اختصاصی جوان آنلاین؛ مقام معظم رهبری(مدظله العالی) هر سال در دیدار با معلمان ضمن ضرورت تکریم مقام و جایگاه معلمی، آنها را به اخلاق، تعهد و دلسوزی دعوت می کنند. ایشان در آخرین دیدارشان که روز معلم امسال برگزار شد، با اشاره به اینکه معلمان باید فرزندان ملت را مثل فرزند خود بدانند فرمودند: «معلمان عزیز، فرزندان ملت را همانگونه که برای فرزند خود آرزو دارند، خوشبخت، سربلند، عاقل، باسواد و برخوردار از رفتار احترامبرانگیز بار بیاورند که این مهم، علاوه بر درس دادن، با رفتار و کردار معلمان تحقق خواهد یافت.» درباره روش های رسیدن به این فرمایش گوهربار با فرشته روح افزا استاد دانشگاه و پژوهشگر زنان و خانواده به گفت و گو نشستیم تا با شاخصه های یک معلم متعهد، مومن و دلسوز بیشتر آشنا شویم. وی معتقد است یک معلم باید مطالبه حق و حقوق داشته باشد اما بداند معلمی شغل نیست و نباید محدود به یک زمان باشد. آن وقت دانش آموزانش را مثل فرزندان خود می داند و در برابر آنها احساس مسئولیت می کند.
تعریف شما از یک معلم خوب چیست؟
امام خمینی (ره) از معلمان بشری امروز در جمله ای هرچند خلاصه اما عمیق، شغل معلمی را معنا کردند و راه را نشان دادند. ایشان فرموده اند «شغل معلمی شغل انبیاست» بنابراین یک معلم می تواند انسان را در مسیری قرار دهد که آخر این مسیر به خوشبختی، سعادت و خوشحالی ختم شود. معلم باید به کارش متعهد باشد و تنها در همان چند ساعت زمان آموزش به دانش آموز تعلق نداشته نباشد. او باید دلسوزانه در ارتقای روح و علم دانش آموزانش تلاش کند. طبق فرمایش رهبری «معلم شاگرد را مثل فرزند خود بداند، با همان آرزوها و همان خواسته ها» با این تفاوت اگر برای فرزندش کم بگذارد فرصت جبران دارد اما اگر برای دانش آموزش کم گذاشت شاید فرصت جبران نباشد. معلم باید با ظرافتی خاص با دانش آموز ارتباط برقرار کند و این غنچه ناشکفته را شکوفا کند به قول شاعر«درس معلم ار بود زمزمه محبتی، جمعه به مکتب آورد طفل گریزپای را» در وجود معلم هنری است که با دانش آموزان رابطه عاطفی ایجاد می کند، پس خاص یک دوران نیست. او همیشه معلم است چه روز تعطیل و چه غیر تعطیل، چه شب و چه روز.
پس به معلمی نباید به دید یک شغل نگاه کرد زیرا محدود به زمان نیست.
بله درست است. بقیه شغل ها در یک ساعتی محدود انجام می شود و فرد در مابقی ساعت فارغ از شغلش است اما معلمی محدودیت زمانی ندارد. همانطور که در دوران کرونا دیده شد معلمان شبانه روز با دانش آموزانشان ارتباط داشته و حتی بعضی معلمان در مناطق دورافتاده تلاش می کردند این پل ارتباطی را به هر سختی حفظ کنند. نمونه دیگر، از جان گذشتگی معلمی بود که از سر دلسوزی میان آتش بخاری یک کلاس درس سوخت تا جان دانش آموزش را نجات دهد. همه این شواهد نشان می دهد، معلمی، یک شغل نیست.
چگونه معلم استعداد دانش آموزانش را کشف و آنها را شکوفا کند؟
رفتار و گویش جامعه وقتی مثبت می شود که گویش در معلم درست باشد و استعدادها را شکوفا کند. دانش آموز نباید برای گرفتن نمره قبولی درس بخواند. او باید عاشق علم آموزی باشد و این عشق را معلم در وجود دانش آموز شعله ور می کند. یک معلم با ظرافت هایی که دارد می تواند با یک نگاه ساده سرنوشت دانش آموز را به خوب یا بد تغییر دهد و با یک تحقیر او را به نابودی بکشاند. البته در اثر گذاری بر روی نوجوانها و جوانها معلمان دیگری از جمله، روحانیون، بازیگران، شهدا و ... هم اثرگذار هستند و در شکوفایی جوانها نقش دارند. فقط باید بدانیم چطور از این ظرفیتها برای رشد و شکوفایی آنها استفاده کرد.
پس با وجود این همه گنجینه های ارزشمند، چرا شاهد ناهنجاری در بعضی از جوانها هستیم؟
چون معلمی نکردیم. زمانی که دیدیم بچه ای به سمت چاه می رود دستش را نگرفتیم.
این یعنی بی انگیزه بودن. چون با وجود داشتن انگیزه نمی توان به وظیفه ای که داریم بی تفاوت باشیم. علت چیست؟
هیچ وقت درباره منافع معلم بودن بحث نکرده ایم و همیشه بحث ها حول حق و حقوق های مادی بوده است. این وظیفه بر عهده دانشگاه فرهنگیان است. ما باید آنچه را که به نفع جامعه است بگوییم نه آنچه را که یادگرفته ایم. البته در بعضی رشته ها مثل مهندسی و پزشکی باید آموخته ها را کپی کنیم و بکار ببریم اما در علومی مثل علوم انسانی باید معلمان اندیشه و فکر، خط و مسیر زندگی شخص را عوض کنند. به همین جهت مقام معظم رهبری نیز روی مسئله علوم انسانی و تحول انسانی تأکید دارند. ایشان روی سند تحول آموزش و پرورش هم تأکید کردند اما این سند همچنان در شورای عالی انقلاب فرهنگی خاک می خورد و انجام نشده است! سند تحول علوم انسانی یعنی تحول انسان ها. وقتی در جامعه امروزی، دشمنان علوم انسانی را با ابزارهایی از جمله بازی های کامپیوتری، شبکه های اجتماعی، هوش مصنوعی، علوم ترکیبی، هنر، فیلم و موسیقی و .. متحول کرده اند نباید دست روی دست بگذاریم. در گذشته یک معلم بود و یک کلاس درس اما امروز در اطراف فرزندان و دانش آموزانمان کلی معلم مثل شبکه های اجتماعی، فیلم، کتاب و ... داریم که لحظه به لحظه در حال آموزشند و اگر از این مسئله غفلت کنیم نمی توان نسل خوب تربیت کرد. در اینجا از دو وزارت علوم و آموزش و پرورش گله داریم. چرا با وجود داشتن شخصیت هایی مثل سعدی و مکتب اسلام و پیام های پیامبر اعظم(ص) شاهد فحاشی جوانها در مدارس و دانشگاهها باشیم؟ چرا جوانها برای انتقال مفهوم کلامشان از فحش استفاده می کنند؟ جوابش معلوم است چون کاری نکرده ایم. رهبر عزیزمان نیز درباره زنده کردن احساس هویت ایرانی-اسلامی و شخصیت ملی در نوجوانان و جوانان باهوش کشور تاکید کردند و این مهم را جز وظیفه اساسی دانستند. بعد فرمودند در این روند، مسئله زبان فارسی، پرچم کشور و احساس عزت و افتخار به ایرانی بودن مهم است که البته این مسائل با توصیه و حرف حاصل نمیشود، بلکه باید مفاخر و سوابق فرهنگی، علمی و تاریخی را به دانشآموز تعلیم حقیقی داد. حال چقدر در این باره کار شده است؟
با اینوجود کار معلمان سخت است چون خودش با ایده و توان مضاعف باید برای تربیت هویت دانش آموزانش کار کند. حال چگونه کلامش را در دل و وجود دانش آموزانش بنشاند تا آنها را نجات دهد؟
معلم دو بال دارد؛ یک بال دانش و دیگری بال محبت. او با بال محبت می تواند به دانش آموز بگوید برای آینده اش نگران است و برای او ارزش قائل است. آن وقت کلامش نافذ و در دانش آموز تأثیر می گذارد. معلم باید علمش را به روز کند. با حقایق جامعه روبرو شود و برای حل آنها راه حل بیندیشد. اگر مسئله ای را نمی داند از مسئولان بالادست و توانمند سئوال کند. گاهی ممکن است حرفی بزند که دانش آموز را کیلومترها از حقیقت دور کند و آن روز دانش آموز نفهمد اما بداند روزی که فهمید از او گله مند می شود. معلم جایگاهی که دارد، جایگاهی ویژه است. با باور اینکه شغل او شغل انبیاست، آن وقت مثل آخرین پیامبر حضرت محمد (ص) که الگوی اسوه و صبر است با همه وجود گذشت می کند. رابطه معلم یک رابطه رو در رو است بنابراین همانند پیامبراکرم(ص) با اخلاق خوش و ظاهری آراسته در سلام کردن پیش دستی کند و ملاحظه روح آدمها را داشته باشد. به حمد الله امروز دانشگاه فرهنگیان در تربیت معلم و نشان دادن رسالت معلمان خوب کار می کند و دقت دارد. معلم مثل باغبان و کشاورزی است که اگر بداند وقتی گل او شکوفا شد و درخت او به بار نشست لذتی دوچندان دارد، آن وقت برای رسیدن به آن لذت شبانه روز می کوشد. با این تعاریف در آخر بگویم شیوه گزارش گیری از فعالیت معلمان که در آموزش و پرورش رایج است راهی غلط و سطحی است. هر چند گزارش کار به صورت عمقی سخت و اثبات آن هم سخت است اما راه حل دارد. باید به این سمت برویم که گزارش کار معلمان از شیوه حاضر فاصله بگیرد.
