محمد سرشار در کانال تلگرامی خود نوشت: کتاب «هنر شفاف اندیشیدن» کتابی پرآوازه برای ایرانیان است. هرچند این کتاب در زبان آلمانی نیز پرفروش بوده، اما ترجمه آن توسط عادل فردوسیپور (گزارشگر پرآوازه فوتبال و البته مترجم و مدرس زبان تخصصی انگلیسی)، موجب فروش عجیب آن به زبان فارسی شده است. من در زمستان سال ۱۴۰۱، چاپ ۱۳۶ این کتاب را به بهای ۱۳۰هزار تومان از باغ کتاب تهران خریدم. این چاپ با شمارگان ۲ هزارو ۵۰۰ نسخه توسط نشر چشمه منتشر شده بود. کتاب هنر شفاف اندیشیدن، ۹۹ خطای شناختی مهمتر را که موجب ناتوانی در شفاف اندیشیدن میشود، فهرست کرده است. خواندن این خطاها جذاب است و هر خواننده باهوشی میتواند تعدادی از این خطاها را در اندیشههای خود شناسایی کند.
اما مهمترین خطای نویسنده سوییسی، رولف دوبلی، خطای نامگذاری کتابش است. کتاب او «هنر» شفافاندیشیدن را به کسی نمیآموزاند بلکه تنها «خطاهای» شفافاندیشیدن را معرفی میکند، بنابراین اگر کسی شیوه اندیشیدن را نیاموخته باشد، با این کتاب نمیتواند بهتر بیندیشد، حتی دانستن این ۹۹ خطا هم نمیتواند یک روش قابل اطمینان برای خطایابی فرآیند تفکر را به مخاطب ارائه دهد و او را با فهرست بلندبالایی از خطاها که اولویتبندی نشدهاند، تنها میگذارد. آنچه از کتاب فهمیده میشود این است که نویسنده کتاب به عالم غیب باور ندارد و تأثیر عوامل متافیزیکی بر زندگی فیزیکی را قبول ندارد. این یک نقض بزرگ دیگر برای کتاب هنر شفاف اندیشیدن است چراکه اندیشیدن بدون چراغ معنویت، انتخاب مسیر بسیار دشواری برای پیش رفتن در جهان تفکر است. ایراد سوم کتاب آن است که دوبلی در موارد متعددی تلاش کرده است با پیشفرضدانستن نظریه تکامل خلقت داروین، مسئله «فطرت» را انکار کند و نسل کنونی بشر را که محصول تکامل آن طی میلیونها سال است، بداند. به طور کلی باید گفت اگر وقت محدودی برای مطالعه دارید و شفاف اندیشیدن مسئله شماست، بهتر است سراغ کتابهایی بروید که به شکل عمیقتری، روش تفکر را میآموزانند و این کتاب را در فرصتی پس از مطالعه آنها بخوانید.
از سوی دیگر، اگر فعال اجتماعی هستید و به ابزارهایی برای سخن گفتن با دیگران دسترسی دارید، کتاب هنر شفاف اندیشیدن میتواند مثالهای جذابی از خطاهای اندیشیدن را به سخنرانی
/ نوشته شما بیفزاید که در زندگی روزمره مابهازا دارند.
