سه سال پیش با بدترین وضعیت اقتصادی دست به گریبان است و سال گذشته تورم ۸۵ درصدی را تجربه کرد، از طرفی وقوع زلزله مهیب ۸/۷ ریشتری فوریه گذشته هم بر تشدید بحران اقتصادی دامن زده است و دولت آینده با انبوهی از بحرانها مواجه خواهد شد، اما با این حال اردوغان و قلیچداراوغلو مدعی هستند که میتوانند در کمترین زمان اوضاع را سر و سامان دهند. اردوغان با اینکه در دوران نخستوزیری خود از لحاظ اقتصادی کارهای بزرگی برای ترکیه انجام داد، اما در سه سال گذشته به دلیل تورم افسارگسیخته میزان محبوبیتش کاهش یافت و این فرصت مناسبی برای رقبا بود تا با موجسواری بر این بحران شانس خود را برای پیروزی در انتخابات بالا ببرند. رهبران اپوزیسیون حتی از آوار زلزله طبیعی هم برای خود تلی ساختند تا با ناکارآمد نشان دادن دولت، رئیسجمهور را در بین مردم منفور نشان دهند.
